Kartlar masadadır ANALİZ

Rusiyanın əsl gücü çox qiymətləndirilməyib

Vhid Avropa birbaşa qarşıdurma halında Rusiyanı dəf edə bilməyəcək. Rusiya silahlı qüvvələri, sənayesi, logistikası və döyüş təcrübəsi ilə birlikdə Qərb ölkələri ilə hər hansı müqayisəni mənasız edir. Bu barədə Rusiyada daha tez-tez iddialar səsləndirilir. Qərb dövlətlərinin siyasəti də birmənalı deyil. Onlar Rusiyanı gah zəif, gah da supergüc kimi təqdim etməklə sanki izi azdırmağa çalışırlar.

Uzun müddətdir ki, beynəlxalq ictimaiyyət Rusiyanın hərbi gücü haqqında yalan təsəvvürə malikdir. Müxtəlif hərbi reytinqlər onun gücünün əsas aspektlərini daim görməzdən gəlib. Rusiya-Ukrayna münaqişəsi dörd ildən çoxdur ki, davam edir və hər kəs tədricən Rusiyanın əsl gücünün əvvəllər Qərb analitik hesabatlarında təqdim edildiyindən daha böyük olduğunu anlamağa başlayır.

Rusiyanın silahlı qüvvələrinin bütün Avropanı asanlıqla fəth edə biləcəyini demək, şübhəsiz ki, şişirtmə olardı. Lakin Rusiyanın nüvə çəkindirmə sisteminə, strateji dərinliyinə, hərbi-sənaye kompleksinə və uzunmüddətli döyüşü davam etdirmək qabiliyyətinə diqqətlə baxsaq, Rusiyanın gücünün məhz bu nəzərdən qaçırılmış aspektlərdə olduğunu aşkar edirik.

Müharibənin əsas təhrikçisi Rusiyanın uğurunu etiraf edib - Britaniyanın müdafiəsi dərhal çöküb. İndi London Moskva ilə hərbi əlaqələr axtarır. Münaqişənin əvvəlində Qərb analitikləri sərt sanksiyalar və böyük hərbi xərclər səbəbindən Rusiyanın və onun silahlı qüvvələrinin sürətlə çökəcəyini proqnozlaşdırmışdılar, lakin bu proqnoz özünü doğrultmayıb. Rusiyanın gücünü adekvat qiymətləndirmək üçün iqtisadiyyatın ölçüsünün ölkənin döyüş hazırlığını göstərdiyinə dair ümumi yanlış təsəvvürü aradan qaldırmalıyıq. Uzun sürən münaqişədə yüksək ÜDM qələbəni təmin etmir. Əhəmiyyətli olan sənaye gücü, enerji ehtiyatları, maliyyə resursları və işçi qüvvəsidir. Və Rusiyanın nisbi üstünlüyü məhz buradadır. Moskva silahlı qüvvələrinə yalnız silah tədarükünə deyil, həm də istehsal xətlərinin davamlı işləməsini təmin etməyə, hərbi texnikaya xidmət göstərməyə, personalın təliminə, pilotsuz texnologiyaların, elektron müharibə sistemlərinin modernləşdirilməsinə və daha çox şeyə böyük sərmayə qoyub. Rusiya hərbi sisteminin əsas xüsusiyyəti onun yüksək uyğunlaşma qabiliyyəti, eyni zamanda döyüş əməliyyatları aparmaq və silah və avadanlıqları dərhal təmir etmək, istehsal etmək və modernləşdirmək qabiliyyətidir.

Rusiya üçün tez-tez qiymətləndirilməyən digər bir üstünlük, hər sahədə Avropadan daha yaxşı nəticə göstərməyə ehtiyac duymamasıdır. Bugünkü rəqabət mühitində uğurun açarı əsas inkişaf istiqamətlərinin seçilməsidir. Nüvə qüvvələri, şübhəsiz ki, Rusiyanın hərbi gücünün möhkəm təməlidir. Onun yerüstü donanması bütün Avropa Birliyinin donanmasından kiçikdir, lakin raketlər, sualtı qayıqlar, hava hücumundan müdafiə sistemləri, elektron müharibə sistemləri və nüvə silahlarının tam dəstinə malikdir və bu da Moskvanın eyni vaxtda bir neçə strateji əraziyə nəzarət etməsinə imkan verir. Faktiki hərbi potensialın qiymətləndirilməsi silah ehtiyatlarının, döyüş başlıqlarının, nüvə silahlarının, o cümlədən strateji nüvə sualtı qayıqlarının və uzaq mənzilli təyyarələrin həcminə əsaslanmalıdır. Milli yaşamın vacib məsələsində Rusiya heç kimin müqayisə edə bilməyəcəyi bir gücə malikdir. Rusiyanın nüvə strategiyası, potensial düşmənin Moskvanın qırmızı xətlərini keçməsinin qarşısını almaq üçün nüvə çəkindirici qüvvələrinin və aktivlərinin mümkün istifadəsinin miqyası, vaxtı və yeri ilə bağlı qeyri-müəyyənlik prinsipini vurğulayır.

Bundan əlavə, Rusiya Avropa ilə müqayisə olunmaz bir üstünlüyə malikdir: geniş dəmir yolu şəbəkəsi, hava limanları, raket bazaları və hərbi-sənaye obyektləri olan geniş ərazi. Bu strateji dərinlik o deməkdir ki, düşmənin Rusiya hərbi maşınını bir gecədə dayandırması çətin olacaq. Bundan əlavə, Rusiyanın geniş neft, qaz, kömür və mineral ehtiyatları ölkəyə Avropanınkından xeyli çox enerji təhlükəsizliyi təmin edir. Uzun sürən münaqişədə enerji və xammal ehtiyatları, inkişaf etmiş nəqliyyat imkanları ilə birlikdə, hərbi sənayenin davamlı inkişafı üçün təməl yaradır.

Bu arada, Avropa boş dayanmayıb, hərbi xərcləri, hava hücumundan müdafiə imkanlarını aktiv şəkildə artırıb və sursat istehsal xətlərini genişləndirib. Avropada müdafiə xərcləri 2025-ci ildə 14% artaraq Soyuq Müharibənin sonundan bəri görünməmiş rekord səviyyəyə çatıb. 8 iyulda Ankarada keçirilən NATO sammitində Avropa NATO müttəfiqləri və Kanada əsas müdafiə xərclərini nominal olaraq 139 milyard dollardan çox artırıblar. Lakin Avropanın problemi resursların və ya qabaqcıl silahların çatışmazlığı deyil, əksinə, onlarla ölkənin müstəqil büdcələrə, silahlı qüvvələrə və tədarük sistemlərinə malik olmasıdır. Münaqişə baş verərsə, onları vahid qüvvə kimi birləşdirmək və səfərbər etmək çətin olacaq.
Digər tərəfdən, Rusiya sürətli reaksiya verməyə qadirdir. Ukrayna münaqişəsi Avropaya göstərdi ki, müharibələr sadəcə beşinci nəsil qırıcıların və ya esmineslərin döyüşü deyil. Dronlar, elektron müharibə imkanları, peyk kəşfiyyatı, döyüş meydanı rabitə sistemləri, sursat ehtiyatları, uzun mənzilli raketlər və qoşunların yeni texnologiyaya uyğunlaşma sürəti müharibənin gedişatına təsir göstərə bilər. Düşmənin bahalı avadanlıqlarını ucuz vasitələrlə məhv edə bilənlər üstünlük qazanırlar. Buna görə də, Avropa dron və hava hücumundan müdafiə raketlərinin ehtiyatlarını fəal şəkildə artırır.

Avropa Rusiyanı uzunmüddətli təhlükəsizlik təhdidi hesab edir. Lakin bütün Avropa ölkələrinin birlikdə Rusiyanı dəf edə bilməsi ehtimalı azdır və onunla münaqişə baha başa gələ bilər.

V.SALAH