İrəvan anti Rusiya ritorikasını niyə dəyişib?

Mayın 20-də Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Ermənistanın paytaxtı İrəvana rəsmi səfər edib. O, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan, prezident Vaaqn Xaçaturyan və xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanla görüşüb.

Səfər Paşinyan mayın 9-da Moskvada keçirilən Qələbə bayramına qatıldıqdan sonra baş tutub. Paşinyan 2020-ci ildə Ermənistan-Azərbaycan müharibəsindən sonra iki ölkə arasında artan antaqonizm ucbatından ötən il Qələbə bayramında iştirakdan imtina etmişdi. Çünki İrəvan Moskvanın belə bir münaqişədə onun tərəfinə hərbi müdaxilə edəcəyinə dair qeyri-real ümidlər bəsləyirdi.
Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Osservatorio Balcani e Caucaso Transeuropa” yazıb.
Təhlildə qeyd olunub:
O zamanlar əsasən etnik erməni olan keçmiş sovet Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti (DQMV) uğrunda döyüşlər Ermənistanın rəsmi sərhədləri daxilində deyil, qonşu Azərbaycanın dərinliklərində baş verib.
Son aylarda Paşinyan Rusiyaya qarşı ritorikasını yumşaltmağa başlayıb, xüsusən də Donald Tramp ABŞ prezidenti kimi Ağ evə qayıtdıqdan sonra. Əgər hesablamalar Rusiyanın 2022-ci ilin fevralında Ukraynanı işğal etməsindən sonra Moskvanın diqqətini çox yayındırıb hərbi cəhətdən zəifləyərək Cənubi Qafqazdakı yaxın xaricə diqqət yetirməkdən ibarət idisə, bu, indi dəyişib.
Ermənistanın xarici və iqtisadi siyasətini Qərbə yönəltmək ümidlərinə, o cümlədən onun nə vaxtsa Avropa Birliyinə qoşulacağına dair gözlənilməz açıqlamaya baxmayaraq, Ermənistan hökuməti indi görünür, daha praqmatik addımlar atmaqdadır - variantlarını dəyişdirmək əvəzinə diversifikasiya edir. Ermənistan ticarətdə, eləcə də gələcək onilliklər üçün ciddi endirimli enerji təchizatında Rusiyaya çox güvənir.
Bununla belə, Rusiya Ermənistanda strateji təsirini bərpa etməyə çalışmaqla yanaşı, Avropa İttifaqının regionda daha iddialı roluna müqavimət göstərməkdə davam edir, çünki Ermənistan və Azərbaycan arasında hələ də əldə oluna bilməyən sülh sazişi ən azı 2026-cı ildə və ya daha çox ehtimal ki, 2027-ci ildə mümkün olaraq qalır.
Burada bütün regional və beynəlxalq oyunçular üçün mükafat Qarabağ münaqişəsi səbəbindən bir çoxu dağılmış regionda bütün ticarət və tranzit yollarının sonda bağlanmasıdır. Avropa İttifaqı, eləcə də keçmiş Bayden administrasiyası dövründə ABŞ hətta Rusiyanın Mərkəzi Asiyadakı təsirini tədricən azaltmaq üçün Türkiyə, Ermənistan və Azərbaycan üzərindən tranziti genişləndirməyə çalışdıqlarına işarə ediblər.
Paşinyanın üçün 2026-cı ilin ortalarında yenidən seçiləcəyini və 2021-ci il seçkilərindən əvvəlki seçki kampaniyası vədlərinin bir qisminin yerinə yetirildiyini nəzərə alsaq, bu məsələ xüsusilə həssasdır.
Mart ayında ölkənin ikinci böyük şəhəri Gümrüdə keçirilən son yerli seçkilər zamanı mübahisəli rusiyayönlü keçmiş mer, yeganə məqsədi Paşinyanın namizədinin bələdiyyəyə nəzarəti saxlamasının qarşısını almaq olan müxtəlif müxalif qrupların dəstəyi ilə hakimiyyətə qayıdıb. Hətta guya Paşinyan və qərbyönümlü parlamentdənkənar partiyaların ittifaqı da təmsilçilik üçün altı faizlik baryeri keçə bilməyib.
Daha sonra, mayın 22-də hökumət Rusiyanın rəhbərlik etdiyi Avrasiya İqtisadi İttifaqından (Aİİ) çıxmaq planlarının olmadığını açıqlayanda, Avropayönlü alyansın liderlərindən biri Paşinyanı gələn il keçiriləcək seçkilərdə səsləri itirməmək üçün bəyan edilən prosesi dayandırmaqda ittiham etdi.
Bundan əlavə, Ermənistanın hələ də uzaq gələcəkdə Aİ-yə üzv olmaq niyyətində olub-olmadığını soruşduqda, Paşinyanın cavabı açıq olub: “Düşünürəm ki, Ermənistanın ən mühüm məqsədi […] beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri 29,743 kilometr olan sülh müqaviləsi imzalamaqdır”. Yəni Ermənistan və Azərbaycan arasında bağlanması mümkün olmayan sülh müqaviləsinə aydın istinad.
Mətn mart ayında yekunlaşsa da, Bakının İrəvanın ilk növbədə konstitusiyasını dəyişməsində israrını nəzərə alaraq, onun nə vaxt imzalanacağı bəlli deyil. O vaxta qədər Ermənistanla Türkiyə arasında münasibətlərin normallaşması istiqamətində irəliləyiş dayanıb. Lavrovun İrəvana səfərinin gündəmində Ermənistanın Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlərinin normallaşdırılması əsas yer tutdu və o, regionun öz sabitliyinə, təhlükəsizliyinə və gələcəyinə diqqət yetirdiyi yeni yaranan 3+3 platformasının əhəmiyyətini bir daha vurğuladı. Ermənistan, Azərbaycan, İran, Rusiya və Türkiyədən ibarət olan platformaya yalnız Gürcüstan Moskva ilə öz problemlərinə görə üzv olmaqdan imtina edib.
Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Mirzoyanla görüşdən sonra mətbuata açıqlamasında deyib: “Ümumiyyətlə, danışıqlarımızın nəticələrindən razıyıq...”
“Biz əminik ki, Rusiya Federasiyası ilə güclü tərəfdaşlığımız var. Bizim inkişaf edən kommersiya […] güclü mədəni əlaqələrimiz var”, - Mirzoyan əlavə edib.
Bununla belə, Lavrov bildirib ki, Ermənistanın Fransadan, xüsusən də Hindistandan silah almağa yeni diqqət yetirməsi onu narahat etmir.
Mayın 23-də Paşinyan “Avropa Siyasi Birliyi”nin (APC) növbəti sammitinin gələn il Ermənistanda keçiriləcəyini də bəyan edib. Bu, Paşinyanın Ermənistanın mürəkkəb geosiyasi vəziyyətini necə idarə etdiyini nümayiş etdirə bilsə, gələn il keçiriləcək seçkilərdə onun şansını da artıra bilər.
E. KAMAL