Icma.az
close
up
RU
İşdən çıxarmaq qənaətdirmi?

İşdən çıxarmaq qənaətdirmi?

Icma.az bildirir, Bakupost portalına istinadən.


Şirkətdə pul sıxıntısı olan kimi ilk qərar nə olur?


Bonuslar kəsilir. Maaşlar dondurulur. Xərclər azaldılır. Və buna “qənaət” deyilir.


3 ay sonra komanda zəifləyir.

6 ay sonra isə nəticə özü zəifləyir.

9 ay sonra da səbəbi tapmaq çətinləşir.

Bu yanaşma qənaət deyil. Bu, sadəcə reaksiyadır.

Qənaətcil idarəetmə (Lean management) biznesdə yeni anlayış deyil. Uzun illərdir tətbiq olunur və əsas ideyası sadədir: dəyər yaratmayan hərəkətləri, prosesləri və xərcləri sistemdən çıxarmaq. Bu yanaşmada məqsəd xərci azaltmaq deyil, prosesi təmizləməkdir.

Təəsüf ki, bizim bizneslərdə israf adətən böhran vaxtı yada düşür. Pul sıxılır, bazar daralır, ödənişlər gecikir və birdən hamı “qənaət etməliyik” deyir. Amma qənaət bu mərhələdə xatırlananda çox vaxt artıq gec olur. Çünki kor-koranə xərcləri azaltmaq bəzən şirkətə xeyirdən çox ziyan vurur.

Halbuki israf hər zaman var. Böhran olsun, ya olmasın. Sadəcə sakit dövrdə görünmür. Şirkət işləyir, satış gedir, pul bir yerdən girir, o biri yerdən çıxır və hər şey normal görünür. Ehtiyat yığılır, amma dövriyyə ölçülmür. Satınalma edilir, amma müqayisə edilmir. Görünməyən israf da məhz bu dövrdə yığılır.

- İsraf artıq ehtiyatda olur.

- Zəif planlamada olur.

- Ölçülməyən proseslərdə olur.

- Vərdişə çevrilmiş səhv qərarlarda olur.

Bu səbəbdən idarəetmədə qənaət xərci azaltmaq deyil, düzgün yerə yönəltməkdir. Daha dəqiq desək, qənaət israfı sistemdən çıxarmaqdır.

Bir istehsal şirkətində pul sıxıntısı yarandı. İlk qərar klassik oldu: bonuslar dayandırıldı, bəzi işçilər ixtisar edildi. Qısa müddətdə xərclər azaldı və rəhbərlik vəziyyətin nəzarətə alındığını düşündü.

Amma paralel olaraq sistemə toxunan yox idi.

Ehtiyatlar yenə yüksək qalırdı. Satınalma əvvəlki vərdişlərlə davam edirdi. İstehsalda planlama dəyişməmişdi. Proseslər ölçülmürdü. Sadəcə görünən xərc azaldılmışdı, görünməyən israf isə olduğu kimi qalırdı.

3-4 ay sonra istehsalda gecikmələr başladı.

6 ay sonra isə müştəri şikayətləri artdı.

Bir müddət sonra məlum oldu ki, problem maaşlarda yox, sistemdə idi.

Qənaəti pəhriz kimi düşünmək olar.

Məqsəd arıqlamaqdırsa, əsas məsələ çəkini azaltmaq deyil. Əsas məsələ düzgün çəki itirməkdir. İnsan bədəni əzələni yox, artıq yağı itirməlidir. Əzələ qalmalıdır, çünki güc oradadır.

Şirkətdə də eyni prinsip işləyir. Əzələ – insan keyfiyyəti, sistem, münasibətlər və proseslərdir. Bunlar qorunmalıdır. Gedən isə piy olmalıdır: artıq proseslər, lazımsız hərəkətlər, dəyər yaratmayan xərclər.

Qənaət harada yaranır?

Maliyyədə yox. Maliyyə yalnız nəticəni göstərir. Qənaət əməliyyatın içində yaranır.

Bu zəncirə baxsaq: Plan – Əməliyyat – Hesabat – Analiz – Qərar.

Plan səhvdirsə, əməliyyat ilk addımdan artıq yüklə başlayır. Əməliyyat artıqdırsa, hesabat şişir. Hesabat oxunmursa, analiz yoxdur. Analiz yoxdursa, qərar təsadüfidir. Qənaət də məhz bu zəncirin içində formalaşır.

Planlama dəqiq olanda ehtiyat şişmir və pul donmur. Əməliyyat düzgün qurulanda lazımsız hərəkətlər azalır və proses sürətlənir. Hesabat şəffaf olanda problem gizlənmir. Analiz səbəbi göstərir. Qərar vaxtında veriləndə isə sistem özünü tənzimləyir.

Lean yanaşmanın gücü də buradadır: xərclərə hücum etmir, israfı görünən edir.

Dünya səviyyəli şirkətlər bunu fərqli sahələrdə tətbiq edib.

Toyota artıq ehtiyatı problem kimi gördü və “Just-in-time” qurdu. Bu prinsiplə artıq ehtiyatı minimuma endirdi, axını sürətləndirdi. Just-in-time - ehtiyat yığmadan, yalnız lazım olanı, lazım olan vaxtda və lazım olan qədər istehsal edib hərəkət etdirməkdir.

Walmart isə eyni məntiqi təchizatda tətbiq etdi, məhsulu anbara yox, hərəkətə saldı. “Distribution center” modeli ilə məhsulun tədarükçüdən rəfə qədər hərəkətini optimallaşdırdı. Onların üstünlüyü xərci kəsməkdə yox, axını düzgün qurmaqda idi. Bu model, məhsulu anbarda saxlamaq üçün yox, tədarükçüdən mağazaya fasiləsiz və sürətli axınla çatdırmaq üçün qurulmuş sistemdir.

Bizim biznes mühitində isə qənaət çox vaxt başqa cür başa düşülür. Qənaət adı ilə maaşlar azaldılır, bonuslar kəsilir, işçilər ixtisar olunur. Bu qərarlar bəzən o qədər rahat verilir ki, elə bil problem prosesdə deyil, insanın özündədir.

Halbuki bu qənaət deyil. Bu ucuz qərardır.

Ucuz qərarın baha nəticəsi olur: sistem zəifləyir, motivasiya düşür, münasibətlər zədələnir. Biznesdə ən bahalı itkilərdən biri münasibət itkisidir.

Qənaət kəsməklə yaranmır.

Görməklə yaranır.

Qalanı sadəcə icradır.

Ən böyük səhv isə qənaəti böhran alətinə çevirməkdir. Qənaət böhran başlayanda yox, sistem qurulanda olmalıdır. Əks halda şirkət eyni dövrü yaşayır: çətinlik, kəsinti, qısa rahatlama və yenidən eyni problem.

Sistem qurulmadıqca qənaət davamlı olmur.

Biznesdə əsas sual “haradan kəsək?” deyil. Əsas sual belədir: “harada dəyər yaratmırıq?”

Bu sualın cavabı tapılanda qənaət artıq qərar olmur. Sistemin nəticəsi olur.

Həsən Həsənov,

Biznes idarəçisi


Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:126
embedMənbə:https://www.bakupost.az
archiveBu xəbər 30 Aprel 2026 12:18 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see327

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see319

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see315

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see306

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see287

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see267

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see254

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see249

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see248

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see247

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see242

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see219

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see219

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see213

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see204

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see198

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see195

Əliyevlə deyil, kimlə imzalayım? Lula da Silva ilə?

18 Noyabr 2026 21:19see183

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see183

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri