Icma.az
close
up
RU
Masadakı 7 mövzu

Masadakı 7 mövzu

Sia Az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan və ABŞ Prezidenti Donald Tramp bu gün Ağ Evdə Türkiyə ilə ABŞ arasında münasibətləri yeni səviyyəyə qaldıra biləcək məsələləri, eləcə də regional və qlobal nəticələri ola biləcək kritik gündəm məsələlərini müzakirə etmək üçün görüşəcək. Müzakirə olunan mövzular arasında F-35 dosyesi, müdafiə sənayesi və aviasiya sahəsində əməkdaşlıq, Suriyada sabitlik və QSD-nin bu kontekstdə tutduğu mövqe, İsrailin başda Fələstindəki şiddətli genişlənmə siyasəti, Şərqi Aralıq dənizində güc balansı, Rusiya-Ukrayna müharibəsi və Halki seminariyasının olacağı gözlənilir.

Tramp bu gün ikinci prezidentlik dövründə ilk dəfə prezident Ərdoğanı Ağ Evdə qəbul edəcək. İki lider Trampın ilk dövründə, 2017 və 2019-cu illərdə Ağ Evdə iki dəfə görüşdülər. Altı illik fasilədən sonra baş tutan bugünkü görüş Türkiyənin son zamanlar qlobal siyasətdə yüksəlişi və Yaxın Şərq və Avropanın təhlükəsizlik arxitekturasındakı mühüm rolu səbəbindən regional və qlobal diqqəti cəlb edir. İkitərəfli, regional və qlobal məsələlərin geniş spektrini əhatə edəcək toplantıda vurğulanması gözlənilən yeddi əsas mövzu aşağıdakı kimi ümumiləşdirilib:

1- Suriyada şəriət rejimini dəstəkləmək və ölkənin ərazi bütövlüyünü qorumaq da söz mövzusu olacaq. Suriya məsələsində ən kritik mövzu hökumətin ölkənin şimal-şərqindəki təsiri olacaq. ABŞ SDQ-nin nəzarəti altında bölgədə hərbi varlığını saxlayır. Martın 10-da Suriya Demokratik Qüvvələrinin Suriya Ərəb Respublikasının təsisatlarına inteqrasiyası ilə bağlı imzalanan sazişdə ilin sonuna qədər icra müddəti müəyyən edilmişdi. Ancaq terror təşkilatının uzantısı olan SDQ daxilində muxtariyyət çağırışları səbəbindən bu günə qədər razılaşmanın həyata keçirilməsində ciddi irəliləyiş əldə olunmayıb. Ərdoğan Suriyanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı qətiyyətli mövqeyini bir daha bəyan edəcək.

2- Türkiyə də müdafiə sənayesi şirkətləri ilə F-35 istehsal proseslərinə yenidən qoşulmaq niyyətindədir. Türkiyə 5-ci nəsil döyüş təyyarəsinin istehsalında ASELSAN, TUSAŞ - TAI, AYESAŞ, Kale Aviation, ROKETSAN - TÜBİTAK, MİKES Inc. və Alp Aviation kimi müdafiə sənayesi şirkətləri ilə füzelajdan tutmuş elektro-optik hədəfləmə sisteminə qədər əsas təyyarə komponentlərinin istehsalında iştirak edib. Türkiyə 2021-ci ilin sentyabrında proqramdan çıxarılmazdan əvvəl türk şirkətləri F-35-in təxminən 24.000 gövdə hissəsindən 817-sini və təxminən 3.000 mühərrik hissəsindən 188-ni istehsal edib. F-35 proqramına qayıdışın Türkiyənin müdafiə sənayesi şirkətləri üçün 10 milyard dolları keçən maliyyə həcminin olacağı gözlənilir. Aviasiya sahəsində əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsi də masanın mövzusu olacaq.

3- Türkiyə ABŞ-ın əsas tərəfdaşı olduğu JSF (Joint Strike Fighter) layihəsinə beynəlxalq tərəfdaş kimi 2002-ci ildə qoşuldu. 18-0001 və 18-0002 nömrəli iki F-35 təyyarəsi Türkiyəyə təhvil verildi, lakin 2019-cu ilin iyulu Rusiyadan alınan S-400 raketdən müdafiə sistemi ilə əlaqədardır F1 proqramı ABŞ-da iyunun 5-də Türkiyədən çıxarıldı. Alınan altı F-35 təyyarəsi ABŞ-da anqarda saxlanılır. Türkiyə 2024-cü ilin noyabrında alınan 6 ədəd də daxil olmaqla, ümumilikdə 40 ədəd F-35 döyüş təyyarəsi almaq təklifini təqdim edib. İki ölkə arasındakı S-400 böhranını həll etmək üçün “sahibi olmaq” deyil, “istifadə etməmək, aktivləşdirməmək” şərtinə əsaslanan yeni düstur müzakirə edilir. Müvafiq olaraq, F-35 təyyarələrinə sahib olan Türkiyə, yüksək riskli hava hücumu kimi fövqəladə vəziyyət olmadığı təqdirdə S-400 hava hücumundan müdafiə sistemini işə salmayacaq. CAATSA sanksiyaları F-35 tədarükünü əngəllədiyi üçün həm ABŞ administrasiyası, həm də Konqresin təsdiqi tələb olunur.

4- Qəzzada vəhşi əməliyyatlarını davam etdirən İsrail son zamanlar genişlənmə siyasətini önə çəkib. İsrailin bölgədə gərginliyə səbəb olan və sülhə mane olan siyasətləri də müzakirə olunacaq. Türkiyə paytaxtı Şərqi Qüds olan 1967-ci il sərhədlərinə əsaslanan Fələstin dövlətinin yaradılması səylərini dəstəkləyir. Tramp isə BMT Baş Assambleyasındakı çıxışı və bütün son bəyanatları ilə İsrailə dəstəyini davam etdirir.

5- Rusiya-Ukrayna müharibəsini sona çatdırmaq üçün təsirli diplomatiya aparan Türkiyə İstanbul prosesi ilə mühüm danışıqlara ev sahibliyi etdi. Görüşdə müharibənin sona çatması üçün səylər və İstanbul prosesinin müzakirə ediləcəyi gözlənilir.

6- Türkiyə 2020-ci ildə qurulmağa cəhd edilən Şərqi Aralıq dənizində qüvvələr balansını son illərdə dəyişdi. Liviyadakı inkişaflarla yanaşı, Kiprin də müzakirə mövzusu olacağı gözlənilir. Türkiyə ABŞ və Cənubi Kipr Rum Administrasiyası (GCASC) arasında "İkitərəfli Müdafiə Əməkdaşlıq Yol Xəritəsi" sazişinin imzalanmasından, eləcə də sonuncunun İsraildən hava hücumundan müdafiə sistemi almaq cəhdlərindən narahatdır.

7- Fənər Rum Patriarxı Bartolomey keçən həftə Ağ Evdə Trampla görüşüb. Bildirilir ki, Tramp görüş zamanı seminariya məsələsini qaldıra bilər.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:223
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 25 Sentyabr 2025 16:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see313

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see305

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see272

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see253

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see253

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see251

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see236

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see233

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see229

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see208

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see208

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see207

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see206

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see205

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see202

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see197

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see196

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri