Mars bir vaxtlar “mavi planet” idi..?

...Alimlər milyardlarla il əvvəl Marsın “mavi planet” ola biləcəyi qənaətinə gəliblər. Tədqiqat göstərir ki, planetin yarısı bu gün Yer kürəsinin Şimal Buzlu Okeanı böyüklüyündə bir okean tərəfindən işğal edilib.

Marsın geomorfologiyasını, yəni planetin səthini və orada baş verən prosesləri araşdırarkən alimlər qədim çayların mövcudluğuna dair dəlillər aşkar ediblər.

Bu kəşf, Marsın şimal yarımkürəsini işğal edən okean sayəsində keçmişdə qismən “mavi planet” ola biləcəyini, tamamilə Qırmızı Planet olmadığını göstərir.

SİA xəbər verir ki, “Live Science” jurnalına görə, tədqiqat NPJ Space Exploration jurnalında dərc edilib.

Alimlər planetin ətrafında fırlanan bir neçə kosmik gəminin - Trace Gas Orbiter, Mars Express və Mars Reconnaissance Orbiter-in kameraları tərəfindən çəkilmiş Mars səthinin görüntülərinin ətraflı təhlilini aparıblar.

Marsdakı ən böyük kanyon sisteminin - Valles Marineris kimi tanınan görüntülərində alimlər qədim çay deltalarının qalıqlarını aşkar ediblər.

Bu deltalar Yer kürəsində okeanlara axan çay deltalarına bənzəyir. Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, onlar Marsda sahil xəttinin və geniş qədim okeanın mövcudluğuna dair inandırıcı dəlillər tapıblar.

Astronomlar çöküntü və qumun durğun suda toplandığı zaman əmələ gələn yelpikvari çay deltaları olduğunu düşündüklərini kəşf ediblər.

Marsdakı strukturlar Yer kürəsindəki aktiv yelpikvari deltalara çox bənzəyir və planetimizdə çayların okeana axdığı yerdə əmələ gəlir.

Alimlərin hesablamaları göstərir ki, bu çay deltaları təxminən 3,37 milyard il əvvəl əmələ gəlib.

Bu strukturların təxminən eyni yüksəklikdə və planetin şimal yarımkürəsində yerləşdiyini nəzərə alsaq, alimlər iddia edirlər ki, onlar qədim okeanın sahil xəttini qeyd edirlər.

Bu okean, ehtimal ki, Marsın bütün şimal yarımkürəsini tutur və ən azı Yer kürəsindəki müasir Arktika Okeanı qədər böyük idi.

Mars hazırda quru planet olsa da, roverlər və orbital gəmilər əvvəllər planetdə çaylar, göllər və hətta dənizlər aşkar etmişdilər.

Lakin yeni bir araşdırma göstərir ki, Marsda bir vaxtlar həqiqətən nəhəng bir su hövzəsi ola bilər.

Alimlər deyirlər ki, Marsın bir vaxtlar görünüşcə Yer kürəsinə qismən bənzəyən "mavi planet" ola biləcəyinə dair daha çox dəlil tapmaq üçün tədqiqatlarını davam etdirəcəklər.

Nazlı Almuradova