Mehdiyev işi ndə ŞOK ifadə: İlk 90 cı illərdə ortaya çıxdı, Əliyev gəldikdən sonra...

Prezident Administrasiyasının sabiq rəhbəri, Təhlükəsizlik Şurasının üzvü Ramiz Mehdiyevin hakimiyyəti ələ keçirmə planının detalları məlum olub.

Plana əsasən, o, hakimiyyəti zorla ələ keçirdikdən sonra özünün rəhbərlik edəcəyi Dövlət Şurası yaradacaqmış. Maraqlıdır ki, belə bir şuranın yaradılması ideyası 1990-cı illərdə də gündəmə gəlib.

Müstəqilliyin ilk illərində belə bir ideya haradan ortaya çıxmışdı? Bu format nə qədər aktualdır və özünü necə doğrulda bilər?

Globalinfo.az-a danışan hüquq müdafiəçisi, Əfv Komissiyasının üzvü Əliməmməd Nuriyev deyib ki, Azərbaycan cəmiyyətində zaman-zaman Dövlət Şurası modeli müzakirə edilib:

“Ramiz Mehdiyevin dövlətə xəyanətinin detalları məlum olduqdan sonra məsələ daha da aktuallaşıb. Əslində bu tip şura idarəçiliyi modeli 1990-cı illərin xaos dövründən qalma, tarixi və hüquqi baxımdan köhnəlmiş bir anlayışdır. Lakin bu gün belə bir təşəbbüs Konstitusiyanın birbaşa pozulması, yəni dövlət çevrilişinə cəhd kimi qiymətləndirilməlidir. Azərbaycan Konstitusiyasının 1-ci, 6-cı və 7-ci maddələri bu məsələni hərtərəfli və birmənalı şəkildə tənzimləyir. Bütövlükdə Dövlət Şurasının yaradılması cəhdi Konstitusiyanın ruhuna və müddəalarına ziddir.

Bununla belə, Konstitusiyada aydın şəkildə göstərilib ki, hakimiyyətin mənbəyi xalqdır. Xalq hakimiyyəti birbaşa seçilmiş orqanlar vasitəsilə həyata keçirə bilər. Hakimiyyətin mənimsənilməsi qadağandır və bu, ağır cinayət hesab olunur. Dövlət hakimiyyəti qanunverici, icraedici və məhkəmə hakimiyyəti qollarına bölünür. Bunlar bir-birini məhdudlaşdırmadan, qarşılıqlı balans prinsipi əsasında fəaliyyət göstərir. Prezident dövlətin başçısıdır, icra hakimiyyəti ona məxsusdur. Sadaladığım bu maddələr bütövlükdə ölkədə hakimiyyət bölgüsünün və suverenliyin toxunulmaz konstitusion prinsipini formalaşdırır. Belə olan halda, Dövlət Şurası kimi paralel icra orqanı yaratmaq hüquqi baxımdan da, xalqın iradəsi baxımından da yolverilməzdir.

Belə bir planın həyata keçirilməsi Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinin 274 və 278-ci maddələrinə uyğun olaraq dövlətə xəyanət və hakimiyyətin zorla ələ keçirilməsinə cəhd kimi qiymətləndirilir”.

Əliməmməd Nuriyev

Hüquq müdafiəçisinin sözlərinə görə, Cinayət Məcəlləsinin 274-cü maddəsində dövlətin konstitusiya quruluşuna və müstəqilliyinə qəsdin dövlətə xəyanət hesab olunduğu qeyd edilir:

“278-ci maddədə isə hakimiyyətin zorla ələ keçirilməsi və ya saxlanılması, konstitusiya quruluşunun zorla dəyişdirilməsi ağır cinayət kimi göstərilir. Yəni belə bir “şura hakimiyyəti” təşkil etmək və ya planlaşdırmaq dövlətə qəsd kimi qiymətləndirilməlidir.

1990-cı illərin əvvəllərində Dövlət Şurası ideyası əsasən idarəetmə boşluğundan irəli gəlirdi. Həmin dövrdə xaotik siyasi mühit, dövlət institutlarının zəifliyi qeyri-legitim təkliflərə meydan açırdı. Lakin 1993-cü ildə Ulu Öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ilə ölkədə konstitusion sabitlik təmin edildi və prezidentli respublika modeli dövlətin təməl daşına çevrildi.

Bu gün möhtərəm Prezident İlham Əliyev həmin hüquqi-siyasi modeli daha da gücləndirərək Azərbaycanı sabit və suveren dövlət səviyyəsinə çatdırıb. Mövcud şəraitdə Dövlət Şurası ideyası təkcə hüquqi baxımdan deyil, həm də dövlətçilik baxımından təxribat xarakterli addımdır. Sözügedən ideya xalqın seçki yolu ilə müəyyən etdiyi hökuməti dağıtmaq, icra hakimiyyətini mənimsəmək və konstitusion əsas prinsipləri ləğv etmək məqsədi daşıyır. Bu plan təkcə antikonstitusion deyil, həm də anti-milli, dövlətə qarşı düşmən mövqeyi kimi qəbul olunmalıdır.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin qurduğu, Prezident İlham Əliyevin inkişaf etdirdiyi idarəçilik sistemi belə cəhdlərə qarşı həm hüquqi, həm də siyasi baxımdan tam qorunma mexanizminə malikdir. Dövlət idarəçiliyinin nə tarixi, nə siyasi, nə də hüquqi əsasları bu cür təşəbbüslərə imkan verir”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az