Maarifləndirici və intellektual verilişlərin sayı artırılmalıdır RƏY

Televiziya proqramlarında çıxış edən sənət adamlarının davranışları cəmiyyətin daim diqqət mərkəzindədir. Xüsusilə də son vaxtlar efirdə etik normaların pozulması, aparıcıların və qonaqların kobud ifadələr işlətməsi, gərginlik və qalmaqal yaratmağa meyillilik kimi hallar tamaşaçılar arasında ciddi narazılıq doğurur. Bu cür situasiyalar media mühitinin etibarlılığına zərbə vurur, həm də geniş ictimai auditoriyaya mənfi təsir göstərir. Cəmiyyət televiziyadan daha çox maarifləndirici, səviyyəli və nümunəvi məzmun gözlədiyi halda, bəzi proqramların tələbatı reytinq xətrinə bayağılıqla əvəz etməsi problem olaraq qalır.

Məhz bu səbəbdən tamaşaçılar və media ekspertləri arasında “bu hallar necə aradan qaldırılsın?” sualı aktuallaşır.

Millət vəkili Fazil Mustafa Metbuat.az-a açıqlamasında məsələyə daha geniş baxmağın zəruriliyini vurğulayır. Onun fikrincə, təkcə televiziyaları qınamaqla problemi həll etmək mümkün deyil:

“Televiziya vaxtı və efiri səmərəli verilişlərlə doldurmalı, eyni zamanda cəmiyyətin tələbatına uyğun proqramlar seçməlidir. Bütün dünyada olduğu kimi, bizdə də geniş tamaşaçı kütləsinin müəyyən qismi bayağı mövzulara üstünlük verir. Reklam bazarı da məhz onların izlədiyi proqramları ön plana çəkir. Bu səbəbdən televiziya gəlir gətirən, maraq doğuran məzmunu daha çox efirə çıxarır və nəticədə şou, dedi-qodu tipli verilişlər əsas yer tutur”.

F. Mustafa hesab edir ki, mövcud şəraitdə televiziyaları yalnız tənqid etməklə çıxış yolu tapmaq qeyri-real görünür. Onun fikrincə, maarifləndirici, intellektual və alternativ verilişlərin sayının artırılması üçün real imkanlar yaradılmalıdır:

“Əgər bu imkan yaradılmasa, televiziya nə edə bilər? Hansısa verilişi qadağan etmək və ya bütövlükdə televiziyanı hədəfə almaq doğru yanaşma deyil. Onda gərək bütün günü ya hüznlü musiqilər, ya da yalnız şən kliplər yayımlansın və nəticədə yalnız bu cür kanallar populyarlaşsın”.

Millət vəkilinin sözlərinə görə, əsas məqsəd daha sağlam auditoriya formalaşdırmaq və cəmiyyətə faydalı müzakirələrin efirə çıxmasına şərait yaratmaqdır. Lakin o, təəssüflə bildirir ki, keyfiyyətli debatlar daha çox internet kanallarında aparılır:

“Bu gün sağlam, maarifləndirici müzakirələri internet platformalarında görürük, amma dövlətin rəsmi reyestrində olan televiziya şəbəkələrində deyil. Məsələyə geniş kontekstdə yanaşmaq lazımdır”.

Tanınmış telejurnalist Telli Pənahqızı isə məsələni daha sərt şəkildə qiymətləndirir. Onun fikrincə, əsas problem davranış etikasına əməl etməyən və özünü aparıcı adlandıran şəxslərin efirə buraxılmasındadır:

“Səviyyəsiz və tərbiyədən kasad aparıcıları işdən çıxarıb, efiri həm tamaşaçısına, həm də özünə hörmət etməyi bacaran insanlara etibar etmək lazımdır. İndi isə pul qazanmaq üçün nə istəyirlərsə, onu da edirlər. İstər söyüş söysünlər, istər saçyolduya çıxıb qalmaqal yaratsınlar – fərq etmir. Yeganə çıxış yolu bu cür "aparıcılardan" efiri təmizləməkdir”.

T.Pənahqızına görə, efirdə yaranan mənfi situasiyaların əsas səbəbi bəzən elə aparıcıların özləridir:

“Qonaq efirə sualı cavablandırmağa dəvət olunur. Ona normal, düşünülmüş sual verilsə, heç kəs efirdə ağzına gələni danışmaz. Bütün mənfi halların ‘memarı’ elə aparıcıların özləridir. Günah onlardadır: reytinq xətrinə hər şey etməyə hazırdırlar”.

Telejurnalist hesab edir ki, cəmiyyət efirdən maarif, bilgi, dəyər gözləyir. Tamaşaçılar hadisələri öyrənmək, sənət adamlarını tanımaq istəyir, kiminləsə bağlı dedi-qodunu yox:

“Heç kəsə kiminsə şəxsi həyatını müzakirə etmək ixtiyarı verilməyib. Azadlıq nə anarxiya, nə sərbəstlik, nə də həyasızlıq deməkdir”.

Məqalə Medianın İnkişafı Agentliyinin (MEDİA) maliyyə dəstəyi ilə "elmi-kütləvi, mədəni-maarif, təhsil proqramlarının hazırlanması" mövzusu üzrə dərc olunub.

Sevinc İbrahimzadə / Metbuat.az