Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

İnsanlara məxsus olduğu düşünülən bacarıq bu heyvanlarda da ola bilər

İnsanlara məxsus olduğu düşünülən bacarıq bu heyvanlarda da ola bilər

Icma.az, Qaynarinfo portalına istinadən məlumat yayır.

Nəsli kəsilməkdə olan bu heyvanlar insanların bir şeyi bilib-bilmədiyini anlayaraq buna uyğun davranış sərgiləyə bilərlərmi?

Bir şimpanze növü bir zamanlar yalnız insanlara aid olduğu güman edilən idrak qabiliyyətinə malik ola bilər. Son araşdırmalar göstərir ki, nəsli tükənmək təhlükəsi ilə üzləşən bonobolar psixoloqlar tərəfindən "zehin nəzəriyyəsi" adlandırılan fenomenin ilkin formasına sahib ola bilərlər. Bu fenomen, başqalarının nə bildiyini, nə düşündüyünü və ya nəyə inandığını anlama qabiliyyəti kimi izah edilir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu araşdırma sensasiyalı başlıqlara səbəb ola biləcək nəticələr ortaya qoysa da, əldə edilən tapıntıları diqqətlə dəyərləndirmək vacibdir. Hipotezi araşdıran alimlər bonoboların, onların bildiyi bir şeyi insanların bilmədiyini anlayıb-anlamadıqlarını yoxlamaq üçün ağıllı bir eksperiment hazırlayıblar.

Bonoboların davranışı nəyi göstərir?

Tədqiqatın məqsədi olduqca sadədir. Bonobolar üç stəkandan birinin altına gizlədilmiş mükafatı bir insana göstərmək tapşırığını yerinə yetirməli olub. Bəzi sınaqlarda insan mükafatın harada gizlədildiyini görə bilir, digərlərində isə bir maneə onun baxışını məhdudlaşdırır. Maraqlıdır ki, bonobolar insan mükafatın yerini bilmədikdə, doğru stəkanı göstərməkdə daha sürətli və israrlı davranıblar.

Bu müşahidə bonoboların başqasının informasiya çatışmazlığını başa düşərək öz davranışlarını buna uyğun tənzimləyə biləcəyini göstərir. Araşdırma müəllifləri bunu bonoboların müəyyən səviyyədə zehin nəzəriyyəsinə sahib olmasının sübutu kimi qiymətləndirirlər. Lakin bu nəticələr nə qədər maraqlı olsa da, bəzi şübhələr də doğurur.

Nəticələr nə qədər etibarlıdır?

Əvvəla, tədqiqat yalnız üç bonobo üzərində aparıldığı üçün nümunə sayı son dərəcə məhduddur. Bu cür məhdud qrupla bütün bir növün idrak qabiliyyətləri barədə ümumi nəticə çıxarmaq mümkün deyil. Hətta tədqiqatda iştirak edən bonobolardan biri - Teko adlı fərd, insanın nə bildiyindən asılı olmayaraq stəkanları daha tez-tez işarələyir.

Bundan əlavə, təcrübənin şərtlərinin olduqca süni olduğu da qeyd edilir. Bonobolar təbii mühitlərində plastik stəkanlardan istifadə etmir və ya insanlarla bu cür əməkdaşlıq etmirlər. Nəzarət altında aparılan eksperimentlər müəyyən davranışları təcrid etməyə kömək etsə də, bonoboların təbiətdə informasiyanı necə qəbul etdiyini tam şəkildə əks etdirmir.

Həmçinin, bonoboların vəhşi mühitdə alarm siqnallarını başqalarının nəyi gördüyünə görə dəyişdirməsi kimi davranışlar müşahidə edilib. Lakin bu, həqiqətən zehin nəzəriyyəsini əks etdirirmi, yoxsa sadəcə öyrənilmiş bir davranışdır - bu sual hələ də müzakirə mövzusudur.

Daha geniş araşdırmalar lazımdır

Hazırda dünyada 5.000-dən az bonobonun qaldığı düşünülür. Buna görə də, onların idrak qabiliyyətlərinin tam spektrini, o cümlədən zehin nəzəriyyəsinə sahib olub-olmadıqlarını anlamaq bu nəsli tükənməkdə olan növü qorumaq üçün mühüm ola bilər. 

Lakin hələlik bu məsələ ilə bağlı qəti nəticəyə gəlmək üçün yetərli elmi sübut mövcud deyil. Buna baxmayaraq, əldə edilən nəticələrin maraqlı olduğu və daha ətraflı tədqiqatlar aparılmağa layiq olduğu açıq-aşkardır.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:235
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 18 Fevral 2025 21:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see412

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see331

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see311

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see306

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see295

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see288

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see285

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see280

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see266

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see265

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see256

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see241

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see236

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see225

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see221

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see200

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see198

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see190

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see181

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri