Kredit götürəndə yalnız faizə baxmayın

Kredit götürmək qərarı verərkən insanların çoxu ilk növbədə bankın elan etdiyi illik faiz dərəcəsinə diqqət yetirir. Halbuki kreditin real dəyərini müəyyən edən yeganə göstərici bu deyil. Komissiyalar, əlavə ödənişlər, sığorta xərcləri və borcun qaytarılma şərtləri də ailə büdcəsinə təsir edə bilər.

İki bank eyni məbləğdə və eyni müddətə kredit təklif edə bilər. Lakin birinci təklifin faiz dərəcəsi aşağı olsa da, əlavə xərclər səbəbindən ümumi borc yükü daha yüksək çıxa bilər. Buna görə qərarı yalnız reklamda göstərilən rəqəmə əsasən vermək düzgün deyil.

Effektiv illik faiz nəyi göstərir?

Azərbaycan Mərkəzi Bankının istehlak krediti müqavilələri üçün nəzərdə tutduğu məlumatlandırma formasında effektiv illik faiz dərəcəsi ayrıca göstərilir. Bu göstərici kreditin dəyərini qiymətləndirməyə və müxtəlif kredit təşkilatlarının təkliflərini müqayisə etməyə kömək edir.

Kredit götürməzdən əvvəl bankdan üç əsas məlumatı dəqiqləşdirmək lazımdır: aylıq ödəniş nə qədərdir, bütün müddət ərzində ümumilikdə nə qədər pul qaytarılacaq və müqavilə üzrə hansı əlavə ödənişlər nəzərdə tutulur.

Məsələn, 5 000 manatlıq kredit götürən şəxs yalnız aylıq ödənişə baxmaqla kifayətlənməməlidir. Aylıq ödənişin müddətlə vurulması kredit üzrə ümumi ödənişi hesablamağa kömək edir. Bundan sonra həmin məbləğ ilkin götürülən borcla müqayisə edilməlidir. Əlavə xərclərin müqavilədə necə əks olunduğu da yoxlanmalıdır.

Aylıq ödəniş niyə aldadıcı ola bilər?

Kredit müddəti uzadıldıqda aylıq ödəniş azala bilər. Bu, ailə büdcəsi üçün rahatlıq yaratsa da, faiz hesablanması şərtlərindən asılı olaraq ümumi ödənilən məbləği artıra bilər.

Digər tərəfdən, aylıq ödənişin gəlirin böyük hissəsini tutması gözlənilməz xərc yarandıqda ciddi problemə çevrilə bilər. Təmir, tibbi xərc, iş yerinin dəyişməsi və ya gəlirin azalması borcun vaxtında qaytarılmasını çətinləşdirə bilər.

Buna görə kredit qərarı verərkən yalnız bugünkü gəliri deyil, gələcək aylarda yarana biləcək riskləri də nəzərə almaq lazımdır.

Kredit kartı və taksit də borcdur

Bəzən insanlar kredit kartından və ya taksit imkanından istifadə etdikdə bunu adi alış-veriş kimi qəbul edirlər. Halbuki gələcək gəlirin müəyyən hissəsi artıq əvvəlcədən öhdəliyə çevrilir.

Bir neçə kiçik aylıq ödəniş ayrı-ayrılıqda münasib görünə bilər. Lakin onların cəmi ailə büdcəsində əhəmiyyətli yük yarada bilər. Buna görə bütün kredit və taksit ödənişlərini bir siyahıda toplamaq faydalıdır.

Borc götürməzdən əvvəl bu sualları verin Kreditə həqiqətən ehtiyac varmı, yoxsa alış-verişi təxirə salmaq mümkündür? Ümumi qaytarılacaq məbləğ nə qədərdir? Əlavə komissiya və sığorta xərcləri varmı? Gəlir azalsa, aylıq ödənişi qarşılamaq mümkün olacaqmı? Vaxtından əvvəl ödənişin şərtləri necədir?

Əsas qayda: Kreditin əlçatan olması onun sərfəli olması demək deyil. Müqaviləni imzalamazdan əvvəl bütün xərcləri müqayisə etmək və aylıq ödənişin büdcəyə uyğunluğunu hesablamaq gələcək maliyyə çətinliklərinin qarşısını almağa kömək edə bilər.

AzPost.az