Icma.az
close
up
RU
Kimyagərlərin arzusu gerçəkləşir: qurğuşun qızıla çevrilir..?

Kimyagərlərin arzusu gerçəkləşir: qurğuşun qızıla çevrilir..?

Sia Az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

İndi fiziklər qurğuşun atomlarının nüvələrinin toqquşması ilə transmutasiyanı, yəni qurğuşunun qızıla çevrilməsini müşahidə ediblər.

...Alimlər dünyanın ən güclü hissəcik sürətləndiricisində qurğuşun atomlarının qızıl atomlarına çevrilməsini aşkar etmək üçün Böyük Adron Kollayderində ALICE detektorundan istifadə ediblər. Bu detektor qurğuşun atomları toqquşduqda nə baş verdiyini öyrənir. Əsasən Böyük Partlayışdan sonrakı ilk anlarda mövcud olmuş kvark-qluon plazmasını öyrənmək üçün istifadə olunur. Lakin qurğuşun atomlarının toqquşması onları qızıl atomlarına çevirə bilər. SİA-nın məlumatına görə, araşdırma Physical Review C jurnalında dərc olunub.

Qeyd edək ki, qurğuşunu qızıla çevirmək orta əsr kimyagərlərinin arzusu olub. Çox sonra elm adamları bunların tamamilə fərqli iki kimyəvi element olduğunu və kimyəvi çevrilmələrdən istifadə edərək qurğuşunu qızıla çevirməyin mümkün olmadığını kəşf ediblər.

20-ci əsrin əvvəllərində fiziklər ağır kimyəvi elementlərin protonlarla bombardman edilərək başqa kimyəvi elementlərə çevrilə biləcəyini kəşf ediblər.

İndi fiziklər qurğuşun atomlarının nüvələrinin toqquşması ilə transmutasiyanı, yəni qurğuşunun qızıla çevrilməsini müşahidə ediblər.

Qurğuşunun nüvəsində 82 proton və 126 neytron var. Qızılın 79 protonu var.

Transmutasiya hər qurğuşun atomundan üç protonun çıxarılmasını tələb edir. Qurğuşun atomlarını təxminən işıq sürəti ilə toqquşdurmaqla bəzi maraqlı məhsullar əldə etmək olar. Bütün atomlar bir-biri ilə toqquşmayacaq, buna görə də sürətlənməyə davam edən qurğuşun atomları olacaq. Güclü elektromaqnit sahəsi qısa, lakin güclü işıq impulsları yarada bilər və məhz bu impulslar qurğuşundan üç protonu qoparıb qızıla çevirə bilər. Təcrübə zamanı fiziklər məhz bunu müşahidə ediblər.

Alimlər həmçinin yüksək enerjili işıq və qurğuşun atomlarının nüvələri arasındakı qarşılıqlı əlaqəni ölçüblər. Onlar neytron itkisi ilə müşayiət olunan bir, iki və üç protonun emissiyasını görmək istəyirdilər.

Fiziklər müəyyən ediblər ki, qarşılıqlı təsirlər daha az neytron, eyni zamanda tallium, civə və qızıl olan qurğuşun yaradır.

Alimlər 174 milyard qurğuşun atomundan saniyədə 89.000 qızıl atom nüvəsinin yaradıldığını kəşf ediblər. Lakin qızıl yalnız saniyənin kiçik bir hissəsi üçün mövcuddur, çünki atomlar çox tez parçalanır.

Qızılın miqdarı çox azdır: qramın mənfi 11-ci gücünə cəmi 2,9 dəfə 10, bu da zərgərlik məmulatının hazırlanması üçün tələb olunandan trilyonlarla dəfə azdır.

Kimyagərlərin arzusu texniki olaraq gerçəkləşsə də, bu, şübhəsiz ki, sizi daha zəngin etməyəcək. Alimlər hesab edirlər ki, Yerin bağırsaqlarında hələ də 50.000 tondan çox qızıl var, lakin bu, bütün qızılın 70 faizindən çoxunun artıq insanlar tərəfindən hasil edildiyi deməkdir.

Əli Babayev

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:239
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 11 May 2025 01:08 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see324

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see324

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see320

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see316

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see299

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see297

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see283

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see279

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see274

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see273

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see270

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see268

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see261

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see258

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see258

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see246

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see242

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see241

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see225

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see218
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri