Icma.az
close
up
RU
May ayı Azərbaycan dövlətçiliyinin simvolik ayıdır TARİXÇİ DANIŞDI

May ayı Azərbaycan dövlətçiliyinin simvolik ayıdır TARİXÇİ DANIŞDI

Sia Az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

"May ayı, əlbəttə ki, Azərbaycan tarixində çox əhəmiyyətli, böyük hadisələrlə zəngin bir aydır. Əgər ümumilikdə Azərbaycan tarixinə nəzər yetirsək, may ayı ilə bağlı taleyüklü hadisələr həddindən artıq çoxdur. Bu ayın içində həm müsbət, həm də mənfi mənada çox maraqlı və mühüm dönüş nöqtəsi ola biləcək hadisələr var ki, əslində, bəlkə də nə vaxtsa ayrıca bir kitab və ya əsərdə məhz Azərbaycan tarixinin aylar üzrə təhlili aparılsa, bu mövzular ayrıca araşdırıla bilər".

Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında AMEA-nın Tarix İnstitutunun elmi işçisi, tarixçi alim Paşa Həsənli deyib.

Onun sözlərinə görə, aylar üzrə tarixi hadisələrin sistemləşdirilməsi həqiqətən də çox maraqlı olardı: "Orada bir sıra məqamları analiz etmək üçün də geniş imkanlar yaranardı. Sizin qeyd etdiyiniz kimi, may ayında baş vermiş hadisələri nəzərə alsaq, əlbəttə ki, 8 may 1992-ci il — Şuşanın işğalı Qarabağ müharibəsində mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Şuşa strateji baxımdan çox mühüm mövqeyə malik idi. “Alınmaz qala” kimi tanınan bu şəhərin işğalı Azərbaycan tərəfi üçün ciddi hərbi və xüsusilə də mənəvi-psixoloji zərbə oldu.

Şuşanın işğalı Azərbaycan cəmiyyətində və ordusunda psixoloji zəifləmə yaratdı, eyni zamanda qarşı tərəfdə ruh yüksəkliyinə səbəb oldu. Sonrakı hərbi proseslərdə də Şuşanın işğalının mühüm təsiri olmuşdur. Şuşa Azərbaycan mədəniyyətində və tarixində xüsusi yer tutduğu üçün təkcə hərbi deyil, həm də simvolik anlamda milli faciənin rəmzinə çevrildi. Qarabağla bağlı musiqilərdə, şeirlərdə və ümumiyyətlə ədəbiyyatda Şuşa adı xüsusi yer tutur.

Uzun illər Şuşa Azərbaycan ictimai yaddaşında Qarabağın rəmzi kimi qaldı. Ağdam, Xankəndi və digər şəhərlər də mühüm olsa da, Şuşa daha çox simvolik mərkəz kimi qəbul edilirdi.

May ayının digər mühüm tarixi hadisələrindən biri də 10 may tarixidir — mərhum Heydər Əliyevin anadan olduğu gün. Heydər Əliyev Azərbaycan tarixində çox mühüm yeri olan dövlət xadimidir. Onun siyasi fəaliyyəti təkcə 1993-cü ildə prezident seçilməsi ilə başlamır. Hələ 1969-cu ildə Azərbaycan SSR rəhbərliyinə gəlməsi ilə ölkənin inkişafında yeni mərhələ açılmışdır.

1982-ci ildə SSRİ rəhbərliyində yüksək vəzifəyə — Siyasi Büro üzvlüyünə yüksəlməsi də mühüm tarixi hadisə idi. Bu, həmin dövrdə müsəlman və türk xalqları içərisindən belə yüksək vəzifəyə yüksələn nadir şəxslərdən biri olması baxımından diqqət çəkirdi və Azərbaycan xalqının ittifaq miqyasında nüfuzunun artmasına təsir göstərmişdi.

1993-cü ildə ölkədə yaranmış siyasi böhran və dövlətçiliyin təhlükə altında olduğu bir dövrdə Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanın dövlət kimi sabitləşməsində mühüm rol oynadı. Həmin dövrdə mərkəzdənqaçma meyillərinin gücləndiyi bir şəraitdə dövlətin qorunub saxlanılması baxımından onun rolu xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı.

Təbii ki, dövlət aparatının inkişafı gələcəkdə Azərbaycan dövlətinin daha da möhkəmlənməsinə və güclənməsinə, eləcə də ən çətin məsələlərdən biri olan Qarabağ probleminin həllinə zəmin yaratdı. Bu, böyük tarixi missiya idi.

28 May isə Azərbaycan dövlətçiliyinin ən mühüm tarixlərindən biridir. Dövlətçilik və istiqlal hər bir xalq üçün ən vacib mərhələdir. Azərbaycan xalqı tarix boyu dövlətlər yaratmış xalqdır. Tarixə baxdıqda görürük ki, minilliklər ərzində bu coğrafiyada dövlətçiliyin olmadığı dövrlər çox az olmuşdur.

1813 və 1828-ci illərdə imzalanmış Gülüstan və Türkmənçay müqavilələrindən sonra Arazın şimal hissəsində Azərbaycan xalqının dövlətçiliyi zəiflədildi və 1918-ci ilə qədər təxminən 90 il ərzində müstəqil dövlət mövcud olmadı.

1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti elan edildi. Bu dövlət dövrün görkəmli ziyalıları, xüsusilə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə və Milli Şura tərəfindən yaradıldı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti müasir və demokratik prinsiplərə əsaslanan dövlət modeli kimi tarixə düşdü. Lakin həmin dövrdə təhlükəsizlik problemləri səbəbindən dövlətin möhkəmlənməsi çətin oldu.

Nuru Paşanın rəhbərliyi altında Qafqaz İslam Ordusunun Azərbaycana gəlməsi və Bakının azad edilməsində iştirakı da mühüm tarixi hadisə idi.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Şərqdə ilk demokratik respublika kimi tanınır və bu, yalnız region üçün deyil, dünya miqyasında da mühüm hadisə hesab olunur. Həmin dövrdə dünyada monarxiyalar üstünlük təşkil etdiyi üçün belə bir respublikanın yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı.

Azərbaycan Respublikası elan olunduğu gündən etibarən istiqlal ideyası xalq üçün böyük dəyərə çevrildi. Azərbaycan xalqı dövlət quran və dövlət yaradan xalqdır və bu ideya tarix boyu davam etmişdir".

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:165
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 25 May 2026 16:38 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see300

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see292

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see256

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see244

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see242

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see241

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see238

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see229

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see225

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see223

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see219

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see201

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see201

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see199

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see198

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see194

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see192

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see190

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see182

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri