İran ABŞ və İsraildən kiberqisas alır?

ABŞ səlahiyyətliləri Amerika şirkətlərinə İran hakerlərinin kiberhücum riskinin artması ilə bağlı xəbərdarlıq edib.

Kibertəhlükəsizliyin təmin edilməsi ilə məşğul olan dövlət qurumlarının fikrincə, İranın kəşfiyyat xidmətləri və ya onları dəstəkləyən “hacktivistlər” İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatında iştirak etdiyinə görə ABŞ-dan qisas almağa başlaya bilər. Ölkənin mühüm infrastrukturunun təhlükə altında olduğu iddia edilir. İndiyədək İranın infrastrukturuna ən güclü hücumu daha əvvəl İsraillə birlikdə ABŞ-nın özü həyata keçirib.
Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Kommersant” yazıb.
Rusiya nəşrinin təhlilində qeyd olunur:
ABŞ-nın kibertəhlükəsizliyə cavabdeh olan dörd dövlət qurumu - Kibertəhlükəsizlik və İnfrastruktur Təhlükəsizliyi Agentliyi (CISA), Federal Təhqiqat Bürosu (FTB), Müdafiə Kibercinayətkarlıq Mərkəzi (DC3) və Milli Təhlükəsizlik Agentliyi (NSA) İranın ABŞ şirkətlərinə mümkün kiberhücumları barədə xəbərdarlıq edib. Bu qurumlar öz bəyanatlarında “təşkilatları İranla əlaqəli kibercinayətkar qrupların ABŞ-nın kritik infrastrukturuna və digər Amerika qurumlarına qarşı potensial məqsədyönlü fəaliyyəti ilə bağlı ayıq-sayıq olmağa çağırır”.
“Elan edilmiş atəşkəsə (İsrail və İran arasında-red.) və daimi həll yolu tapmaq üçün davam edən danışıqlara (İranın nüvə probleminə-red.) baxmayaraq, İranla əlaqəli kibercinayətkarlar və haker qrupları (siyasi motivli hakerlər-red.) pis niyyətli hücumlar həyata keçirə bilərlər. Onların bəyanatına görə, ölkənin müdafiə sənayesi kompleksinə daxil olan şirkətlər, xüsusən də İsraillə əlaqələri olan şirkətlər ilk növbədə risk altındadır”.
Xəbərdarlıqla birlikdə dərc edilən arayış materialında qeyd olunur ki, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (“Sepah”) və əlaqədar strukturlardan olan hakerlər 2023-2024-cü illərdə Amerika resurslarına qarşı dəfələrlə müxtəlif növ kiberhücumlar həyata keçiriblər. Ən tez-tez müzakirələr DDoS (sayt əlçatmaz olduqda) və “Defacement” hücumları (resursun əsas səhifəsinin məzmunu dəyişdikdə), poçt serverlərinin sındırılması və həssas məlumatların dərc edilməsi, həmçinin kompüterlərin ransomware virusları ilə yoluxdurulması ilə bağlı olub. Əsas zərbə energetika və su təchizatı, səhiyyə və qida istehsalı sektorlarından olan Amerika şirkətlərinə dəyib.
Bununla bağlı ABŞ hakimiyyəti Amerika şirkətlərini informasiya infrastrukturunu xarici təsirlərdən qorumaq üçün bir sıra əlavə tədbirlər görməyə çağırır. Belə əsas tədbirlərin siyahısı sənəddə verilib (kritik infrastrukturun İnternetdən çıxarılması, uzaq istifadəçilərin çoxfaktorlu autentifikasiyası, mürəkkəb unikal parollardan istifadə, yamaqların yenilənməsi və s.).
Bununla belə, bir çox israilli və qərbli ekspertlər iranlı hakerlərin ABŞ və ya İsrailə ciddi ziyan vura biləcəklərindən şübhələnirlər.
"Hücumların hazırkı həcmi nisbətən kiçikdir və istifadə olunan üsullar mürəkkəb deyil",- İsrailin "Intezer" şirkətinin baş təhlükəsizlik üzrə tədqiqatçısı Nikol Fişbeyn “Reuters” agentliyinə bildirib.

Agentliyin müsahibəsini verdiyi digər ekspertləri İranın kiberarsenalını ölkənin raket proqramı ilə müqayisə edərək, qeyd ediblər ki, hər iki halda İranın hücum potensialı həddən artıq qiymətləndirilib.
Eyni zamanda, bəzi “İranla əlaqəsi olan hakerlər” Ağ ev aparatının rəhbəri Syuzan Uilsin, ABŞ prezidenti Donald Trampın vəkili Lindsi Halliqanın və prezidentin müşaviri Rocer Stounun sındırılmış e-poçt hesablarından 100 giqabaytlıq elektron məktubları tezliklə dərc edə bilərlər.
İran hakimiyyəti ABŞ-nın onlar tərəfindən hazırlandıqları iddia edilən kiberhücumlarla bağlı bəyanatlarını şərh etməyib. Tehran dəfələrlə ABŞ və İsraili onun mühüm infrastrukturuna qarşı kibertəxribatda ittiham edib. 2025-ci ilin mart-iyun aylarında İranın bir neçə iri bankı kiberhücumlardan əziyyət çəkib. 2022-ci ildə kiberhücumlar İranın üç böyük polad zavodunun işini iflic etdi. 2021-ci ildə kiberhücum İranda demək olar ki, bütün yanacaqdoldurma məntəqələrini sıradan çıxardı. Hər iki halda İran hakimiyyəti hadisələrdə İsrail və ABŞ-ı ittiham edibb (bunu təkzib ediblər). İran infrastrukturuna qarşı ən məşhur və uğurlu İsrail-ABŞ kiber əməliyyatı 2010-cu ildə Nətənz nüvə obyekti “Stuxnet” virusuna yoluxdurma idi.
Təxribat nəticəsində minə yaxın uran zənginləşdirmə sentrifuqası sıradan çıxdı və bu, İranın nüvə proqramının inkişafını ləngitdi. Bu kiberhücumun İsrail və ABŞ tərəfindən planlaşdırıldığı və həyata keçirildiyi jurnalist araşdırmalarından məlum olub. Hər iki ölkənin hakimiyyəti təxribatda iştirakını inkar edir.
Y. QACAR