İrandakı etirazlar Güney Azərbaycana keçə bilərmi? ŞƏRH

"İranda davam edən etiraz aksiyalarının Güney Azərbaycana keçməsi və ciddi dəyişikliklərə səbəb olması məsələsi bir neçə aspektdən təhlil edilməlidir. İlk olaraq qeyd etmək lazımdır ki, Güney Azərbaycanda - Təbriz, Ərdəbil, Zəncan və Urmiya əyalətlərində - etiraz əhval-ruhiyyəsi tarixən mövcud olub. Azərbaycan türklərinin milli-mədəni hüquqlarla bağlı narazılıqları, ana dilində təhsil tələbləri dövri olaraq özünü göstərir. 2006-cı il may ayının hadisələri bu baxımdan əlamətdar idi.
Hazırkı etirazların Güney Azərbaycana keçmə ehtimalı müəyyən dərəcədə mövcuddur. Çünki İranın digər bölgələrində baş verən sosial-iqtisadi narazılıqlar Azərbaycan əyalətlərini də əhatə edir. İşsizlik, inflyasiya, məişət problemləri vahid xarakter daşıyır. Ancaq bu etirazların spesifik azərbaycançı xarakter alıb-almaması ayrıca məsələdir".

Bu sözləri Sitat.info-ya açıqlamasında politoloq Tural İsmayılov deyib. 

O bildirib ki, Təbrizdə və digər azərbaycanlı şəhərlərdə etirazlar daha çox ümumi sosial-iqtisadi tələblərlə başlayır: "Lakin tarix göstərir ki, bu tələblər tədricən milli-mədəni rəngə bürünə bilir. Ana dili hüquqları, mədəni muxtariyyət tələbləri belə şəraitdə gündəmə gələ bilər. Ciddi dəyişikliyə səbəb olma ehtimalı isə bir sıra amillərdən asılıdır. Birincisi, Tehranın repressiv aparatının gücü hələ də əhəmiyyətlidir. İran təhlükəsizlik strukturları azərbaycanlı ərazilərdə xüsusilə diqqətli nəzarət həyata keçirir. İkincisi, etiraz hərəkatlarının təşkilatlanma səviyyəsi məhdud qalır. Üçüncüsü, beynəlxalq ictimaiyyətin real dəstək mexanizmləri zəifdir".

T.İsmayılov onu da vurğulayıb ki, uzunmüddətli perspektivdə vəziyyət dəyişə bilər: "Əgər etirazlar uzanırsa və İranın iqtisadi vəziyyəti pisləşirsə, mərkəzi hakimiyyətin nəzarət imkanları zəifləyə bilər. Bu halda regional və etnik dinamikalar güclənə bilər. 
Nəticə etibarilə, qısa və orta müddətdə kəskin dəyişiklik ehtimalı azdır, lakin uzunmüddətli perspektivdə İranın ümumi qeyri-sabitliyi fonunda Güney Azərbaycanda da narazılıqların güclənməsi mümkündür. Bu prosesin intensivliyi Tehran rəhbərliyinin hansı yolu seçəcəyindən - repressiya və ya islahatlar - əhəmiyyətli dərəcədə asılı olacaq".

Tehran,

Sitat.info