İraqın qədim Tell Fara şəhərində qlobal daşqının və unudulmuş sivilizasiyanın izləri aşkar edilib

Tədqiqatçılar qədim Tell Fara şəhərində apardıqları qazıntılar zamanı min illər əvvələ aid mədəni təbəqələrin altında, təxminən 20 min il əvvəl baş vermiş böyük daşqının mümkün izlərini aşkarlayıblar.

Alimlərin fikrincə, bu miqyaslı təbii fəlakət yüksək inkişaf etmiş bir sivilizasiyanı məhv etmiş, ondan yalnız bəzi mədəni fraqmentləri və "qlobal daşqın" haqqında yaranmış çoxsaylı mifləri geridə qoymuş ola bilər.

Əslində, Tell Fara şəhərində "daşqın təbəqəsi" ilk dəfə 1930-cu illərdə aparılan qazıntılar zamanı qeydə alınmışdı. Qazıntılar zamanı qalın sarı gil və qumdan ibarət bir qat üzə çıxmışdı.

Bənzər geoloji qatlar digər qədim yaşayış məntəqələrində – Mesopotamiyadakı Ur və Kiş şəhərlərində, Hind vadisindəki Harappa sivilizasiyasında, həmçinin Misirdə də müşahidə edilib. Bu isə həmin dövrdə baş vermiş kataklizmin lokal deyil, qlobal xarakter daşıya biləcəyini göstərən ilk əlamətlərdən sayılır.

Müstəqil tədqiqatçı Matt Lakrua hesab edir ki, buz nüvələri, ağac halqaları və vulkanik çöküntülər də daxil olmaqla müxtəlif geoloji məlumatlar təxminən 20.000 il əvvəl baş vermiş böyük bir qlobal fəlakətə işarə edir.

O, bu məlumatları Mesopotamiyadan Misirə və Peruyadək müxtəlif qədim sivilizasiyalarda rast gəlinən daşqın mifləri ilə müqayisə edərək belə qənaətə gəlib ki, bu miflər əslində real tarixi hadisələrin yaddaşda qalmış izləri ola bilər.

Tell Farada daşqın qatının altından aşkarlanan artefaktlar – proto-mix yazılı lövhələr, çoxrəngli saxsı qablar, qədim möhürlər – həmin dövrdə burada yüksək inkişaf etmiş bir cəmiyyətin mövcud olduğunu sübut edir.

Əvəzində, daşqın təbəqəsinin üstündə tapılan mədəniyyət nümunələri əvvəlkilərdən kəskin şəkildə fərqlənir. Bu isə böyük ehtimalla həmin inkişaf etmiş sivilizasiyanın tamamilə məhv edildiyini və sonrakı dövrdə mədəniyyətin ciddi şəkildə gerilədiyini göstərir.

Təxminən 20 min il əvvəl baş vermiş qlobal daşqın nəzəriyyəsi elm dünyasında hələ də mübahisə doğurur. Əksər alimlər bu iddiaya ehtiyatla yanaşaraq həmin dövrdə insanların əsasən kiçik ovçu-toplayıcı icmalar şəklində yaşadığını vurğulayırlar.

Lakin fəlakət nəzəriyyəsini dəstəkləyən tədqiqatçılar əmindirlər ki, bu cür tapıntılar bəşər sivilizasiyasının başlanğıcı ilə bağlı indiyədək qəbul edilmiş təsəvvürləri ən azı 8000 il geriyə çəkə bilər.

Qadir, Bizimyol.info