Maaşlar real xərclərlə ayaqlaşa bilirmi?

Azərbaycanda bir çox insan səhər yuxudan "yaşamaq" üçün deyil, sadəcə dolana bilmək üçün oyanır. Gündəlik həyat ritmi sanki maaş deyil, dözüm qabiliyyəti əsasında qurulub. Əmək bazarında çalışan orta statistik işçi üçün “maaş nə qədərdir?” sualından çox, “bu maaşla necə yaşayırsan?” sualı daha aktualdır.

Rəsmi statistikaya əsasən, ölkədə orta aylıq əməkhaqqı 950-1000 manat arasında dəyişir. Lakin bu göstərici əhalinin əksəriyyətinin həyat şəraitini real şəkildə əks etdirmir. Belə ki, cəmiyyətin böyük hissəsinin qazancı çox zaman 700-750 manat civarındadır. Bu məbləğlə yaşayış səviyyəsini təmin etmək, xüsusilə paytaxt Bakıda, demək olar ki, mümkün deyil. Bir nəfərlik ailədə belə bu vəsaitin əsas hissəsi kirayə haqqı, kommunal ödənişlər, ərzaq və nəqliyyat xərclərinə yönəlir. Ailəli şəxslər üçün isə vəziyyət daha da ağırdır: məktəb xərcləri, uşaq geyimi, tibbi xidmət, borc və kredit ödənişləri. Bunlar maaşı ayın ilk günlərində belə tükəndirir. Belə bir reallıqda “qənaət”, “tətil” və ya “inkişaf” kimi anlayışlar sadəcə lüğət sözlərinə çevrilir. Azərbaycanda çoxsaylı insan üçün kredit almaq həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Bəzi hallarda insanlar telefon, geyim, ərzaq və hətta kommunal xərclər üçün belə kreditə müraciət edirlər. Mikromaliyyə təşkilatlarının sürətlə artması da bu ehtiyacı sübut edir. Borc içində yaşamaq normaya çevrilib. Bu vəziyyətin təkcə maddi deyil, həm də psixoloji nəticələri var. İnsan yalnız az maaş aldığına görə yox, əməyinin qiymətləndirilmədiyinə görə də ruhdan düşür. Gündə 10-12 saat işləyən biri qarşılığında sadəcə “şükür, işin var” cavabı ilə qarşılaşırsa, bu, insanın motivasiyasını, ümidini və yaradıcı potensialını sönməyə məhkum edir. Bu ruh halı zamanla emosional tükənməyə, psixoloji yorğunluğa, ictimai passivliyə və ən təhlükəlisi – normalmış kimi qəbul edilən haqsızlıqlara gətirib çıxarır. Əmək haqqı insanı sadəcə dolandırmalı deyil yaşatmalı, motivasiya etməli, potensialını ortaya çıxarmalıdır.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info