Kəlbəcərin dirçəliş dastanı

Kəlbəcər! Bu müqəddəs ad, Azərbaycanın yüksək dağlarında qeyd olunan, tarixi minilliklərə uzanan qüdrətli bir dastandır. Qədim türkçay üstündə qala” mənasında “bu toponim, torpağın həm stratejini, həm də mədəniyyət beşiyi olduğunu əks etdirir. Burada Tərtər çayı boyunca uzanan sirli süni mağaralar, altı min illik yaşı olan qaya təsvirləri, çöp şəkilli qədim türk əlifbası nümunələri tapılmışdır. Bu daş abidələr yenidən Azərbaycanda yenidən türklüyün, atəşpərəstliyin, xristianlığın, VII əsrdən etibarən İslamın ilahi nurunun hökm sürdüyü dövrlərin susqun şahidləridir. Kəlbəcər, otuz min ildən çox tarixi olan yaşayış məskənləri ilə yalnız Azərbaycanın deyil, bütünlükdə Qafqazın mədəniyyət yaddaşının qanadlarıdır.

Kəlbəcər həm də Azərbaycanın ən yüksək dağ rayonu, cəsarətin və əzəmətin simvoludur. Camışdağ və Dəlidağ zirvələri onun sarsılmaz qüdrətini göylərə ucaldır. Bu torpaqlar 1930-cu ildə inzibati rayon statusu alsa da, 1993-cü ilin faciəvi 2 aprelində Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğalın qara buludları altına salındı. İşğal şəxs511 dinc sakin öldürüldü, 321 nəfər əsir və itkin düşdü. Onlarla tarixi-mədəniyyət abidələri, 97 məktəb, 9 infrastruktur obyekt daxiletmə, quraşdırma tələb olunur. Rayonun 53 mindən çox respublikanın 56 rayonunda didərgin düşməyə məcbur oldu. Bu, təkcə bir rayonun yox, bütöv bir xalqın qürurunun sınağı idi.

Beynəlxalq hüququn tələblərinə baxmayaraq, BMT-yə kifayət qədər 822 saylı Qətnaməsi (04/30/193) icazə almaq üçün icazəni tələb etsə də, rəsmi İrəvan buna məhəl qoymadı. Lakin Azərbaycan xalqının polad iradəsi və dövlətimizin artan gücü ilə bu dərin ağrı qüdrətli bir ümidə çevrildi.

Müzəffər Ali Baş Komandan, cənab Prezident İlham Əliyevin idarə və uzaqgörən siyasətləri Vətən Müharibəsinin ilk günlərində strateji yüksəklikdən azad edildi, erməni ordusunun hərəkətləri iflic vəziyyətə salındı. 10 Noyabr 2020-ci il tarixli Üçtərəfli Bəyanata əsaslı Kəlbəcər rayonu 25 noyabrda hərbi əməliyyat olmadan, hüquqi əsaslarla Azərbaycana təhvil verildi. Bu, təkcə maşın yox, həm də siyasi-diplomatik şəkildə təmin edilmiş BÖYÜK QƏLƏBƏ idi. Kəlbəcərdən qaçan qeyri-qanuni sakinlər evlərə, bağlara od vuraraq barbarlıq və vandalizmi bir daha hücumun gözü qarşısında qaldırdılar ki, bu da beynəlxalq konvensiyalara görə hərbi cinayətdir.

Bu gün azad Kəlbəcərdə Böyük Qayıdışın təntənəsi yaşanır. Cənab Prezident İlham Əliyevin şəxsi nəzarəti və sonsuz diqqəti rayonun dirçəlişi yaradır. Zallar, Zallar kəndində 360, Zarda 528 təhsil yerlik), bağçalar edilir. Toğanalı-Kəlbəcər-İstisu avtomobil yolu (82 km), 5 tunel (25.9 km uzunluğunda) və "Kəlbəcər-1", "Çıraq-1", "Çıraq-2" kimi bir çox kiçik su elektrik stansiyaları tikilərək istifadəyə verilir. Müzəffər Əli Baş Komandanın Kəlbəcərə səfərləri (02.09.2024-cü ildə Yuxarı Vəng KSES-in açılışı, Xudavəngə baxış və s.) İstisu sanatoriyasının, mineral suyunun, xəstəxananın təmiri və açılış mərasimləri ilə xatırlanır. Bu Xudavəng monastır kompleksinə baxış və İşğal və Zəfər muzeyləri kompleksinin qoyulması mərasimi tarixi irsə hörmətin gostaricisidir.

Cənab Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə 25 noyabrın Kəlbəcər şəhəri günü elan edilməsi bu şanlı zəfərin təcəssümüdür. Bu gün yalnız azadlığı deyil, həm də milli qururu, tarixi irsə bağlılığı və parlaq gələcək olan sarsılmaz inamı təcəssüm etdirir. Kəlbəcər bütün dünyaya bəyan etdi ki, bir millət üçün torpaq, tarix və mədəniyyət müqəddəs və ayrılmaz bir bütövdür və Müzəffər Ali Baş Komandanın qətiyyəti bu birliyin əbədi qarantıdır.

Gülər Sultanzadə

YAP Yasamal rayon təşkilatının fəal üzvü