Icma.az
close
up
RU
Kiçik Finlandiya Qış müharibəsində SSRİ ni necə alçaltdı?

Kiçik Finlandiya Qış müharibəsində SSRİ ni necə alçaltdı?

Icma.az bildirir, Tribuna saytına əsaslanaraq.

İosif Stalin ordusunun 12 gün ərzində Finlandiyanı işğal edəcəyini gözləyirdi. Lakin bu müharibə Sovet İttifaqı üçün qanlı fəlakətə çevrildi.

1939-cu ildə dünya genişmiqyaslı münaqişənin astanasında idi. Yaponiya Çində qanlı kampaniya aparır, İtaliya Efiopiyanı işğal edirdi, nasist Almaniyası isə Avstriyanı özünə birləşdirərək, Çexoslovakiyaya təhdid edirdi. Bu fonda daha bir dramatik hadisə baş verdi: Finlandiyanın Sovet İttifaqının işğalına qarşı müqaviməti, yəni Qış müharibəsi.

Tribunainfo.az qaynarinfo-ya istinadən xəbər verir ki, bu tarixi hadisələr haqqında “19FortyFive National Security” nəşrinin şərhçisi, ABŞ ordusunun xüsusi təyinatlı qüvvələrinin keçmiş zabiti Stiv Balestrieri məqalə yazıb.

Finlandiyanın sovet planlarını hiss etməsi

Finlər Stalinin torpaqlarını, xüsusilə də təbii sərvətlərini, o cümlədən nikel yataqlarını ələ keçirmək istəyini başa düşürdü. 1939-cu ilin avqustunda SSRİ və Almaniya arasında Molotov-Ribbentrop paktının imzalanması bu qorxuları daha da gücləndirdi. Polşanın işğalı və SSRİ ilə Almaniya arasında bölüşdürülməsindən sonra Stalin Finlandiyaya təzyiq göstərməyə başladı.

Sovet rəhbərliyi Leninqradın müdafiəsini gücləndirmək bəhanəsi ilə Finlandiya körfəzi yaxınlığında yerləşən adaların və Hanko yarımadasında hərbi-dəniz bazası üçün torpaq sahələrinin SSRİ-yə verilməsini tələb etdi. Əvəzində isə Finlandiyaya əhəmiyyətsiz bir hissə olan Kareliyadan kiçik bir ərazi təklif edildi.

Müstəqilliyini 1917-ci ildə qazanan Finlandiya bu tələbləri rədd etdi və Sovet İttifaqının təzyiqlərinə boyun əymədi.

SSRİ-nin böyük, lakin zəif hazırlanmış ordusu

Finlandiyanın imtinası Stalini qəzəbləndirdi və o, işğala hazırlaşmaq əmri verdi. Sovet ordusu kağız üzərində böyük görünürdü – onun 1 milyondan çox əsgəri var idi. Lakin bu qüvvənin yalnız 500 000 nəfəri Finlandiyaya qarşı cəmlənmişdi.

SSRİ texniki baxımdan da üstün idi – çoxsaylı tanklar, təyyarələr və artilleriya silahları var idi. Lakin 1937-ci ildə baş verən “Böyük Təmizləmə” ordunun effektivliyini ciddi şəkildə zəiflətmişdi.

1937-ci ildə Stalinin ordudakı təmizləmə əməliyyatı

Stalin müstəqil düşüncəli zabitlərə etibar etmirdi və 1937-ci ildə orduda genişmiqyaslı təmizləmə apardı. 30 000 hərbçi, o cümlədən yüksək rütbəli komandirlər edam edildi.

Bütün vacib vəzifələrə təcrübəsiz və zəif zabitlər təyin edildi. Bununla yanaşı, hərbi qərarları nəzarətdə saxlamaq üçün siyasi komissarlar təyin olunmuşdu.

Finlandiyanın kiçik, lakin yüksək döyüş ruhuna malik ordusu

Finlandiya ordusu kiçik idi, lakin yaxşı hazırlanmışdı. Müharibənin əvvəlində onun cəmi 33 000 əsgəri, bir neçə onlarla tankı və təyyarəsi var idi. Lakin səfərbərlik nəticəsində ordunun sayı 400 000-ə çatdırıldı.

Finlər şaxtalı qış şəraitinə uyğun döyüş aparmağı bacarır və ərazini çox yaxşı tanıyırdılar. Finlandiyanın müdafiəsini baron Karl Qustav Mannerheym idarə edirdi.

SSRİ-nin işğal planı və uğursuzluqlar

30 noyabr 1939-cu ildə SSRİ işğala başladı. Sovet tərəfi əsas hücumu Kareliya İsthmusu vasitəsilə həyata keçirmək istəyirdi və Finlandiyanın 12 günə təslim olacağını düşünürdü.

Lakin finlər Mannerheym müdafiə xəttində möhkəmlənərək Sovet tanklarını və piyadalarını uğurla dayandırdılar. Buzla örtülmüş göllər və sıx meşələr sovet texnikasının irəliləməsini çətinləşdirirdi.

“Molotov kokteyli”nin yaranması

Finlər sovet tanklarına qarşı sadə, lakin effektiv bir silah – “Molotov kokteyli” hazırladılar. İçərisinə yandırıcı maye doldurulmuş şüşə butulkalar tanklara atılır və onları alova qərq edirdi.

Fin ordusu Mannerheym xəttində Sovet İttifaqının 7 diviziyasını və 2 tank briqadasını məğlub edərək minlərlə əsgərini və 250-dən çox tankını məhv etdi.

Suomussalmi döyüşü – Finlandiyanın möhtəşəm qələbəsi

Mərkəzi Finlandiyada, Suomussalmi bölgəsində finlər Sovet İttifaqının 163-cü və 44-cü diviziyalarını tamamilə məhv etdilər.

Bu döyüşdə SSRİ 30 000-dən çox əsgərini itirdi, 43 tank və 270 hərbi maşın ələ keçirildi. Finlandiyanın itkiləri isə cəmi 900 ölü və 1 770 yaralı idi.

SSRİ-nin yenidən təşkilatlanması və müharibənin sonu

SSRİ-nin uğursuzluqlarından sonra Stalin ordunun rəhbərliyini dəyişdi və marşal Timoşenko ilə general Jukovu cəbhəyə göndərdi. Yeni komandanlıq möhkəm artilleriya atəşləri və ağır bombardmanlar təşkil etdi.

Finlandiya ağır itkilər verdiyinə görə 1940-cı ilin martında sülh sazişi imzalamağa məcbur oldu və ərazisinin 11%-ni SSRİ-yə verdi. Lakin bu müharibə SSRİ üçün siyasi və hərbi fəlakət oldu.

Finlandiyanın fədakarlığı və SSRİ-nin itkiləri

Finlandiya 25 000 ölü və 50 000 yaralı verdi. Lakin onlar öz müstəqilliklərini qorumağı bacardılar.

SSRİ isə daha böyük itkilərə məruz qaldı – 126 000 ölü və 188 000 yaralı.

Finlər “motti” taktikasından istifadə edərək Sovet ordusunu xırda qruplara bölərək məhv etdi. Lijçilərdən istifadə etməklə sürətli və gözlənilməz hücumlar təşkil edirdilər.

Bu müharibə Finlandiyanın kiçik, lakin güclü bir ordu ilə böyük bir imperiyanı necə məğlub edə biləcəyinin tarixi nümunəsi oldu.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:243
embedMənbə:https://tribunainfo.az
archiveBu xəbər 05 Aprel 2025 01:08 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see307

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see297

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see281

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see279

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see273

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see271

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see253

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see224

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see219

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see216

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see213

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see207

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see203

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see197

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see194

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see191

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see188

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see180

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri