Köhnə binalarda mənzil alanlar üçün VACİB XƏBƏR

Azərbaycanda ƏDV Geri Alma Layihəsinin (ƏDV geri al) əhatə dairəsi hər il genişlənir.

Fiziki şəxslər mağazalardan və iaşə müəssisələrindən alınan mallara (neft və qaz məhsulları, spirtli içkilər və tütün məhsulları istisna olmaqla) ödənilmiş ƏDV-nin bir hissəsini geri ala bilərlər. Bundan əlavə, teatr tamaşaları, film nümayişləri, muzey ziyarətləri və simfonik orkestr konsertləri kimi mədəni tədbirlərə ödənilmiş ƏDV-nin 50 faizi geri qaytarılır. İstehlakçılar həmçinin tibb müəssisələrində və özəl tibb praktikalarında göstərilən xidmətlərə görə ödənilmiş ƏDV-nin geri qaytarılmasını da ala bilərlər.

Bu mexanizm mənzil bazarında da tətbiq olunur.

Lakin bu sahədə müəyyən istisnalar mövcuddur. Redaksiyamızla əlaqə saxlayan vətəndaşlardan biri köhnə yaşayış binasından mənzil aldığını, lakin ƏDV geri qaytarılmadığını bildirib.

Bu, sual doğurur: Mənzil bazarında “ƏDV-nin geri qaytarılması” mexanizmi necə tənzimlənir? Bu mexanizm köhnə binalara şamil olunurmu?

İqtisadçı və ekspert Eldəniz Əmirov Day.Az- a verdiyi şərhdə ilk olaraq “ƏDV-nin geri qaytarılması” layihəsinin mahiyyətini izah etdi. O bildirib ki, layihənin konsepsiyasının düzgün başa düşülməsi onun hansı ödənişlərə və sahələrə aid olduğunu aydınlaşdırır.

“Layihənin əsas məqsədi mühasibat uçotu və ödəniş şəffaflığının problemli olduğu sahələri nəzarət altına almaqdır. Buna görə də ƏDV-nin geri qaytarılması layihəsi şəffaflıq baxımından riskli hesab edilən sahələri əhatə edir. Bu mexanizmin üstünlüyü ondan ibarətdir ki, istehlakçı, yəni vətəndaş, prosesdə maraqlı tərəfə çevrilir”, – deyə o bildirib.

İqtisadçı qeyd edib ki, ƏDV-nin qismən geri qaytarılmasını almaq üçün vətəndaşlar ödənişlərin rəsmi şəkildə edilməsində maraqlıdırlar:

“Dövlət də öz növbəsində bu mexanizm vasitəsilə mühasibat uçotu sistemini və vergi intizamını gücləndirir. Bu, dövlət, müəssisələr və vətəndaşlar arasında qarşılıqlı maraqlar balansı yaradır. Vətəndaşlar prosesdə fəal iştirak etdikləri üçün ödənilən ƏDV-nin müəyyən hissəsinin geri qaytarılmasını əldə edirlər. Bu baxımdan ƏDV-nin geri qaytarılması mexanizmi son illərdə Azərbaycanda həyata keçirilən ən uğurlu və innovativ iqtisadi layihələrdən biri hesab olunur.”

Niyə bu mexanizm köhnə binalara tətbiq edilmir?

Cəfərov izah etdi ki, köhnə yaşayış binalarındakı əmlaklar adətən bir neçə dəfə əl dəyişdirir.

“Bu dövrdə bu cür daşınmaz əmlakın uçotu, qeydiyyatı və hüquqi sənədləşdirilməsi artıq müəyyən edilib. Mülkiyyət bir şəxsdən digərinə keçdikdə dövlət qeydiyyatı aparılır və müvafiq uçot mexanizmləri işə salınır. Başqa sözlə, bu sahədə şəffaflıq səviyyəsi nisbətən yüksəkdir. Yeni yaşayış komplekslərində isə vəziyyət fərqlidir. Əvvəllər sənədsiz satışlar, qeyri-rəsmi ödənişlər və qeyri-şəffaf əməliyyatlar daha çox yayılmışdı. Məhz bu mənfi halların qarşısını almaq, ödənişləri rəsmiləşdirmək və vergi uçotunu təmin etmək üçün yeni binalara “ƏDV-nin geri qaytarılması” mexanizmi tətbiq edilib.”

DOĞRU.AZ