“İranda etirazlar zorakılıq rejiminə son qoymaq üçün tarixi fürsətdir“ Hikmət Cavad

"Hakim rejim kütləvi zorakılıqla etirazları boğmağa çalışır, xalq isə azadlıq uğrunda mübarizəni dayandırmır..."

İranda davam edən kütləvi etirazlar sadəcə daxili siyasi böhran deyil. Bu, zorakılıq üzərində qurulmuş bir rejimə son qoymaq üçün yaranmış tarixi fürsətdir.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Ukrayna Azərbaycanlılarının Birləşmiş Diasporu" Ümumukrayna ictimai təşkilatının sədri Hikmət Cavad "gordonua.com" nəşrində yazıb.

Çərşənbə axşamı ABŞ prezidenti Donald Trampa Vaşinqtonun İranda ümummilli etirazların amansızcasına yatırılmasına necə cavab verə biləcəyi ilə bağlı müxtəlif variantların təqdim olunacağı gözlənilir.

Bu barədə "The Wall Street Journal" məlumat yayıb. Nəşrin yazdığına görə, Ağ Evdə tədbirlərin geniş spektri - kiberəməliyyatlardan və sanksiyaların genişləndirilməsindən tutmuş, etirazçılara internet dəstəyinə və hətta mümkün hərbi zərbələrə qədər müzakirə olunur. 

Bununla belə, hələlik qəti qərarların qəbul ediləcəyi gözlənilmir. Görüşdə ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio və müdafiə naziri Pit Heqsethin də iştirak edəcəyi bildirilir.

Lakin hadisələrin inkişaf məntiqi onu göstərir ki, çərşənbə axşamına qədər İranda vəziyyət köklü şəkildə dəyişə bilər. Ölkəni artıq demək olar ki, bütün iri və orta şəhərləri əhatə edən etiraz dalğası bürüyüb. Buna cavab olaraq hakim mollakratiya özünün ənənəvi və əslində yeganə arqumentinə - öz xalqına qarşı kütləvi və nümayişkaranə zorakılığa əl atıb.

Qanlı repressiyalar və informasiya blokadası

"Iran International" telekanalının məlumatına görə, İran təhlükəsizlik qüvvələri etirazçılara qarşı öldürücü atəş açır. İlkin məlumatlar kütləvi insan tələfatından xəbər verir. Ölkənin demək olar ki, bütün ərazisində internetin kəsilməsi baş verib ki, bu da hadisələrin tam və etibarlı mənzərəsini əldə etməyi ciddi şəkildə məhdudlaşdırır.

Buna baxmayaraq, informasiya blokadasını dəhşətli faktlar yarır. Kəhrizək şəhərindən "Iran International" redaksiyasına ötürülən videokadrlarda meyit torbalarına yerləşdirilmiş cəsədlər əks olunub. 

Şahidlərin sözlərinə görə, etirazların baş verdiyi ərazidə onlarla belə torba olub, daha çox cəsəd isə yaxınlıqdakı sənaye binasında yığılıb. İtkin düşmüş yaxınlarını axtaran iki sakin jurnalistlərə orada 400‑dən çox cəsəd gördüklərini bildirib.

Tibbi mənbələr də faciənin miqyasını təsdiqləyir. Təkcə cümə günü Kərəcdəki Madani xəstəxanasına 44, Qayem xəstəxanasına isə 36 meyit gətirilib. Şimaldakı Rəşt şəhərindən olan həkim isə yalnız bir tibb müəssisəsinə azı 70 nəfərin cəsədinin çatdırıldığını bildirib. Oxşar məlumatlar ölkənin digər bölgələrindən də daxil olur: meyit axını dayanmaq bilmir.

Yanvarın 8‑dən başlayan internetin kəsilməsi rejim üçün cinayətlərin gizlədilməsi alətinə çevrilib. Lakin "Iran International" jurnalistlərinin vurğuladığı kimi, daxil olan məlumatların sayı və müntəzəmliyi birmənalı nəticə çıxarmağa imkan verir: ölkə üzrə etirazçılara qarşı öldürücü güc tətbiq olunur.

Legitimliyini itirmiş rejim və beynəlxalq məsuliyyət

Öz əhalisinə qarşı terrora əl atan indiki İran rejimi siyasi və mənəvi legitimliyinin son qalıqlarını da itirib. Bu artıq daxili siyasət məsələsi deyil, beynəlxalq məsuliyyət problemidir. Dünya demokratik qüvvələri, ilk növbədə isə ABŞ, bütöv bir xalq ayətullahların hakimiyyətindən azad olmaq uğrunda mübarizə apardığı halda, kənarda qala bilməz.

Etirazların səbəbləri sistemlidir. İran dərin iqtisadi böhran yaşayır: sürətli inflyasiya, milli valyutanın dəyərdən düşməsi, ərzaq, yanacaq və mənzil qiymətlərinin kəskin artması milyonlarla insanın həyatını dözülməz edib. Bu fonda hakim elita nağılvari şəkildə zənginləşərək resursların dar bir çevrənin xeyrinə yenidən bölüşdürülməsinə əsaslanan korrupsioner sistem qurub.

İqtisadiyyata və sosial sahəyə investisiya yatırmaq əvəzinə, rejim nəhəng vəsaitləri İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun saxlanmasına, ölkədaxili repressiv aparata, eləcə də xaricdə terrorçu təşkilatların - "Hizbullah", HƏMAS və İslami- Cihadın maliyyələşdirilməsinə xərcləməyə davam edir.

Ukraynada bunu xüsusilə yaxşı bilirlər. Mollakratiya idarəçiliyində olan İran Putin Rusiyasının müttəfiqidir. Təcavüzkar ölkəyə yüzlərlə, minlərlə "Shahed" pilotsuz uçuş aparatının tədarükü azadlığa, demokratiyaya və insan həyatına nifrət üzərində birləşmiş iki qanlı rejimin əməkdaşlığının yalnız ən görünən hissəsidir.

İrandakı etirazlar sadəcə daxili böhran deyil. Bu, onilliklər boyu sərhədlərindən kənara zorakılıq və qeyri‑sabitlik ixrac edən bir rejimə son qoymaq üçün tarixi imkandır. Ayətullahlar rejimi ilə Putin hakimiyyət sistemi eyni zəncirin həlqələridir. Dünya nəhayət daha sərbəst və daha sakit nəfəs ala bilsin deyə, bu zəncir qırılmalıdır.