Icma.az
close
up
RU
İnsanlara məxsus olduğu düşünülən bacarıq bu heyvanlarda da ola bilər

İnsanlara məxsus olduğu düşünülən bacarıq bu heyvanlarda da ola bilər

Icma.az, Qaynarinfo portalına istinadən məlumat yayır.

Nəsli kəsilməkdə olan bu heyvanlar insanların bir şeyi bilib-bilmədiyini anlayaraq buna uyğun davranış sərgiləyə bilərlərmi?

Bir şimpanze növü bir zamanlar yalnız insanlara aid olduğu güman edilən idrak qabiliyyətinə malik ola bilər. Son araşdırmalar göstərir ki, nəsli tükənmək təhlükəsi ilə üzləşən bonobolar psixoloqlar tərəfindən "zehin nəzəriyyəsi" adlandırılan fenomenin ilkin formasına sahib ola bilərlər. Bu fenomen, başqalarının nə bildiyini, nə düşündüyünü və ya nəyə inandığını anlama qabiliyyəti kimi izah edilir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu araşdırma sensasiyalı başlıqlara səbəb ola biləcək nəticələr ortaya qoysa da, əldə edilən tapıntıları diqqətlə dəyərləndirmək vacibdir. Hipotezi araşdıran alimlər bonoboların, onların bildiyi bir şeyi insanların bilmədiyini anlayıb-anlamadıqlarını yoxlamaq üçün ağıllı bir eksperiment hazırlayıblar.

Bonoboların davranışı nəyi göstərir?

Tədqiqatın məqsədi olduqca sadədir. Bonobolar üç stəkandan birinin altına gizlədilmiş mükafatı bir insana göstərmək tapşırığını yerinə yetirməli olub. Bəzi sınaqlarda insan mükafatın harada gizlədildiyini görə bilir, digərlərində isə bir maneə onun baxışını məhdudlaşdırır. Maraqlıdır ki, bonobolar insan mükafatın yerini bilmədikdə, doğru stəkanı göstərməkdə daha sürətli və israrlı davranıblar.

Bu müşahidə bonoboların başqasının informasiya çatışmazlığını başa düşərək öz davranışlarını buna uyğun tənzimləyə biləcəyini göstərir. Araşdırma müəllifləri bunu bonoboların müəyyən səviyyədə zehin nəzəriyyəsinə sahib olmasının sübutu kimi qiymətləndirirlər. Lakin bu nəticələr nə qədər maraqlı olsa da, bəzi şübhələr də doğurur.

Nəticələr nə qədər etibarlıdır?

Əvvəla, tədqiqat yalnız üç bonobo üzərində aparıldığı üçün nümunə sayı son dərəcə məhduddur. Bu cür məhdud qrupla bütün bir növün idrak qabiliyyətləri barədə ümumi nəticə çıxarmaq mümkün deyil. Hətta tədqiqatda iştirak edən bonobolardan biri - Teko adlı fərd, insanın nə bildiyindən asılı olmayaraq stəkanları daha tez-tez işarələyir.

Bundan əlavə, təcrübənin şərtlərinin olduqca süni olduğu da qeyd edilir. Bonobolar təbii mühitlərində plastik stəkanlardan istifadə etmir və ya insanlarla bu cür əməkdaşlıq etmirlər. Nəzarət altında aparılan eksperimentlər müəyyən davranışları təcrid etməyə kömək etsə də, bonoboların təbiətdə informasiyanı necə qəbul etdiyini tam şəkildə əks etdirmir.

Həmçinin, bonoboların vəhşi mühitdə alarm siqnallarını başqalarının nəyi gördüyünə görə dəyişdirməsi kimi davranışlar müşahidə edilib. Lakin bu, həqiqətən zehin nəzəriyyəsini əks etdirirmi, yoxsa sadəcə öyrənilmiş bir davranışdır - bu sual hələ də müzakirə mövzusudur.

Daha geniş araşdırmalar lazımdır

Hazırda dünyada 5.000-dən az bonobonun qaldığı düşünülür. Buna görə də, onların idrak qabiliyyətlərinin tam spektrini, o cümlədən zehin nəzəriyyəsinə sahib olub-olmadıqlarını anlamaq bu nəsli tükənməkdə olan növü qorumaq üçün mühüm ola bilər. 

Lakin hələlik bu məsələ ilə bağlı qəti nəticəyə gəlmək üçün yetərli elmi sübut mövcud deyil. Buna baxmayaraq, əldə edilən nəticələrin maraqlı olduğu və daha ətraflı tədqiqatlar aparılmağa layiq olduğu açıq-aşkardır.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:240
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 18 Fevral 2025 21:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see360

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see342

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see312

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see310

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see301

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see292

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see281

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see276

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see266

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see254

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see245

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see238

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see233

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see231

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see230

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see229

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see227

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see223

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see213

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri