Icma.az
close
up
RU
İran, Rusiya və İsrail arasında ilişib qalan Əsəd rejimi

İran, Rusiya və İsrail arasında ilişib qalan Əsəd rejimi

Publika.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Suriya prezidenti Bəşər Əsədə atası Hafiz Əsəddən miras qalan Tehran-Dəməşq ittifaqı 2011-ci ilin martında Suriyada başlayan vətəndaş müharibəsi ilə tədricən zərurətə çevrilib. Bu vəziyyət Yaxın Şərqdəki hazırkı müharibə kontekstində Əsəd üçün narahatedici yükə çevrilib.

Xüsusilə, 2024-cü ilin 17-18 sentyabr tarixlərində “Hizbullah”ın istifadə etdiyi 3000-dən çox peycer və radionun partlaması ilə nəticələnən hadisələr İsrailin Livanda “Hizbullah”a qarşı başlatdığı hərbi əməliyyatın xəbərçisi idi. Bu vəziyyət həm Beyrutda, həm də Dəməşqdə ciddi təşviş yaradıb.

Publika.az xəbər verir ki, İsrailin Livana hücumundan bir ay əvvəl Suriyanın Baş Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru general Hüseyn Luka Beyruta gizli səfər edib. O, “Hizbullah” baş katibinin müavini Naim Kasımla görüşündə İsrailin təxribatlarına qarşı diqqətli olmaq və hərbi tələyə düşməmək lazım olduğunu vurğulayıb.

Qeyd edək ki, Bəşər Əsəd rejimi 2011-ci ildən bəri ən mürəkkəb problemlərdən biri ilə üzləşib: Suriya-Livan sərhədində nəzarəti saxlamaq. Bu bölgə həm “Hizbullah”, həm də İran üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir. İsrail Qəzzada işğalını davam etdirib Livanda müharibə aparsa da, 40 ilə yaxındır əsas hədəfi şübhəsiz ki, Suriyadır.

İran liderləri hesab edirlər ki, “Hizbullah”ın ağır məğlubiyyəti onların milli təhlükəsizliyinə ciddi təsir göstərəcək. Livan qrupu İranın İsrail və ABŞ-a qarşı ilk müdafiə xətti və strateji sövdələşmə vasitəsi kimi qiymətləndirilir. Bu kontekstdə İran Suriya-Livan sərhədindən keçidi təmin etmək üçün “Hizbullah”a üstünlük verir və bu vəziyyət Əsəd rejimi üçün getdikcə daha böyük problemə çevrilir.

İsrail Suriya-Livan sərhədinə nəzarəti ələ keçirmək üçün üç hərbi ssenarini müzakirə edib:

Livana quru müdaxiləsi: Bekaa Vadisi və Baalbek kimi ərazilərə hücum planı. Ancaq bu, çox bahalı və mürəkkəb seçimdir.

Suriyada quru əməliyyatı: Qolan təpələri vasitəsilə Dəməşqin qərbinə doğru irəliləyərək sərhədi bağlamaq cəhdi. Rusiyanın Suriyadakı mövcudluğu səbəbindən bu variant o qədər də uğurlu deyil.

İntensiv hava zərbələri: İsrail sərhəddəki keçid məntəqələrinə hava zərbələrini gücləndirib. Lakin bu hücumlar “Hizbullah”ın logistik əməliyyatlarının qarşısını tam ala bilməyib.

İran 2011-ci ildən bəri Əsəd rejiminə hərbi və iqtisadi dəstək verməklə Suriyadakı təsirini artırıb. Lakin bu vəziyyət Əsədi İranın maraqlarından asılı vəziyyətə salıb. Bu asılılıq rejim üçün həm təhlükəsizlik, həm də iqtisadi baxımdan ciddi risklər yaradır. Rusiya isə fərqli yanaşma nümayiş etdirir. Moskva Suriyadakı maraqlarını İrandan ayırmaqla, Əsəd rejiminin sağ qalmasına və Aralıq dənizi sahillərindəki bazalarının qorunmasına üstünlük verir.

Rusiyanın bu mövqeyini İsrailin Suriyadakı İran hədəflərinə qarşı hava zərbələrinə susmasında da görmək olar. Məsələn, 2024-cü ilin sentyabrında İsrail İran İnqilab Keşikçiləri Korpusuna məxsus hərbi obyektə hücum edəndə bölgədəki Rusiyanın “S-400” hava hücumundan müdafiə sistemləri işə salınmayıb.

Əsəd rejimi Tehran, Moskva və Təl-Əviv arasında güc balansında ilişib qalıb. İran “Hizbullah”ın zəifləməsini və Suriya-Livan sərhədinin bağlanmasını öz milli təhlükəsizliyinə təhdid kimi görür. İsrail “Hizbullah”ı zəiflətmək və Suriya sərhədinə nəzarəti ələ keçirmək istəyir. Rusiya isə neytral mövqe nümayiş etdirir, lakin konkret müdaxilə etmək istəmir.

Bu üçlü təzyiq altında Bəşər Əsəd rejimi həm daxili təhlükəsizlik, həm də xarici əlaqələr baxımından kritik mərhələdədir. İsrailin Əsədə təhlükə kimi baxması və Rusiyanın dəstəyinə ehtiyacı rejimin gələcəyini qeyri-müəyyən edir.

Əsədin bu mürəkkəb tənlikdəki çətinlikləri təkcə xarici aktorlarla məhdudlaşmır. Daxili siyasətdə də ciddi problemlərlə üzləşir. Suriya iqtisadiyyatı illərdir davam edən müharibə və sanksiyalar səbəbindən iflasa uğramaq ərəfəsindədir. İranın iqtisadi yardımı məhdud qalsa da, Rusiya-Ukrayna müharibəsinə görə öz resurslarını Suriyaya ayırmaqdan çəkinir. Bu vəziyyət xalqın rejimə inamını daha da zəiflədir.

Bu şəraitdə Əsədin bir neçə variantı var:

İranla harmoniyanın qorunması: İranın dəstəyini itirmək Əsəd rejimi üçün ciddi risk yaradır. Lakin bu dəstəyin davam etməsi Dəməşqi tamamilə Tehrandan asılı vəziyyətə salmaqla Əsədin siyasi məkanını daraldır. Xüsusilə, “Hizbullah”a davamlı dəstək Əsədin İsraillə birbaşa münaqişəyə sürüklənməsi riskini artırır.

Rusiyaya yaxınlaşma: Rusiya Suriyanın ərazi bütövlüyü və rejimin sağ qalmasında öz maraqlarını qorumaq istəyir. Lakin Moskvanın İrana qarşı uzaq mövqeyi Əsədin balanslaşdırma siyasətini daha da mürəkkəbləşdirir. Rusiyanın Əsədə birbaşa hərbi və ya iqtisadi dəstək vermək əvəzinə neytral müşahidəçi rolunu mənimsəməsi rejimə olan təzyiqləri aradan qaldırmır.

İsraillə dolayı əlaqə: İsrail “Hizbullah”ın Suriya-Livan sərhədindəki varlığını Əsəd rejiminin zəif nöqtəsi kimi görür. Əsədin sərhəd nəzarətini artırmaqla İsraili qane etmək cəhdləri İranla münasibətlərdə böyük problemlərə yol aça bilər. Lakin belə bir addımı rejimin İsraillə münaqişədən qaçmaq strategiyası kimi qiymətləndirmək olar. Livanda pərdə arxasında Dəməşq rejiminin “Hizbullah”ın üç idarəçisi ilə bağlı dolayı kəşfiyyat məlumatlarını gizli şəkildə İsrailə sızdırdığı, lakin İsrailin bunu kafi görmədiyi bildirilir.

Bu üç variant arasında ilişib qalan Əsəd həm xarici siyasətdə, həm də daxili idarəetmədə ciddi qeyri-müəyyənliklə üzləşib.

Aysel Şahmar

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:206
embedMənbə:https://publika.az
archiveBu xəbər 26 Noyabr 2024 17:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see397

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see381

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see314

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see296

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see293

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see284

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see271

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see265

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see264

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see251

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see235

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see234

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see229

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see228

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see227

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see224

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see221

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see215

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see215

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see208
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri