Kimə inanmalı: çöpçü, yoxsa həkim?!

Bu söz keçmişdən bizə miras qalıb və bu gün də öz aktuallığını itirməyib. Vaxtilə nənələrimiz öz övladlarının, nəvələrinin hərarətinin qalxması, qusması, boğaz ağrısı və ya burnunun axması kimi hallar olanda dərhal çöpçüyə üz tutardı. Aradan illər keçsə də, indi qlamur, modern geyim tərzində olan, saçını boyayan müasir qadınlarımız da eyni addımı atır, çöpçülərə üz tutur. Deməli, müasir həyat tərzi nə qədər inkişaf etsə də, hələ də tam izah edə bilmədiyimiz inanclar və adətlər qalmaqdadır.

Xalq arasında “çöpçü”, “bel çəkən” ,“çildağçı”, “sınıqçı “, “nəzərçi” kimi tanınan bu insanlar hamımıza tanışdır. Üstəlik, bir çoxları razılaşar ki, bu peşə sahiblərinin gördüyü işlər hələ də elmin tam izah edə bilmədiyi sirlərdən sayılır.
Əvvəlki illərlə müqayisədə çöpçülərin gigiyenik qaydalara riayət etməsində müəyyən irəliləyişlər müşahidə olunur. Artıq bir çox çöpçülər hər uşağa baxmazdan əvvəl əllərini spirtlə təmizləyirlər , sonra uşağa yanaşırlar. Bununla belə, onların da heç olmasa hər altı aydan bir tibbi müayinədən keçməsi mütləq vacibdir.
Qeyd edək ki, ölkəmizdə çöpçü peşəsi ilə fəaliyyət göstərən yüzlərlə adam var. Yalnız Azərbaycanda rast gəlinən bu peşənin işini elm hələ də öyrənə bilməyib. Bəs çöpçülərə inam nə dərəcədə doğrudur?
Yaxşı, bəs bu çöp həqiqətən varmı və yaxud doğurdan da uşağın boğazında qalırmı? Bunu elm birmənalı inkar edir, belə bir şey yoxdur, amma bunu hamımız bilirik ki, bəzən yediyimiz yeməyin üstündən 1-2 saat keçəndən sonra boğazımızı haykıranda həmin yemək qırıntıları ağzımıza gəlir, deməli uşaqlar bunu bacarmırlarsa həmin qırıntılar boğazda qala bilər. Amma bu qırıntılar biz azərbaycanlılarda yaman çox qalır, məgər Avropada uşaq böyümürmü, axı orada çöpçü yoxdur.

Mövzu ilə bağlı Bakı şəhərində yaşayan, xalq arasında çöpçü kimi tanınan, Xalidə Həmidova ilə əlaqə saxladıq, onun sözlərinə görə “Elmin qəbul etmədiyi, bəzən elə hallar yaranır ki, elm bu gün də onların qarşısında aciz qalır. Çöpçülərə təkcə uşaqlarla bağlı deyil, böyüklər üçün də müraciət olunur. Əgər çöp yalan olsaydı, bugün çöpçülərə bu qədər ehtiyac olmazdı. Çöpü qalan insanların boğazında çökəklik yaranır, qida qəbul olunan zaman , qida qalıqları ora yığılır , bu da iltihab verir, hərarət yaranır , iştəhasızlıq olur, ağzından pis qoxu gəlir. Bu hallar adətən immun sistemi zəif olan uşaqlarda daha çox rast gəlinir. Çöpçülərin, çildağçıların və ya xalq arasında “ara həkimi” adlandırılan insanların gördüyü bəzi işləri bəzən peşəkar həkimlər belə edə bilmirlər. Məsələn, kiminsə beli düşür, yaxud mədəsi uzanır , xəstəxanaya müraciət olunur, müalicə alır, amma nəticə olmur. Mən isə həm qorxuluq götürürəm, bəzən insan nəzamansa qorxu keçirir, onda narahatılıqlar başlayır, gecə yuxuda ağlamalar, diskinib ayılmalar və s. bu hallarda da mənə müraciət olunur və xeyrini də görürlər. Mən həm də çöpçülük edirəm, həm beli və mədəsi düşən insanlara kömək göstərirəm. Bir sözlə əllərim şəfalıdır. Bu üsul həm daha sərfəlidir, həm də çox vaxt daha təsirli olur.

Məsələn, mədənin uzanması halında həkimlər çox vaxt əməliyyata əl atırlar ki, bu da risklidir. Eyni şəkildə, boğazda çöp qalarsa, onu çıxarmaq üçün cərrahi müdaxilə lazım olur və bu, bəzən təhlükəli nəticələr doğura bilər. Bizim üsulumuz isə sadə və zərərsizdir yalnız üfürməklə və burun-boğazın təmizlənməsi ilə problemi aradan qaldırırıq.

Onun sözlərinə görə, yanına uşaqlarla yanaşı , yaşlılar da çox gəlirlər: “Onlar uşaqlıqdan bu vərdişə öyrəşiblər, boğazda qalan xırda qırıntılar artıq orada özünə yer salıb. Yaşlı insanlarda isə diş olmadığına görə, protezlə çeynəməni yaxşı etmədikləri üçün, çox vaxt çöp qalır” Çöpçü əlavə edir ki, bəzi həkimlər bu sənəti qəbul etməsələr də, elə uşaq həkimləri var ki, bəzən öz pasiyentlərinə çöpçüyə müraciət etməyi tövsiyə edirlər.

Adının qeyd olunmağını istəməyən digər çöpçünün sözlərinə görə, “ uşağın hərarəti qalxırsa, həkimə aparır , müalicə qəbul edir, lakin xeyrini görmürsə, çox hallarda bizim yanımıza gəlir. Valideynin gözü qarşısında, evində istifadə olunan xırda əşyalar və ya evində bişən qida qalıqları boğazından çıxırsa, artıq valideynin çöpçüyə inamı, etimadı daha da artır. Bunu danmaq olmaz ki, çöpçülərə yaşlı nəsillərdən bəri, hərzaman təlabat olunub. Çünki insanlar bunun faydasını görür. Bəzən bizim yanımıza çöp şikayəti ilə xəstə gələndə, müayinə edirik, əgər çöpü yoxdursa, həkimə getməyi məsləhət görürük. Hərçənd bizim işimizi insanları dolandırmaq, fırıldaqçılıq adlandırsalar da, inandırım sizləri ki, onların ən yaxın qohumlarında da tez-tez çöpçüyə müraciət edənlər var. Əli hər yerdən üzülən valideyn, gözünün önündə hərarətdə, halsız vəziyyətdə, qucağında uşaqla qapımıza üz tutur, çox şükür bizim vasitəmizlə şəfa tapırsa, bunun nəyi pisdir?! Elə həmən günü uşağın vəziyyəti normallaşır, hərarəti düşür, rahat yuxuya gedir. Hər gün onlarla uşağa, böyüyə kömək edirəm, həqiqətən də çöp olmasaydı, insanların bu qədər axını olardımı?!”!
Deyə çöpçü fikirlərini yekunlaşdırdı.

Məsələ ilə bağlı təbii ki, pediatıra da müraciət etdik, ATU Tədris Terapevtik Klinikasının uşaq xəstəlikləri şöbəsinin müdiri Qoşqar İsmaylovun sözlərinə görə, “El arasında “çöp qalması” kimi tanınan hal əslində bəzi uşaqlarda müşahidə edilən anatomik bir xüsusiyyətlə bağlıdır. Tibbi baxımdan bu vəziyyət boğazda yerləşən və “ciblər” adlanan kiçik girintilərlə əlaqədardır. Bu ciblər bəzi uşaqlarda daha geniş olur və nəticədə qida qalıqları həmin nahiyələrdə toplanaraq qalır. Məhz buna görə də insanlar arasında “çöpü qaldı” ifadəsi formalaşıb. Lakin bu vəziyyət bütün uşaqlara aid deyil , əksər hallarda ciblərin ölçüsü kiçik olur və orada qida qalığı qalmır.

Mütəxəssislərin fikrincə, bu anatomik fərq genetik amillərlə bağlıdır. Yəni, boğaz cibləri iri olan uşaqlarda qida qalıqlarının yığılması ehtimalı daha yüksək olur. Belə hallarda düzgün addım çöpçüyə müraciət etmək deyil, həkim müayinəsindən keçmək və tibbi müalicə almaqdır. Müasir tibb bu kimi halları vaxtında aşkarlayıb müalicə etdikdə, uşağın tam sağalması mümkündür.

Təəssüf ki, bəzi hallarda çöpçülər bu vəziyyətdən istifadə edərək insanlarda asılılıq yaradırlar. Bəzi uşaqlarda doğrudan da qida qalıqları ola bilər və çöpçünün müdaxiləsi nəticəsində müvəqqəti rahatlama hiss olunur, lakin bu, problemi kökündən aradan qaldırmır. Əksər uşaqlarda isə belə bir hal ümumiyyətlə yoxdur və çöpçüyə müraciət etməyə ehtiyac qalmır. Buna görə də bu cür hallarda düzgün və təhlükəsiz yol , tibbi diaqnoz və müalicədir” .

Günay Hacıyeva