3 milyard il əvvəl Mars okeanı olan “mavi planet” olub..?

…Marsdakı geniş Valles Marineris kanyon sisteminin bir hissəsi olan Coprates Valles-in cənub-şərq hissəsinin ətraflı morfometrik tədqiqatı, yalnız delta çöküntüləri kimi izah edilə bilən çöküntü formasiyalarını aşkar etdi.

Bu strukturlar çayın böyük, sabit su hövzəsinə axdığı yerdə əmələ gəlmişdir.

SİA-nın məlumatına görə, Bern Universitetinin alimləri tərəfindən aparılan və npj Space Exploration jurnalında dərc olunan yeni bir araşdırma, təxminən 3 milyard il əvvəl Marsın şimal yarımkürəsinin təxminən yarısını əhatə edən bir okeanın mövcudluğuna dair bu günə qədər ən inandırıcı geomorfoloji dəlil təqdim edir.

Bu kəşf planet haqqında anlayışımızı dəyişdirərək onu quraq bir dünyadan keçmiş "mavi" Yer analoquna çevirir.

…Padova Astronomik Rəsədxanası ilə işləyən beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu, Bern Universitetinin rəhbərliyi altında hazırlanmış və Avropa Kosmik Agentliyinin ExoMars Trace Gas Orbiter-in göyərtəsinə quraşdırılmış Rəngli və Stereo Səth Görüntüləmə Sistemi ilə əldə edilən şəkilləri emal etdi və xəritələşdirdi.

Əlavə məlumatlar Mars Express və Mars Reconnaissance Orbiter zondları tərəfindən təqdim edilmişdir.

Bu görüntülərin submetr çözünürlüyü Günəş Sistemindəki ən böyük kanyon sisteminin vacib bir hissəsinin görünməmiş topoqrafik və sedimentoloji tədqiqatına imkan verdi.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Bern Universitetinin Geologiya Elmləri İnstitutu və Fizika İnstitutundan İqnatius Arqadesta, Koprates Candor daxilində dağ silsiləsinin kənarında spesifik geoloji formasiyaları kəşf etmək üçün ətraflı xəritələşdirmədən istifadə etmişdir.

Eyni universitetin ekzogen geologiya üzrə mütəxəssisi professor Fritz Şluneqgerin sedimentoloji şərhi, kəşf edilmiş allüvial ventilyatorların okeana axan qədim çay şəbəkəsinin mənsəbi üçün birmənalı geomorfoloji dəlillər təqdim etdiyini inandırıcı şəkildə nümayiş etdirir.

Bu delta çöküntülərinin paylanması və həndəsəsinə əsasən müəyyən edilmiş aydın sahil xətti kəmiyyət paleocoğrafi rekonstruksiyaya imkan verir.

Bu rekonstruksiya göstərir ki, o dövrdə Mars dənizinin səviyyəsi deltanın əmələ gəlməsini dəstəkləmək üçün kifayət qədər sabit idi və nəticədə yaranan okean Yer kürəsindəki Şimal Buzlu Okeanı ilə ölçücə müqayisə edilə bilərdi.

Nazlı Almuradova