Icma.az
close
up
RU
İran, Rusiya və İsrail arasında ilişib qalan Əsəd rejimi

İran, Rusiya və İsrail arasında ilişib qalan Əsəd rejimi

Publika.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Suriya prezidenti Bəşər Əsədə atası Hafiz Əsəddən miras qalan Tehran-Dəməşq ittifaqı 2011-ci ilin martında Suriyada başlayan vətəndaş müharibəsi ilə tədricən zərurətə çevrilib. Bu vəziyyət Yaxın Şərqdəki hazırkı müharibə kontekstində Əsəd üçün narahatedici yükə çevrilib.

Xüsusilə, 2024-cü ilin 17-18 sentyabr tarixlərində “Hizbullah”ın istifadə etdiyi 3000-dən çox peycer və radionun partlaması ilə nəticələnən hadisələr İsrailin Livanda “Hizbullah”a qarşı başlatdığı hərbi əməliyyatın xəbərçisi idi. Bu vəziyyət həm Beyrutda, həm də Dəməşqdə ciddi təşviş yaradıb.

Publika.az xəbər verir ki, İsrailin Livana hücumundan bir ay əvvəl Suriyanın Baş Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru general Hüseyn Luka Beyruta gizli səfər edib. O, “Hizbullah” baş katibinin müavini Naim Kasımla görüşündə İsrailin təxribatlarına qarşı diqqətli olmaq və hərbi tələyə düşməmək lazım olduğunu vurğulayıb.

Qeyd edək ki, Bəşər Əsəd rejimi 2011-ci ildən bəri ən mürəkkəb problemlərdən biri ilə üzləşib: Suriya-Livan sərhədində nəzarəti saxlamaq. Bu bölgə həm “Hizbullah”, həm də İran üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir. İsrail Qəzzada işğalını davam etdirib Livanda müharibə aparsa da, 40 ilə yaxındır əsas hədəfi şübhəsiz ki, Suriyadır.

İran liderləri hesab edirlər ki, “Hizbullah”ın ağır məğlubiyyəti onların milli təhlükəsizliyinə ciddi təsir göstərəcək. Livan qrupu İranın İsrail və ABŞ-a qarşı ilk müdafiə xətti və strateji sövdələşmə vasitəsi kimi qiymətləndirilir. Bu kontekstdə İran Suriya-Livan sərhədindən keçidi təmin etmək üçün “Hizbullah”a üstünlük verir və bu vəziyyət Əsəd rejimi üçün getdikcə daha böyük problemə çevrilir.

İsrail Suriya-Livan sərhədinə nəzarəti ələ keçirmək üçün üç hərbi ssenarini müzakirə edib:

Livana quru müdaxiləsi: Bekaa Vadisi və Baalbek kimi ərazilərə hücum planı. Ancaq bu, çox bahalı və mürəkkəb seçimdir.

Suriyada quru əməliyyatı: Qolan təpələri vasitəsilə Dəməşqin qərbinə doğru irəliləyərək sərhədi bağlamaq cəhdi. Rusiyanın Suriyadakı mövcudluğu səbəbindən bu variant o qədər də uğurlu deyil.

İntensiv hava zərbələri: İsrail sərhəddəki keçid məntəqələrinə hava zərbələrini gücləndirib. Lakin bu hücumlar “Hizbullah”ın logistik əməliyyatlarının qarşısını tam ala bilməyib.

İran 2011-ci ildən bəri Əsəd rejiminə hərbi və iqtisadi dəstək verməklə Suriyadakı təsirini artırıb. Lakin bu vəziyyət Əsədi İranın maraqlarından asılı vəziyyətə salıb. Bu asılılıq rejim üçün həm təhlükəsizlik, həm də iqtisadi baxımdan ciddi risklər yaradır. Rusiya isə fərqli yanaşma nümayiş etdirir. Moskva Suriyadakı maraqlarını İrandan ayırmaqla, Əsəd rejiminin sağ qalmasına və Aralıq dənizi sahillərindəki bazalarının qorunmasına üstünlük verir.

Rusiyanın bu mövqeyini İsrailin Suriyadakı İran hədəflərinə qarşı hava zərbələrinə susmasında da görmək olar. Məsələn, 2024-cü ilin sentyabrında İsrail İran İnqilab Keşikçiləri Korpusuna məxsus hərbi obyektə hücum edəndə bölgədəki Rusiyanın “S-400” hava hücumundan müdafiə sistemləri işə salınmayıb.

Əsəd rejimi Tehran, Moskva və Təl-Əviv arasında güc balansında ilişib qalıb. İran “Hizbullah”ın zəifləməsini və Suriya-Livan sərhədinin bağlanmasını öz milli təhlükəsizliyinə təhdid kimi görür. İsrail “Hizbullah”ı zəiflətmək və Suriya sərhədinə nəzarəti ələ keçirmək istəyir. Rusiya isə neytral mövqe nümayiş etdirir, lakin konkret müdaxilə etmək istəmir.

Bu üçlü təzyiq altında Bəşər Əsəd rejimi həm daxili təhlükəsizlik, həm də xarici əlaqələr baxımından kritik mərhələdədir. İsrailin Əsədə təhlükə kimi baxması və Rusiyanın dəstəyinə ehtiyacı rejimin gələcəyini qeyri-müəyyən edir.

Əsədin bu mürəkkəb tənlikdəki çətinlikləri təkcə xarici aktorlarla məhdudlaşmır. Daxili siyasətdə də ciddi problemlərlə üzləşir. Suriya iqtisadiyyatı illərdir davam edən müharibə və sanksiyalar səbəbindən iflasa uğramaq ərəfəsindədir. İranın iqtisadi yardımı məhdud qalsa da, Rusiya-Ukrayna müharibəsinə görə öz resurslarını Suriyaya ayırmaqdan çəkinir. Bu vəziyyət xalqın rejimə inamını daha da zəiflədir.

Bu şəraitdə Əsədin bir neçə variantı var:

İranla harmoniyanın qorunması: İranın dəstəyini itirmək Əsəd rejimi üçün ciddi risk yaradır. Lakin bu dəstəyin davam etməsi Dəməşqi tamamilə Tehrandan asılı vəziyyətə salmaqla Əsədin siyasi məkanını daraldır. Xüsusilə, “Hizbullah”a davamlı dəstək Əsədin İsraillə birbaşa münaqişəyə sürüklənməsi riskini artırır.

Rusiyaya yaxınlaşma: Rusiya Suriyanın ərazi bütövlüyü və rejimin sağ qalmasında öz maraqlarını qorumaq istəyir. Lakin Moskvanın İrana qarşı uzaq mövqeyi Əsədin balanslaşdırma siyasətini daha da mürəkkəbləşdirir. Rusiyanın Əsədə birbaşa hərbi və ya iqtisadi dəstək vermək əvəzinə neytral müşahidəçi rolunu mənimsəməsi rejimə olan təzyiqləri aradan qaldırmır.

İsraillə dolayı əlaqə: İsrail “Hizbullah”ın Suriya-Livan sərhədindəki varlığını Əsəd rejiminin zəif nöqtəsi kimi görür. Əsədin sərhəd nəzarətini artırmaqla İsraili qane etmək cəhdləri İranla münasibətlərdə böyük problemlərə yol aça bilər. Lakin belə bir addımı rejimin İsraillə münaqişədən qaçmaq strategiyası kimi qiymətləndirmək olar. Livanda pərdə arxasında Dəməşq rejiminin “Hizbullah”ın üç idarəçisi ilə bağlı dolayı kəşfiyyat məlumatlarını gizli şəkildə İsrailə sızdırdığı, lakin İsrailin bunu kafi görmədiyi bildirilir.

Bu üç variant arasında ilişib qalan Əsəd həm xarici siyasətdə, həm də daxili idarəetmədə ciddi qeyri-müəyyənliklə üzləşib.

Aysel Şahmar

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:191
embedMənbə:https://publika.az
archiveBu xəbər 26 Noyabr 2024 17:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see346

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see290

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see282

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see279

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see265

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see262

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see256

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see255

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see235

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see227

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see218

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see210

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see206

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see206

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see205

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see202

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see202

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see194

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see189

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri