Körpələrdə autizm əlamətlərini necə bilmək olar?

Son illər dünyada autizm spektr pozuntularının yayılma tezliyinin artması mütəxəssisləri ciddi narahat edir.

AzPost xəbər verir ki, psixoloqlar və nevroloqlar körpəlik dövründən etibarən autizmi ehtimal etməyə imkan verən əsas əlamətləri ictimaiyyətlə bölüşüblər.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, autizm spektr pozuntuları bir xəstəlik deyil, beynin və sinir sisteminin inkişaf xüsusiyyətləri ilə bağlı vəziyyətdir. Bu hal uşağın ətraf aləmə reaksiyalarında fərqliliklər yaratmaqla özünü göstərir. Bəzi uşaqlar səslərə, toxunuşlara və ya işığa həddindən artıq həssas olur, bəziləri isə əksinə, bu stimullara demək olar ki, reaksiya vermir. Bu fərqliliklər ünsiyyətdə çətinliklərə, sosial uyğunlaşmada problemlərə və emosiyaların zəif ifadəsinə səbəb ola bilər.

Psixoloqlar bildirirlər ki, autizmin əlamətləri çox fərqlidir və spektr genişdir. Bəzi hallarda simptomlar zəif formada özünü göstərir, bəzi uşaqlarda isə gündəlik qayğıya ciddi ehtiyac yaranır. Alimlər hələ də autizmin dəqiq səbəblərini müəyyən etməyiblər. Ehtimal olunan səbəblər arasında genetik amillər, beynin inkişaf xüsusiyyətləri, ətraf mühit təsirləri və bu faktorların birgə rolu göstərilir.

Mütəxəssislər xüsusilə vurğulayırlar ki, peyvəndlərin autizmə səbəb olması ilə bağlı iddialar elmi cəhətdən təsdiqlənməyib. Beynəlxalq səhiyyə qurumları dəfələrlə bəyan ediblər ki, peyvəndlər autizm spektr pozuntularına yol açmır və bu mövzuda yayılan fikirlər əsassızdır.

Erkən diaqnostika autizmli uşaqlar üçün həlledici əhəmiyyət daşıyır. Psixoloqların fikrincə, düzgün yanaşma və erkən müdaxilə uşağın bir çox bacarığı vaxtında qazanmasına kömək edir. Xüsusilə erkən yaşlarda başlanan dəstək proqramları gələcəkdə sosial uyğunlaşmanı və ünsiyyət bacarıqlarını xeyli yaxşılaşdıra bilər.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, valideynlər çox vaxt autizmin ilkin əlamətlərini həkimlərdən daha tez hiss edirlər. Körpəlik dövründə diqqət çəkən “qırmızı siqnallar” arasında uşağın ananın üzünə baxmaması, göz təması qurmaması, jestlərə və çağırışlara reaksiya verməməsi göstərilir. Həmçinin, körpənin adla çağırıldıqda dönməməsi və ya sosial təbəssümün olmaması da risk əlaməti sayılır.

Psixoloqlar valideynləri diqqətli olmağa və şübhə yarandığı halda “öz-özünə keçər” düşüncəsi ilə vaxt itirməməyə çağırırlar. Onların sözlərinə görə, hər bir uşaq fərqlidir və autizm spektri də hər kəsdə eyni formada özünü göstərmir. Buna görə də hər bir uşaq üçün fərdi yanaşma və uyğun dəstək proqramı vacib hesab olunur.

Mütəxəssislər sonda bildirirlər ki, erkən müşahidə, valideynlərin diqqəti və peşəkar dəstək autizmli uşaqların həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsində əsas rol oynayır.

AzPost.az

Paylaş