Köçəri quşlar niyə V formasiyalarında uçurlar?

…Payız səmasını müşahidə edən hər kəs köçəri quşların adətən V formasiyalarında uçduğunu görür - lakin elm adamları bunun səbəbini bilmirdilər.

SİA xəbər verir ki, Science.org bu sirri nəhayət aydınlaşdıran son bir araşdırma haqqında məlumat verib.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bir çox quşun V formasiyalarında uçmağa üstünlük verməsinin iki səbəbi var. Bu formasiya uçuşu asanlaşdıra bilər və ya quşlar sadəcə bir liderin ardınca gedə bilərlər.

Təyyarə eskadrilyaları V formasiyalarında uçaraq yanacağa qənaət edə bilər və bir çox elm adamı köçəri quşların da eyni şeyi etdiyindən şübhələnirlər.

Uçan quşları sabit qanadlı təyyarələr kimi qəbul edən ədədi modellər göstərdi ki, onlar bir-birinin hava axınlarında uçaraq enerjiyə qənaət edə bilərlər.

Yeganə fərq ondadır ki, təyyarələrin yaratdığı hava axınları quşların qanadlarının yaratdığı salınan burulğanlardan daha sabitdir.

Nature jurnalında dərc olunan elmi bir araşdırma, nəsli kəsilməkdə olan keçəl ibisləri Avropaya yenidən gətirmək üçün mövcud bir layihədən istifadə etdi. Ultra yüngül təyyarədən istifadə edərək elm adamları əsirlikdə yetişdirilən quşların Avstriyadan İtaliyaya təbii miqrasiya yolunu nümayiş etdirdilər.

14 balaca quşdan ibarət sürü xüsusi hazırlanmış sensorlarla təchiz olunmuşdu: sensorlar quşların formasiyadakı mövqeyi haqqında məlumatları 30 santimetr dəqiqliklə toplayır, akselerometr isə onların qanad döyüntülərini qeyd edirdi. Aerodinamik hesablamalarla proqnozlaşdırıldığı kimi, quşlar yuxarı çəkmələri tutmaq üçün qanadlarını sinxron şəkildə çırparaq konspesifiklərinin birbaşa arxasında və ya yanında qalmağa meylli idilər.

Konspesifiki izləyərkən, aşağı çəkmələrin təsirini minimuma endirmək üçün onların çırpma ritmi tərsinə çevrilirdi. Kontekst baxımından, bu cür koordinasiya çox diqqətli uçuş və digər quşların yerini inanılmaz dərəcədə yaxşı bilmək tələb edir.

Bu tədqiqatın nəticələri, ehtimal ki, pelikanlar, durnalar və qazlar kimi digər uzunqanadlı quşlara da tətbiq oluna bilər. Kiçik quşlar mürəkkəb burulğanlar buraxır və bu da optimal axını tutmağı çətinləşdirir.

Lakin, alimlər bu şəkildə nə qədər enerjiyə qənaət edilə biləcəyini hesablamağa çalışmadılar, çünki belə bir analiz üçün fizioloji tələblər nəsli kəsilməkdə olan bir növ üçün çox invaziv olardı.

Lakin əvvəlki təcrübələr V-formalaşma uçuşu zamanı enerji sərfiyyatının 20-30 faizazaldığı qənaətinə gəlinmişdi.

Davranış tədqiqatı baxımından bu, əhəmiyyətli bir kəşfdir. Quşların qanad döyüntülərini bir-biri ilə sinxronizasiya edə bilməsi elm adamlarına əvvəllər məlum olmayan bir məlumatdır.

Nazlı Almuradova