Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

İnsanlara məxsus olduğu düşünülən bacarıq bu heyvanlarda da ola bilər

İnsanlara məxsus olduğu düşünülən bacarıq bu heyvanlarda da ola bilər

Icma.az, Qaynarinfo portalına istinadən məlumat yayır.

Nəsli kəsilməkdə olan bu heyvanlar insanların bir şeyi bilib-bilmədiyini anlayaraq buna uyğun davranış sərgiləyə bilərlərmi?

Bir şimpanze növü bir zamanlar yalnız insanlara aid olduğu güman edilən idrak qabiliyyətinə malik ola bilər. Son araşdırmalar göstərir ki, nəsli tükənmək təhlükəsi ilə üzləşən bonobolar psixoloqlar tərəfindən "zehin nəzəriyyəsi" adlandırılan fenomenin ilkin formasına sahib ola bilərlər. Bu fenomen, başqalarının nə bildiyini, nə düşündüyünü və ya nəyə inandığını anlama qabiliyyəti kimi izah edilir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu araşdırma sensasiyalı başlıqlara səbəb ola biləcək nəticələr ortaya qoysa da, əldə edilən tapıntıları diqqətlə dəyərləndirmək vacibdir. Hipotezi araşdıran alimlər bonoboların, onların bildiyi bir şeyi insanların bilmədiyini anlayıb-anlamadıqlarını yoxlamaq üçün ağıllı bir eksperiment hazırlayıblar.

Bonoboların davranışı nəyi göstərir?

Tədqiqatın məqsədi olduqca sadədir. Bonobolar üç stəkandan birinin altına gizlədilmiş mükafatı bir insana göstərmək tapşırığını yerinə yetirməli olub. Bəzi sınaqlarda insan mükafatın harada gizlədildiyini görə bilir, digərlərində isə bir maneə onun baxışını məhdudlaşdırır. Maraqlıdır ki, bonobolar insan mükafatın yerini bilmədikdə, doğru stəkanı göstərməkdə daha sürətli və israrlı davranıblar.

Bu müşahidə bonoboların başqasının informasiya çatışmazlığını başa düşərək öz davranışlarını buna uyğun tənzimləyə biləcəyini göstərir. Araşdırma müəllifləri bunu bonoboların müəyyən səviyyədə zehin nəzəriyyəsinə sahib olmasının sübutu kimi qiymətləndirirlər. Lakin bu nəticələr nə qədər maraqlı olsa da, bəzi şübhələr də doğurur.

Nəticələr nə qədər etibarlıdır?

Əvvəla, tədqiqat yalnız üç bonobo üzərində aparıldığı üçün nümunə sayı son dərəcə məhduddur. Bu cür məhdud qrupla bütün bir növün idrak qabiliyyətləri barədə ümumi nəticə çıxarmaq mümkün deyil. Hətta tədqiqatda iştirak edən bonobolardan biri - Teko adlı fərd, insanın nə bildiyindən asılı olmayaraq stəkanları daha tez-tez işarələyir.

Bundan əlavə, təcrübənin şərtlərinin olduqca süni olduğu da qeyd edilir. Bonobolar təbii mühitlərində plastik stəkanlardan istifadə etmir və ya insanlarla bu cür əməkdaşlıq etmirlər. Nəzarət altında aparılan eksperimentlər müəyyən davranışları təcrid etməyə kömək etsə də, bonoboların təbiətdə informasiyanı necə qəbul etdiyini tam şəkildə əks etdirmir.

Həmçinin, bonoboların vəhşi mühitdə alarm siqnallarını başqalarının nəyi gördüyünə görə dəyişdirməsi kimi davranışlar müşahidə edilib. Lakin bu, həqiqətən zehin nəzəriyyəsini əks etdirirmi, yoxsa sadəcə öyrənilmiş bir davranışdır - bu sual hələ də müzakirə mövzusudur.

Daha geniş araşdırmalar lazımdır

Hazırda dünyada 5.000-dən az bonobonun qaldığı düşünülür. Buna görə də, onların idrak qabiliyyətlərinin tam spektrini, o cümlədən zehin nəzəriyyəsinə sahib olub-olmadıqlarını anlamaq bu nəsli tükənməkdə olan növü qorumaq üçün mühüm ola bilər. 

Lakin hələlik bu məsələ ilə bağlı qəti nəticəyə gəlmək üçün yetərli elmi sübut mövcud deyil. Buna baxmayaraq, əldə edilən nəticələrin maraqlı olduğu və daha ətraflı tədqiqatlar aparılmağa layiq olduğu açıq-aşkardır.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:233
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 18 Fevral 2025 21:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see282

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see274

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see269

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see265

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see263

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see259

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see249

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see244

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see229

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see219

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see218

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see208

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see206

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see205

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see202

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see202

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see198

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see196

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see190

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri