Lissabondan Vaşinqtona 29 illik çətin yol

"Qafqaz regionu və bu regionla əməkdaşlıqda maraqlı olan ölkələrin və insanların hazırda diqqəti Vaşinqtona fokuslanıb. Bu gecə Ağ Evdə Azərbaycan, Ermənistan və region üçün tarixi an yaşanacaq. Bu tarixi ana gedən yol heç də asan olmayıb".

Bunu Oxu.Az-a açıqlamasında politoloq Aqil Məmmədov deyib.

Hadisələrin tarixinə nəzər salan politoloq bu fikirdədir ki, bu günün təməli, heç şübhəsiz, 1996-cı ildə ATƏT-in Lissabon sammitində atılıb:

"Azərbaycanın istəyi ilə yekun bəyannaməyə salınan maddə Ermənistan tərəfindən bloklandıqdan sonra ümummilli lider Heydər Əliyev ümumiyyətlə yekun bəyannaməyə Azərbaycanın veto qoyduğunu elan etdi. Bu, aydın məsələdir ki, uzun müddət hazırlanan sammitin ev sahibi ölkəsi və o zaman ATƏT-ə sədrlik edən dövlət üçün bütün fəaliyyətlərin iflasa uğraması anlamına gəlirdi. Eyni zamanda, ABŞ-nin yeni vitse-prezidenti Albert Qorun ilk beynəlxalq təmaslarının da uğursuzluğa düçar olması demək idi.

Bundan sonra Heydər Əliyevi yola gətirməyə çalışan ölkə liderləri nəticə əldə etmirlər, hətta Albert Qorun cəhdi də puça çıxır. Çünki Heydər Əliyev prinsipial mövqeyindən geri çəkilmir. ABŞ-nin vitse-prezidentinin: "Cənab Prezident, mövqeyiniz sərtdir", - qeydinə Heydər Əliyev: "Mənim mövqeyimin sərtliyi xalqımın düşdüyü vəziyyətlə izah olunur", - deyə cavab verir. Nəticədə Heydər Əliyevin nəinki Azərbaycanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı təklif etdiyi bənd qəbul edilir, eyni zamanda, onun istəyi ilə dörd ölkə (Rusiya, Türkiyə, Finlandiya və İrlandiya) Azərbaycanın mövqeyinə dəstək çıxışı edir.

Bu tarixi zəfər Qarabağın işğaldan azad edilməsi istiqamətində aparılan işlərin əsas təməli hesab edilə bilər. Məhz bu sammit daha sonra Azərbaycan diplomatiyasının mövqeyini müəyyənləşdirdi".

"Beləliklə, Lissabon sammitindən keçən 29 illik dövr ərzində Azərbaycan addım-addım öz ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində irəlilədi. İlham Əliyev Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi prinsipiallıq mövqeyindən bir addım belə geri çəkilmədi. Diplomatik masada və döyüş meydanında təzyiqi davam etdirərək milli maraqlarımıza uyğun nəticənin əldə edilməsinə və onun beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilməsinə nail oldu.

Beləliklə, Lissabon prinsipiallığı çətin marafondan sonra məntiqi nəticəsinə doğru çatmaqdadır. Bu, finiş deyil, ancaq finiş öncəsində son dayanacaqdır.

Bu gecə Vaşinqtonda imzalanacaq sənədlər və bəyanatlar həm də onu göstərəcək ki, münaqişələr yalnız beynəlxalq hüquq, siyasi iradə, güclü ordu və güclü iqtisadiyyat əsasında ədalətli şəkildə həll edilə bilər", - deyə müsahibimiz fikrini tamamlayıb.

Aqil Vəlili