İnzibati məhkəmə qərarının icra olunmamasından dəyən ziyan mülki qaydada tələb oluna bilməz?

İnzibati məhkəmə qərarın icrasından, mülki məhkəmə icraatdan imtina edir, Ali Məhkəmə mümkün saymır

Məhkəmə qərarlarının dövlətin adından çıxarılması, məhkəmə aktlarının məcburiliyi, icra olunmamasının qanunla müəyyən olunmuş məsuliyyətə səbəb olması Konstitusiyanın 129-cu, MPM-in 15-ci maddəsində təsbit olunub.  İPM-in 116.1-ci maddəsində yazılıb: “Bu Məcəllə ilə başqa qaydanın nəzərdə tutulmadığı hallarda məhkəmə qərarlarının icrası ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin və “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun müvafiq maddələri tətbiq olunur”. Ali Məhkəmənin Plenumu 19.11.2021-ci ildə formalaşdırdığı inzibati məhkəmə qərarlarının icrasının təmin edilməsi təcrübəsində hətta MPM-də nəzərdə tutulan MƏHKƏMƏ AKTININ İZAH EDİLMƏSİnə baxılması vurğulanıb.

Qanunvericilik normalarını vurğulamaqda amacımız Bakı İnzibati Məhkəməsinin (BİM) qəbul etdiyi qərarların icrasına qeyri-prosessual qadağasını, hətta tələbkarın ərizələrinin qəbulundan imtina edilməsini, ümumi məhkəmələrin, cinayət məhkəmələrinin isə BİM-ə müraciət etməyi məsləhət görməsini diqqətə çatdırmaqdır. Beləcə məhkəmə qərarlarının icrasına qadağa qoymaqla, Konstitusiyaya da , məhkəmə müdafiəsi hüququna da qadağa qoyulmuş olur və dolanbacdan, labirintdən çıxmaq icranın təmin olunmasına verilən ərizənin özü kimi mümkün olmur. Necə mümkün olsun, BİM artıq 30 aydır borclu ƏƏSMN tabeliyində DSMF-in Xüsusi Şərtlərlə Təyinat üzrə Mərkəzi Filialının dayandırdığı 05.07.2017-ci il tarixli qərarın icrasının bərpasına, dəyən ziyanın ödənilməsinə tələbkarın verdiyi 1000-ə  yaxın ərizəyə (ərizələrin sayını , statistikasını borclunun 43 nəfərlik 39 saylı bürosu məhkəmələrə təqdim edir(??) baxmır. Hətta elektron kabinetdən verilən ərizələrin qəbulundan  dələduzluqla (bunun başqa adı varmı?)  imtina edilir. PA, MHŞ yolu ilə məhkəməyə daxil olan, eləcə də birbaşa dəftərxanaya təqdim edilən  ərizələr isə ( 8-1 kodu) kabinetdə yerlöşdirilmir. Halbuki ərizələrin qəbulundan imtina edilməsinin etibarsız sayılması prosessual məcəllənin tələbidir və məhkəməyə, Konstitusiyaya  hörmətsizlik deməkdir.

Nə isə, tələbkar ərizələrinin qəbulundan imtinadan bezib, ümumi məhkəməyə müraciət edib. Nərimanov məhkəməsi (h. Ramin Quliyev) iddianı yolverilməzliyinə görə geri qaytarıb ki, inzibati məhkəməyə müraciət edilməlidir. Qərardaddan şikayəti birbaşa kassasiya instansiyasına göndərən hakim unudub ki, tələbkar məhkəmə qərarının icrasını təkcə inzibati məhkəmədən yox, həm də ümumi məhkəmədən, hətta cinayət məhkəməsindən (CM-in 306-cı maddəsi) də tələb edə bilər. Eyni zamanda iş inzibati məhkəməyə aiddirsə, iş üzrə icraata xitam verilir, daha geri qaytarılmır. Hakim Ramin Quliyevin  elementar hüquqdan xəbərinin olmaması, iddianın mümkün sayılmaması haqqında qərardadı qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi kimi preyudisial akt qüvvəsinə mindirməsi təcrübəsi ona etirazla nəticələnsə də etiraza baxılmayıb. Ali Məhkəmə (s/e Vüqar Həsənov, Bəhram Məmmədli, Sərvər Vəliyev) 03.09.2025-ci ildə tələbkar 1-ci dərəcəli Qarabağ əlilinin  kassasiya şikayətinin vəkilsiz (?) tərtib edildiyinə görə mümkün sayılmaması (?) haqqında kabinetdə məlumat yerləşdirib. Konstitusiyanın mümkün sayılmaması özbaşınalığına baxın, bəyəm tələbkar kassasiya şikayəti verib ki, vəkilsiz olduğundan mümkün sayılmasın? Tələbkarın qərardaddan şikayətini birinci instansiya məhkəməsi yanlış olaraq aidiyyatın müəyyən olunması üçün  kassasiya instansiyasına göndərib. Ali instansiya bu yanlışlığa qiymət vermək yerinə, (verilməyən) kassasiya şikayətini mümkün saymayıb. Halbuki qərardad ləğv edilməli, icraata xitam verilməli və BİM-ə müraciət edilməli olması göstərilməlidir. Niyə prosessual qanunvericiliyə yox, qeyri-prosessual ilişgiyə üstünlük verilir? Çünki borclu ƏƏSMN, tabeliyindəki qurumlar, XŞTMF, 39 saylı “sosial məmur bürosu” (oxuma vəkil bürosu!) məhkəmələri əlillərin , qazilərin, şəhidlərin, pensiyaçıların qanpulu müavinətləri, təqaüdləri, pensiyaları ilə satın alıb. Daha bunun başqa adı yoxdur ki!

İndi söz, Zamin Hacının sözü olmasın (ya da olsun!) əlaqədar təşkilatlarındır: BİM ərizələri qəbul etmir, ümumi , cinayət məhkəmələri ona aid olmadığını aktlaşdırır, Ali Məhkəmə mümkün saymır; bəs məhkəmə qərarlarının icrasını, Konstitusiyanı kim mümkün etməlidir?

Cavabı BİM-ə göndərməyin anlamı yoxdur, qəbul edilmir!(?)

Məğrur BƏDƏLSOY

P. S. Bakı İnzibati Məhkəməsinin məhkəməyə tələbkar kimi verilən ərizələri qəbul etməməsindən bir il qabaq Nəsimi məhkəməsində iddia qaldırılıb. Hakim Əfsanə Heydərova 5 aydan sonra tələbi “bölüb”, bir hissədə baxılmamış saxlayıb, o biri hissədə icraata xitam verib ki, BİM məhkəmə deyil. Apellyasiya instansiyası da bunu qüvvədə saxlayıb. Ali Məhkəmə (s/e Əhməd Əhmədov, (həmin) Vüqar Həsənov və İspəndiyar Şəfiyev) 03.09.2025-ci ildə kabinetdə məlumat yerləşdirib ki, 1 aydır icraatda  mümkün sayılan şikayət qeyri-mümkün sayılıb(??). Bunu necə anlayaq, tələbkarın heç hüququ yoxdur?