“Lukoil”in Azərbaycandakı biznesi də təhlükədədir?

ABŞ Prezidenti Donald Trampın “Rosneft” və “Lukoil” şirkətlərinə sərt sanksiyalar tətbiq etməsi Rusiyanın enerji sektoruna son illərin ən güclü zərbələrindən biri hesab edilir. Yeni məhdudiyyətlər təkcə Kremlin ixrac gəlirlərini ciddi şəkildə azaltmaqla qalmır, həm də qlobal neft ticarətində balansı dəyişdirə bilər.

Oktyabrın 21-də elan edilən sanksiyalarla “Lukoil” və “Rosneft”in xaricdəki əməliyyatlarına, o cümlədən dollar üzərindən hesablaşmalara məhdudiyyət qoyulub. Analitiklərin fikrincə, bu qərar Rusiyanın gündəlik 4,4 milyon barrel həcmində olan neft ixracını azı yarıbayarı azalda bilər. “Lukoil”in beynəlxalq layihələrdə iştirakı və geniş satış şəbəkəsi nəzərə alındıqda, şirkətin xaricdəki gəlir mənbələrinin əhəmiyyətli dərəcədə zəifləyəcəyi gözlənilir.

Nüfuzlu mənbələrin təhlillərinə görə, sanksiyalar “Lukoil”i bir çox xarici aktivlərini ucuz qiymətə satmağa və Avropaya neft tədarükünü müvəqqəti dayandırmağa məcbur edə bilər. 

Bu qərarın təsirləri artıq Avropada hiss olunur. Finlandiyanın “Neste” şirkəti “Lukoil”in törəmə müəssisəsinə yanacaq tədarükünü dayandırıb, Rumıniya hökuməti isə şirkətin “Petrotel” neft emalı zavodunu satmağı tələb edib. Bolqarıstan və Niderlandda da “Lukoil”in aktivlərinin satışa çıxarılması gündəmdədir.

Azərbaycan üçün isə vəziyyət xüsusi diqqət doğurur. “Lukoil Azerbaijan” ölkədə ikinci ən iri yanacaqdoldurma şəbəkəsinə sahibdir və “Azəri–Çıraq–Günəşli” layihəsində 10%, “Şahdəniz” qaz yatağında isə 19,99% paya malikdir. Hələlik şirkətin yerli törəmə qurumu sanksiyalar siyahısına salınmayıb, lakin ana şirkətə qarşı qadağalar onun maliyyə əməliyyatlarını və beynəlxalq hesablaşmalarını çətinləşdirə bilər.

Belə şəraitdə Azərbaycanın “Lukoil”in yerli aktivlərinin bir hissəsini alması ilə bağlı təkliflər səsləndirilir.

Modern.az-a açıqlamasında Neft Araşdırmalar Mərkəzinin sədri İlham Şaban bildirib  ki, “Lukoyl Azərbaycan”ın Azərbaycan tərəfindən alınması məsələsi hazırda gündəm deyil:

“Sanksiyaların səbəbi aydındır. Bu sanksiyalar Ukrayna ilə müharibənin dayandırılmasında Moskvanın atdığı addımların nəticəsidir. O da  dünyanın yenidən bölünməsində ABŞ ilə birlikdə özünə qane edəcək pay istəyir. Məsələnin kökü bundadır. ABŞ-nin 22 oktyabrda imzaladığı sanksiyalar noyabrın 21-də qüvvəyə minəcək. Putin sanksiyalardan sonra demişdi ki, biz onsuz da sanksiyalara öyrəşmişik, bundan yan keçməyi bacarırıq. Tramp da dedi ki, o Avropanın sanksiyasıydı, indi gör, mənim sanksiyamın sənə təsiri olacaq, yoxsa yox. Hələki “Lukoyl”un Rusiyadan sonra ən böyük layihəsi İraqdadır. Daha sonra Qazaxıstan, Özbəkistan və nəhayət Azərbaycandadır.  Uzun məsələdir. Bu layihələrdən çıxması, onlara da sanksiya tətbiq edilməsi məsələsi gündəmdə deyil”.

İ.Şaban vurğulayıb ki, “Lukoyl”un törəmə şirkətlərinə sanksiya Rusiyanın kəskin ankoqonist qarşıdurmaya getməsi ilə mümkün ola bilər: “Ağ Ev Rusiya ilə Ukraynadakı müharibəni mövcud təmas xətti qorunmaqla dayandıra biləcəyinə ümid edir. Ona görə də “Lukoyl”un törəmə şirkətlərinə sanksiyalar hələ gözləinilmir. Əgər yox, Rusiya  tamamilə kəskin ankoqonist qarşıdurmaya getsə, bu, ola bilər. Hər zamanın bir hökmü var, ona görə zamanı qarşılamayaq”.