İşibanın Vaşinqton səfəri taleyüklü ola bilər

Yaponiya enerji siyasətində ABŞ-a yönəlməyə hazırdır

Yaponiyanın baş naziri Şiqeru İşiba fevralın 6-dan 8-dək ABŞ-da səfərdə olacaq və prezident Donald Trampla danışıqlar aparacaq. Kyodo xəbər agentliyi xəbər verir ki, İşiba Vaşinqtonla təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı gücləndirmək öhdəliyini bir daha təsdiqləmək, potensial ticarət mübahisələrini aradan qaldırmaq və Amerika qazının idxalını artırmağı təklif etmək istəyir.

Yaponiya və ABŞ fevralın 7-də Vaşinqtonda İşiba və Trampın ilk görüşünə hazırlığın son mərhələsindədir. Bu barədə “Asahi” qəzeti yazır. Yaponiyanın baş naziri prezident Trampla şəxsi münasibət qurmaq, Yaponiya-ABŞ müttəfiqliyini daha da dərinləşdirmək barədə razılığa gəlmək və ABŞ-ın Asiya-Sakit Okean regionu (APR) işlərində iştirakının vacibliyini anlamaq niyyətindədir.

Bir gün əvvəl İşiba Ağ evlə qarşıdıdakı danışıqlarda administrasiyasının yüksək vəzifəli şəxsləri ilə Yaponiyanın strategiyasını müzakirə edib. Belə ki, İşiba ABŞ prezidentinin ticarət və müdafiə sahələrində mümkün əsassız tələblərinə qarşı çıxmaq üçün Yaponiyanın ABŞ-ın təhlükəsizliyi və iqtisadiyyatına verdiyi töhfələri vurğulayacaq. Axı, prezident kimi ilk müddətində Tramp ABŞ-Yaponiya təhlükəsizlik müqaviləsini “ədalətsiz” adlandırmışdı.

İşibanın Yaponiyanın müdafiə xərclərini ÜDM-in 2 faizinə qədər artırmaq qərarını izah edəcəyi və hökumətinin hərbi alyans daxilində daha böyük rol oynamaq və daha çox yükü daşımaq planlarını təkrarlayacağı gözlənilir. Üstəlik, İşibanın Vaşinqtona səfərindən bir həftə əvvəl Pentaqon rəhbəri Pit Heqset və Yaponiyanın müdafiə naziri Qen Nakatani “regionda sabitliyi və təhlükəsizliyi gücləndirmək” üçün əməkdaşlığı inkişaf etdirmək barədə razılığa gəliblər.

Digər məsələlərlə yanaşı, onlar Tokio və Pekin arasında ərazi mübahisəsinin predmeti olan Şərqi Çin dənizindəki Senkaku adaları (Çin adı: Diaoyuydao) ilə bağlı ümumi mövqelərini təsdiqləyiblər. Bu razılaşmanın davamı olaraq İşiba, Tokionun Çinə əsas təhlükəsizlik təhdidi kimi baxması fonunda ABŞ-ı Yaponiyanı müdafiə etməyi öhdəsinə götürən Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Müqaviləsinin 5-ci maddəsinin mübahisəli adalara şamil ediləcəyinə dair ABŞ-dan təminat almağı planlaşdırır.

İşiba Amerikanın dünyada enerji dominantlığına doğru istiqamət götürən Trampla münasibətlərin qurulmasında “resurs diplomatiyasını” ön plana çəkmək niyyətindədir. “Nikkei”nin məlumatlarına görə, Yaponiyanın baş naziri Amerikanın mayeləşdirilmiş təbii qazının (LNG) idxalının həcminin artırılmasını təklif etmək niyyətindədir. O, Meksika körfəzində yerləşən müəssisələrdən və ya Trampın yeni terminologiyasına görə, Panama kanalı vasitəsilə Amerika körfəzindən tədarük edilə bilər. Qəzetə görə, bu marşrut digər nəqliyyat marşrutları ilə müqayisədə geosiyasi risklərə daha az həssasdır.

Bundan əlavə, Tokio Alyaskadakı yataqları ABŞ-ın qərb sahilindəki limanla birləşdirməli olan qaz kəmərinin tikintisinə sərmayə yatırmaq imkanını nəzərdən keçirir. Oradan qazın mayeləşdirilmiş formada Asiyaya ixracı planlaşdırılır. Yaponiyanın artıq xarici LNG-yə geniş çıxışı olsa da, ötən il onun Saxalin də daxil olmaqla xaricdəki qaz layihələrində fəaliyyət göstərən şirkətləri təqribən 38 milyon ton satıb ki, bu da daxili istehlakın yarıdan çoxunu təşkil edir.

Bununla belə, Tokio ABŞ-la 56 milyard dollarlıq ticarət kəsirini azaltmaq və Yaponiyaya qarşı rüsumlar təhlükəsinin qarşısını almaq üçün daha çox Amerika qazı və silahı almaq kimi digər güzəştlər arasında belə bir öhdəliyi də daxil etməyə hazırdır. Alyaska boru kəməri, həmçinin Yaponiyaya qaz idxalının təxminən onda birini təşkil edən Rusiya və Yaxın Şərq kimi riskli mənbələrdən tədarükünü diversifikasiya etməyə kömək edə bilər. Yaponiyanın bu qaz layihəsində mümkün iştirakı, prinsipcə, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başlanmasından sonra Avropa İttifaqı ilə birlikdə Fumio Kişidanın baş nazirliyi zamanı Tokio tərəfindən qəbul edilmiş enerji ehtiyatlarının "derussifikasiyası" kursunun əsas axınına uyğun gəlir.

Ekspertlərin fikrincə, Trampla görüş zəif daxili siyasi mövqeyə malik olan və xarici siyasət üzrə lazımi təcrübəyə malik olmayan İşiba üçün ciddi sınaq olacaq. İşiba ABŞ-ın tələblərinə, məsələn, müdafiə büdcəsinin daha da artırılmasına böyük güzəştlər etsə, bu artıma qarşı çıxan müxalifət partiyaları ilə problemlər yarada bilər. İşiba aprelin 1-də başlayacaq 2025-ci maliyyə ili üçün büdcəni qəbul etmək üçün onların dəstəyinə ehtiyac duyur. O, Trampla münasibətlərini korlasa, bu, Liberal Demokrat Partiyası daxilində fikir ayrılığına səbəb ola bilər. Belə bir ssenari parlamentin yuxarı palatasında onun üçün taleyüklü seçkilər ərəfəsində İşibanın partiyadakı mövqeyini zəiflədə bilər.

Ümumiyyətlə, İşiba-Tramp sammitinin nəticəsi əsasən Nazirlər Kabinetinin sabitliyini, Yaponiya iqtisadiyyatının gələcək vəziyyətini və onun hərbi-siyasi kursunun transformasiyasını müəyyən edəcək.

Mənbə:Nezavisimaya qazeta

Tərcümə etdi:

S.ELAY

XQ