İran pulu “sıfır”a düşdü

Müəllif:Mehin Qasımova,Banco.az

İranda dərinləşən iqtisadi böhran onun valyutası olan İran rialının dəyərini beynəlxalq bazarlarda ən aşağı səviyyələrə endirib.

Banco.az xəbər verir ki, avroya nisbətən son dərəcə kiçik olan İran rialı hazırda Avropa valyuta mübadiləsi cədvəllərində "sıfır olaraq" qeyd olunur. Bu kəskin devalvasiya 2025-ci ilin sonlarında başlayacaq və 2026-cı ilə qədər uzanacaq kütləvi etirazların əsas səbəblərindən biri kimi ortaya çıxıb.

Yüksək inflyasiya, işsizlik və alıcılıq qabiliyyətinin kəskin şəkildə aşağı düşməsi ilə müşayiət olunan iqtisadi çöküş əhalinin geniş təbəqələrinə birbaşa təsir göstərdi. Əsas ərzaq və enerji məhsullarının qiymətlərinin artması İran xalqı üçün gündəlik həyatı çətinləşdirdi. İran rialının avro və digər xarici valyutalara nisbətən sürətlə dəyərdən düşməsi, xüsusən də idxaldan asılı olan sektorlarda ciddi problemlər yaratdı.

Bu iqtisadi mənzərə 2025-2026-cı illərdə İranda baş verən etirazlarla daha aydın şəkildə özünü göstərdi . Etirazlar əvvəlcə iqtisadi tələblərlə ortaya çıxdı. Lakin zaman keçdikcə nümayişlər hökumət əleyhinə şüarların və siyasi tələblərin ön plana çıxdığı genişmiqyaslı sosial hərəkata çevrildi.

Paytaxt Tehran da daxil olmaqla bir çox böyük şəhərdə nümayişlər keçirildi. İnsanlar İran rialının devalvasiyasına, yoxsulluğun artmasına və həyat səviyyəsinin sürətlə aşağı düşməsinə etiraz etdilər. Təhlükəsizlik qüvvələrinin sərt müdaxilələri gərginliyi daha da artırdı. Etirazlar zamanı çox sayda insan saxlanıldı və bəzi ərazilərdə internetə çıxış məhdudlaşdırıldı.

Ekspertlərin fikrincə, İran rialının avroya qarşı sıfır olması valyutanın beynəlxalq təsirinin demək olar ki, əhəmiyyətsiz hala gəldiyini göstərir. Bu vəziyyət təkcə iqtisadi problem deyil, həm də İrandakı sosial və siyasi qeyri-sabitliyin əsas göstəricilərindən biri hesab olunur.

Son hadisələr İrandakı mövcud iqtisadi böhranın qısa müddətdə aradan qaldırılmasının çətin olacağını göstərir və etirazların gedişatının ölkənin gələcəyi üçün həlledici olacağı şərh olunur.