Mart qırğınları 107 il öncəki erməni barbarlığının güzgüsüdür

Ermənilərin bolşevik Rusiyası ilə əlbir olaraq 1918-ci il martın 31-də azərbaycanlılara qarşı törətdiyi soyqırımından 107 il ötür. Əslində bu qırğınlar hələ martın 31-dən öncə başlamışdı və martın 31-dən sonrakı günlərdə da davam edib. Lakin martın 31-i günü xalqımıza qarşı soyqırımı aktının ən şiddətli səhnələri baş verib. Ona görə də Ulu Öndər Heydər Əliyevin fərmanı ilə 1998-ci ildən başlayaraq hər il martın 31-i ölkəmizdə Azərbaycanlıların Soyqırım Günü kimi qeyd edilir.
1918-ci ilin qanlı mart qırğınları irqçi və ultramillətçi ermənilər tərəfindən azərbaycanlılara qarşı milli ayrı-seçkilik və etnik təmizləmə siyasəti əsasında əvvəlcədən hazırlanmış və qəddarcasına həyata keçirilmiş təcavüzkar, terrorçu plan idi. Böyük Britaniya nümayəndələrinin 1918-ci il aprelin 9-da Bakıdan Londona göndərdikləri teleqramda yazılırdı ki, ermənilər bolşeviklərlə birləşərək özlərinə irqi düşmən hesab etdikləri azərbaycanlılara qarşı qırğınlar törətdilər. Bakı, Şamaxı, Quba qəzalarında, Qarabağ, Zəngəzur, Naxçıvan, Lənkəran və Azərbaycanın başqa bölgələrində xüsusi qəddarlıqla qətliam həyata keçirilərək dinc əhali kütləvi surətdə qətlə yetirildi, kəndlər yandırıldı, milli mədəniyyət abidələri dağıdılıb məhv edildi. Təkcə Qubada xüsusi vəhşiliklə 16 mindən artıq insan öldürüldü. Ermənilər, həmçinin Qubada yaşayan yerli yəhudi və ləzgilərə qarşı da qətliam törətdilər. Quba rayonu ərazisində 2007-ci ildə aşkar olunmuş kütləvi məzarlıq ermənilərin törətdiyi qeyri-insani əməllərin əyani sübutudur.
1918-ci ilin martında Rusiya bolşeviklərinin rəhbəri Vladimir Leninin əmri ilə Qafqaz fövqəladə komissarı təyin edilərək Bakıya göndərilən Stepan Şaumyanın öz etirafına görə, dinc azərbaycanlıların qətl edilməsində Bakı Sovetinin 6 min silahlı əsgəri, eyni zamanda “Daşnaksütyun” partiyasının 3-4 minlik hərbi dəstəsi iştirak edib. Onlar qırğınların mərkəz nöqtəsi kimi məhz Bakını seçmişdilər. Bakıda üç gün davam edən qırğın zamanı erməni silahlıları hətta qadınlara və uşaqlara da aman verməyiblər. Bakı şəhərinin təkcə bir yerində qulaqları, burunları kəsilmiş, qarınları yırtılmış 57 azərbaycanlı qadınının meyidi tapılıb. Gənc qadınların diri-diri divara mıxlanması, ermənilərin hücumundan qorunmağa çalışan iki min nəfərin yerləşdiyi şəhər xəstəxanasının yandırılması da bu dəhşətli faktlar sırasındadır. Qaçıb canını qurtarmağa çalışan əhalini gülləbaran etmək üçün isə ermənilər şəhərin müvafiq yerlərində əvvəlcədən pulemyotlar yerləşdirmişdilər.
İrəvan quberniyası, Şərur-Dərələyəz, Sürməli, Qars və digər ərazilərdə azərbaycanlıların qırğınının fəal iştirakçılarından biri olmuş erməni zabiti Ovanes Apresyan öz xatirələrində ermənilərin ingilislərin və bolşevik Rusiyasının yardımı ilə öz məqsədlərinə çatdıqlarını və təkcə Bakıda mart qırğını zamanı iyirmi beş min azərbaycanlının qətlə yetirildiyini bildirirdi. Göründüyü kimi bolşeviklərin Bakıda hakimiyyəti ələ keçirmək planları ilə erməni daşnaklarının xalqımıza qarşı irqçi, səlibçi hədəfləri üst-üstə düşdüyünə görə baş vermiş qətliamın miqyası da tükürpərdicidir. Bu soyqırımının törədilməsində başlıca məqsəd Azərbaycanın müstəqilliyinin elan edilməsinə yol verməmək, eləcə də Bakı neftinə və Xəzər dənizinə yiyələnmək, Orta Asiyaya gedən yola nəzarət etmək və nəhayət, Cənubi Qafqazı əldən buraxmamaq idi. Ona görə də sovet hakimiyyəti dövründə uzun illər bu qətliamın üstündən sükutla keçilib. Xalqımıza qarşı bolşevik-daşnak vəhşiliyinin üstünü "beynəlmiləlçilik", "xalqlar dostluğu" kimi qondarma təbliğati şüarlarla ört-basdır ediblər.
Lakin 1998-ci il martın 26-da Ulu Öndər Heydər Əliyevin “Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında” 690 nömrəli Fərmanı imzalaması ilə Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş bu qanlı qırğının dəhşətli nəticələrini üzə çıxarmaq və dünyanın diqqətinə çatdırmaq imkanı yarandı. Həmin Fərman 31 mart soyqrımına siyasi qiymət verilməsi baxımından olduqca mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Mart qırğınları ilə bağlı həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması, Azərbaycan xalqının gələcək nəsillərinin milli yaddaşının qorunması və soyqırımı qurbanlarının xatirəsinin əbədiləşdirilməsi istiqamətində Prezident İlham Əliyev də önəmli addımlar atıb. Belə ki, Prezident İlham Əliyevin Quba şəhərində “Soyqırımı memorial kompleksi“nin yaradılması ilə bağlı 30 dekabr 2009-cu il tarixində verdiyi Sərəncam əsasında memorial kompleks 2012-2013-cü illərdə Quba şəhərində inşa edilib və 2013-cü il sentyabrın 18-də açılışı olub. Ötən illər ərzində bir çox xarici nümayəndə heyətləri həmin memorial kompleksi ziyarət edib və kütləvi məzarlığın izlərini əyani görmək imkanı qazanıblar. Bundan başqa, erməni-bolşevik silahlı dəstələrinin azərbaycanlılara qarşı törətdikləri birgə qırğınlar barədə həqiqətlərin ölkə və dünya ictimaiyyətinə daha dolğun çatdırılması məqsədilə Prezident İlham Əliyevin 2018-ci il yanvarın 18-də imzaladığı “1918-ci il azərbaycanlıların soyqırımının 100 illiyi haqqında” sərəncama əsasən ölkəmizdə və xaricdə keçirilən silsilə tədbirlər mənfur erməni faşizminin ifşası və dünyaya tanıdılması istiqamətində xüsusi addım oldu.
Erməni faşizminin son 200 ildəki təzahürlərinin ifşası bundan sonra da davam etdiriləcək. 31 Mart soyqırımının tanıtımı da bu prosesin mühüm tərkib hissəsidir. Mart qırğınları 107 il öncəki erməni barbarlığının güzgüsüdür. Dövlətimiz və xalqımız bu hadisələri heç vaxt unutmayacaq. Xalqımıza qarşı törədilən soyqırımları ilə bağlı həqiqətləri həm dünya ictimaiyyətinə, həm də gələcək nəsillərə çatdırmaq üçün mübarizəmiz bundan sonra da davam edəcək.
Əlisahib Hüseynov,
Azərbaycan Həmrəylik Komitəsinin sədri