Keniyalı iqlim müdafiəçisi: Azərbaycan qlobal iqlim dialoqunu gücləndirir

Bakı, 31 oktyabr, Pərvanə Qafarova, AZƏRTAC

Azərbaycan bir dövlətin milli maraqları ətraf mühitin mühafizəsinə dair beynəlxalq öhdəliklərlə necə uzlaşdıra biləcəyinə dair nümunə göstərir. Transsərhəd su ehtiyatlarının, biomüxtəlifliyin qorunması və havanın çirkləndirilməsi ilə mübarizə sahəsində birgə səylər Cənubi Qafqazda uzunmüddətli ekoloji sabitlik üçün əsas yaradır.

Bu barədə AZƏRTAC-a Keniyada ətraf mühitin mühafizəsi üzrə “Consortium of Grassroots” QHT Konsorsiumunun prezidenti və “TUBAE-International” ətraf mühitin mühafizəsi təşəbbüslərin icraçı direktoru Eliud Emeri bildirib.

Onun sözlərinə görə, region ölkələri arasında dialoq və təcrübə mübadiləsi olmadan ortaq təbii sərvətlərin effektiv idarə olunması mümkün deyil.

Ekspert həmçinin, eyni zamanda bir neçə ölkəyə təsir edən iqlim dəyişiklikliyinə uyğunlaşma sahəsində birgə layihələrin əhəmiyyətini və təbii fəlakət risklərini azaltmaq üçün səylərin birləşdirilməsi zəruriliyini vurğulayıb.

Agentliyin həmsöhbəti vətəndaş cəmiyyəti və yerli icmaların təbii sərvətlərin birgə idarəsi prosesinə cəlbinin əhəmiyyətini vurğulayaraq, bu cür təşəbbüslərin ölkələr arasında etimadın formalaşmasına kömək etdiyini, bilik mübadiləsi üçün platformalar yaratdığını və regionun iqlim dəyişmələrinə uyğunlaşmaq qabiliyyətini yaxşılaşdırdığını qeyd edib.

E.Emeri xatırladıb ki, Azərbaycan qonşu dövlətlər üçün nümunə ola biləcək bərpaolunan enerji və iqlim riskləri ilə bağlı erkən xəbərdarlıq layihələrini fəal şəkildə inkişaf etdirir Uğurlu regional əməkdaşlıq təkcə ekoloji deyil, həm də siyasi sabitliyə töhfə verir.

“Cənubi Qafqaz ölkələri qüvvələrini birləşdirərsə, onlar transsərhəd su və torpaq ehtiyatlarını daha effektiv idarə edə, quraqlıq və daşqınların təsirini azalda biləcəklər. Azərbaycan Ermənistan və Gürcüstan da daxil olmaqla qonşu ölkələrlə birgə ekoloji layihələri və dialoq platformalarının təşəbbüskarı kimi çıxış edə bilər. Bu cür hərəkətlər etimadın möhkəmlənməsinə töhfə verir və regionda uzunmüddətli dinc əməkdaşlıq üçün şərait yaradır. Azərbaycan düzgün yanaşma ilə bir ölkənin iqtisadi inkişafı davamlı ekoloji siyasət ilə birləşdirə biləcəyini nümayiş etdirir”, - deyə iqlim fəalı qeyd edib.

Ekspertin fikrincə, beynəlxalq tərəfdaşların və təşkilatların dəstəyi Azərbaycana iqlim proqramlarının regionda təsirini gücləndirməyə kömək edir. Bununla yanaşı, Azərbaycanın regional əməkdaşlıqdakı aktiv rolu digər ölkələr üçün nümunə ola bilər və davamlı inkişaf və beynəlxalq dialoqun inteqrasiyası imkanlarını nümayiş etdirir.

Ötən il COP29-un Bakıda keçirilməsini və qlobal iqlim dialoqunun gücləndirilməsindəki rolunu yüksək qiymətləndirən E.Emeri, COP29-un şəhərin təmizliyi, düşünülmüş infrastrukturu və paytaxtda yaşıl məkanların və süni meşələrin yaradılması da daxil olmaqla detallara diqqət yetirilməsi sayəsində unudulmaz təəssürat yaratdığını söyləyib: “Bu təşəbbüs ölkənin iqlim dəyişmələrinə uyğunlaşma və onun nəticələrinin yumşaldılmasına ciddi münasibətini nümayiş etdirir. Azərbaycan dövlətlərin və beynəlxalq təşkilatların yüksək səviyyədə iştirakını təmin edə bildi, konstruktiv dialoq və təcrübə mübadiləsi üçün platforma yaratdı. COP29 Braziliyanın Belem şəhərində COP30-a doğru atılan mühüm addım oldu və qlobal iqlim təşəbbüslərinə sadiq bir ölkə kimi Azərbaycanın mövqeyini gücləndirdi”.

Ekspert iqlim dəyişikliyinin təsirlərinin aradan qaldırılmasında inkişaf etməkdə olan ölkələrə dəstək olmaq üçün illik ən azı 300 milyard dollar səfərbər edilməsini nəzərdə tutan iqlim maliyyəsinin yeni Kollektiv Kəmiyyət Məqsədinin (NCQG) qəbul edilməsinə xüsusi diqqət yetirib. Konsorsium rəhbərinin sözlərinə görə, bu qərar həm dövlət, həm də özəl mənbələrdən maliyyələşdirmənin artırılmasını hədəfləyən “Bakı-Belen” Yol xəritəsinin əsasını qoyur.

E.Emeri qeyd edib ki, Azərbaycan Qlobal İqlim Fondu tərəfindən dəstəklənən və ölkə əhalisinin və ekosistemlərinin dayanıqlığının gücləndirilməsinə töhfə verən iqlim riski ilə bağlı erkən xəbərdarlıq layihələrini fəal şəkildə inkişaf etdirir. “Bu, inkişaf etməkdə olan bir ölkənin əhalisini iqlim təhlükələrindən qorumaq üçün elmi yanaşmaları və yerli təşəbbüsləri necə effektiv şəkildə inteqrasiya edə biləcəyinə bir nümunədir”, - deyə o vurğulayıb.

Keniyalı iqlim müdafiəçisi həmçinin gənclərin və yerli icmaların təhsil təşəbbüsləri və bərpaolunan enerji layihələri də daxil olmaqla uyğunlaşma proseslərinə fəal şəkildə cəlb edilməsini vurğulayıb. Onun fikrincə, bu sosial birliyi gücləndirir və ətraf mühit sahədə gələcək liderlərdə praktik bacarıqları inkişaf etdirir.

Ekspert transsərhəd resursların effektiv idarə olunması və davamlı inkişaf üçün Azərbaycanla qonşu ölkələr, o cümlədən Ermənistan və Gürcüstan arasında regional əməkdaşlığın vacibliyini vurğuladı. O su ehtiyatlarının, biomüxtəlifliyin qorunması və havanın çirkləndirilməsinin azaldılması sahəsində birgə səylərin Cənubi Qafqazda sabitlik və təhlükəsizlik üçün ilkin şərtlər yaratdığını qeyd edib və iqlim siyasətinə etimadı artıran qərar qəbuletmə proseslərində şəffaflığın və vətəndaş cəmiyyətinin iştirakının əhəmiyyətini vurğulayıb.

Sonda E.Emeri əmin olduğunu bildirdi ki, Azərbaycanın səyləri digər ölkələr üçün nümunə olacaq və iqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizədə beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsinə töhfə verəcək.