İsrail və CHP nin hədəfindəki Ərdoğan

Türkiyə hərbi sənayesi onun şah əsəridir

Erbakanın arzularını həyata keçirən lider

Son illərdə Türkiyənin hərbi sənayedə əldə etdiyi irəliləyişlər artıq regional çərçivəni çoxdan aşıb. “Yıldırımhan” qitələrarası raket layihəsinin ortaya çıxması isə bu prosesin kulminasiya nöqtəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu sistemin son on il ərzində ərsəyə gətirilməsi Türkiyənin texnoloji və hərbi baxımdan necə sürətlə transformasiya olunduğunu açıq şəkildə göstərir.

Bu yüksəliş fonunda Ərdoğanın beynəlxalq nüfuzunun da artdığı müşahidə olunur. Onun rəhbərliyi ilə Türkiyə daha müstəqil qərarlar verən və qlobal siyasətdə söz sahibi olan aktora çevrilib. Qərb analitiklərinin bir qismi bunu açıq şəkildə etiraf edir.

Eyni zamanda, bu siyasətə qarşı çıxan qüvvələr də var. Bəziləri bunu belə ifadə edir ki, bu gün Ərdoğana qarşı ən sərt mövqedə olan iki əsas xətt İsrail və Türkiyədaxili müxalifət, xüsusən CHP-dir. CHP-nin bəzi nümayəndələrinin hərbi sınaqlarla bağlı “raket sınaqları balıqları narahat edir” kimi çıxışları tez-tez bu müzakirələrdə misal gətirilir və texnoloji inkişafla bağlı fərqli yanaşmanın simvolu kimi təqdim olunur.

Qitələrarası raket texnologiyası sadəcə hərbi imkan deyil, eyni zamanda geosiyasi status göstəricisidir. Belə texnologiyaya sahib olan ölkələr avtomatik olaraq qlobal güc balansında xüsusi yer tutur. Bu gün bu kateqoriyaya daxil olan ölkələr arasında ABŞ, Rusiya, Çin, Fransa, Böyük Britaniya, Hindistan və Şimali Koreya göstərilir. Türkiyənin bu kluba yaxınlaşması artıq ciddi mesajdır.

Bu tip raketlər eyni zamanda nüvə başlıqlarını daşımaq üçün əsas platformadır. Ona görə də bəzi Qərb analitikləri açıq şəkildə bildirir ki, belə texnologiyanın əldə olunması Türkiyəni nüvə silahı əldə etməyə bir addım yaxınlaşdırır.

“Yıldırımhan”ın texniki imkanları ilə bağlı yayılan məlumatlarda onun geniş radiusda — nəzəri olaraq 150-yə yaxın ölkəni əhatə edə biləcək zərbə imkanına malik olduğu qeyd olunur. Bu isə Türkiyənin strateji çəkindirici gücünü tamamilə yeni səviyyəyə qaldırır.

Hərbi sənayedə sıçrayış: siyasi iradənin nəticəsi

Bu inkişafın arxasında dayanan əsas faktor isə siyasi iradədir. Recep Tayyip Ərdoğanın rəhbərliyi dövründə Türkiyə hərbi sənayedə xaricdən asılılığı azaltmaq üçün sistemli siyasət yürüdüb. Bir vaxtlar silah idxal edən ölkə bu gün artıq ixracatçıya çevrilib.

2025-ci ildə Türkiyənin müdafiə sənayesi ixracı təxminən 10 milyard dollar olub. Mövcud dinamika davam edərsə, bu rəqəmin yaxın illərdə 12–15 milyard dollara çatacağı gözlənilir.

Beynəlxalq reytinqlərə görə Türkiyə bu gün hərbi güc baxımından dünyada ilk 10–12 ölkə sırasında yer alır. Bu isə artıq regional deyil, qlobal aktor statusu deməkdir.

Ərdoğanın liderliyi bu kontekstdə ayrıca qeyd olunur. Qərb analitikləri belə deyir:

“Erdoğan has transformed Turkey into a more autonomous strategic actor.”
(“Ərdoğan Türkiyəni daha müstəqil strateji aktora çevirib.”)

“Erdoğan has turned Turkey into a country that can act independently in defense and foreign policy.”
(“Ərdoğan Türkiyəni müdafiə və xarici siyasətdə müstəqil hərəkət edə bilən ölkəyə çevirib.”)

İsrail mediası daha ciddi ton seçir:

“Turkey’s missile advancements could alter the strategic balance in the Middle East.”
(“Türkiyənin raket sahəsində irəliləyişi Yaxın Şərqdə strateji balansı dəyişə bilər.”)

Yunanıstan mətbuatında isə bu proses birbaşa təhlükə kimi təqdim olunur:

“Ankara’s expanding missile capabilities represent a growing concern for regional security.”
(“Ankaranın artan raket imkanları regional təhlükəsizlik üçün artan narahatlıq yaradır.”)

Bu yanaşmalar göstərir ki, Türkiyənin hərbi gücünün artması artıq beynəlxalq sistemdə ciddi faktor kimi qəbul olunur.

AKP Nəcməddin Erbakanın arzularını həyata keçirir

Burada xüsusi olaraq Nəcməddin Erbakan faktorunu qeyd etmək lazımdır. Rifah Partiyasının lideri, professor Erbakan hələ onilliklər əvvəl Türkiyənin hərbi sənayedə müstəqil olmasının zəruriliyini dəfələrlə vurğulayırdı. Onun məşhur fikirlərindən biri belə idi:

“Ağır sənayesi olmayan millət, müstəqil ola bilməz.”

Erbakanın bu baxışı təkcə iqtisadi deyil, strateji düşüncəyə əsaslanırdı. O hesab edirdi ki, silahını özü istehsal etməyən dövlət əslində tam müstəqil deyil.

Bu gün isə bir çox müşahidəçilər hesab edir ki, Recep Tayyip Ərdoğan məhz Erbakanın illər əvvəl qoyduğu hədəfləri praktik müstəviyə çıxara bildi. Ərdoğan dövründə Türkiyə silah idxalçısından ixracatçıya çevrildi, texnologiya transferi ilə kifayətlənməyib, öz texnologiyasını yaratmağa başladı.

Bu proses təkcə Türkiyənin daxilində baş vermir. Ankara paralel olaraq Azərbaycan və Türkistan coğrafiyasındakı digər ölkələrlə hərbi-texnoloji əməkdaşlığı inkişaf etdirir. Bu əməkdaşlıq təkcə silah satışı deyil, həm də texnologiya transferi və birgə istehsalı əhatə edir.

Bu isə yeni bir reallıq yaradır: Türkiyə təkcə güclənmir, həm də öz ətrafında texnoloji blok formalaşdırır.

Bu güc Yaxın Şərqdə də təsirsiz qalmır. İran faktoru və ABŞ-la bağlı narazılıqlar fonunda Körfəz ölkələrinin Türkiyəyə marağı artır. Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ kimi ölkələr üçün Türkiyə alternativ təhlükəsizlik tərəfdaşına çevrilə bilər.

Mustafa Kemal Atatürkün “İstiqbal göylərdədir” fikri bu gün daha konkret məna daşıyır. Türkiyə artıq göylərdə — pilotsuz sistemlərdə, raket texnologiyalarında və kosmik proqramlarda — öz gücünü göstərir.

“Yıldırımhan” sadəcə raket deyil.

Bu, Türkiyənin son 20 ildə keçdiyi yolun simvoludur.

Bu yolun arxasında isə bir amil dayanır: siyasi iradə.

Və bu gün Türkiyə artıq yalnız oyunun iştirakçısı deyil —
oyunun qaydalarına təsir edən ölkələrdən biridir.

Elbəyi Həsənli. Sürix