Mehriban Əliyeva bu missiyanı üzərinə götürdükdən sonra Xocalı dünya miqyasında müzakirəyə çıxarıldı

(Yazı "Diaspor quruculuğu, lobbiçilik və dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi" mövzusu əsasında hazırlanıb)

Azərbaycanda diaspor quruculuğu və xaricdə yaşayan soydaşlarımızın təşkilatlandırılması işi 2002-ci ildən başlayıb. Həmin vaxtadək dünyanın müxtəlif yerlərində yaşayan azərbaycanlıların ölkənin milli maraqlarının müdafiəsinə cəlb edilməsi, tarixi vətənləri ilə əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi, həmrəyliyə nail olunması prosesi ləng və pərakəndə aparılıb. Bu fəaliyyət daha çox şəxsi təşəbbüslərə, fərdi əlaqələrə əsaslanıb.

Politoloq Əli Orucov Qaynarinfo-ya açıqlamasında bildirib ki, diasporanın oynadığı mühüm rolu və onun geniş imkanlarını nəzərə alan mərhum Prezident Heydər Əliyev Azərbaycandan kənarda yaşayan milyonlarla soydaşımızın təşkilatlanması və əlaqələrinin koordinasiya edilməsi istiqamətində tarixi addım ataraq, bu sahədə dövlət siyasətini həyata keçirməli olan ayrıca qurum yaradılması ilə bağlı fərman imzalayıb:

"Yeni fəaliyyətə başlayan Xaricdə Yaşayan Azərbaycanlılarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin (sonradan adı dəyişdirilərək Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi adlandırıldı) qarşıya qoyulan vəzifə və tapşırıqları tam yerinə yetirə bilməsə də, bunun özünü mütərəqqi addım saymaq olar. Diaspora quruculuğu uzun, xüsusi həssaslıq və diqqət tələb edən işdir. Dünyaya səpələnmiş azərbaycanlılar müxtəlif mədəniyyətlərə və baxışlara, yaşam tərzinə, siyasi quruluşlara adapdasiya olunduqlarından onlarla dil tapmaq, ümumi proseslərə cəlb etmək elə də asan deyil. Bəzən hər kəslə fərdi yanaşama və fərdi işləmək lazım gəlir. Eyni zamanda, diaspora quruculuğunun uğurlu inkişafı üçün ideoloji və fikir müxtəlifliyinə imkan yaradılmalıdır. Bu müxtəliflik daşıyıcılarına qarşı ayrıseçkiliyə yol verilməməli, yaxud ögey-doğmalıq göstərilməməlidir. Azərbaycan diasporasının və lobbisinin xaricdə güclü olması məhz Azərbaycanın həmin ölkələrdə maraq və mənafelərinin qorunmasına daha geniş imkanlar yaradır, eyni zamanda, ölkənin gücünə güc qatır".

Əli Orucov hesab edir ki, hər şeyi dövlətin üzərinə yükləmək və ondan gözləmək doğru yanaşma deyil:

"Yeni çağırışların artdığı və sürətli dəyişikliklərin baş verdiyi qlobal düzəndə lobbiçiliyin və beynəlxalq diasporun üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Xaricdə yaşayan həmvətənlərimiz arasında müxtəlif sahələrin mütəxəssiləri, iş adamları, biznesmenlər və s. var. Onlar işğaldan azad olunmuş ərazilərə investisiyalar qoymasına təşviq edilməlidir, bunun üçün hər birinə şərait yaradılmalıdır. Mən müqayisələr aparmaq istəməzdim. Ancaq təkcə iki faktı demək yerinə düşər ki, diaspor və lobbiçiliyin dövlət üçün necə böyük önəm daşıdığı aydın olsun. Erməni diaspor və lobbisi dünyada ən güclü və təsirli lobbilərdən hesab olunur. Hər il Ermənistanın dövlət büdcəsinə, yaxud müxtəlif layihələrin gerçəkləşməsinə benəlxalq diaspor yüz milyonlarla vəsiat ayırır. Ermənistanın xaricdəki bir çox diplomatik və digər nümayəndəliyinin xərclərini də həmin diaspor təşkilatları ödəyir. Bu gün Ermənisatnın bir dövlət olaraq dünyanın siyasi coğrafiyasında mövcudluğu həm də beynəlxalq lobbi və diaspor təşkilatlarına görədir".

Politoloq təəssüflə bildirib ki, Azərbaycan diaspor və lobbi fəaliyyətini ən üst səviyyəyə qaldırmalıdır:

"Bir məsələyə də toxumağı lazım bilirəm. Ermənilərin azərbaycanlılara qarşı həyata keçirdikləri Xocalı soyqırımını tanıtdırmaq üzun illər müşkül məsələyə çevrilmişdi. Halbuki olmayan "erməni soyqırımı" məhz erməni lobbi və diasporunun fəaliyyəti ilə dünyanın bir çox ölkələrində tanıdılıb. Heydər Əliyev Fondunun Prezidenti Mehriban Əliyeva bu missiyanı üzərinə götürdükdən sonra "Xocalıya ədalət" devizi ilə aparılan təbliğat, sistemli və ardıcı fəaliyyət nəticəsində insanlığa qarşı törədilən həmin dəhşətli soyqırım dünya miqyasında müzakirəyə çıxarıldı və bir sıra dövlətlərin parlamenti Xocalı soyqırımını rəsmən tanıdı".

Politolqun fikrincə, Azərbaycan diaspora və lobbiçilik fəaliyyətinin inkişafı üçün vahid ideologiya hazırlamalıdır:

"Azərbaycan diaspor təşkilatları digər milli diaspor təşkilatları, xüsusən də Türkiyə diasporası ilə əməkdaşlıq içərisində olsa və koordinasiyalı fəaliyyət göstərsə daha effektiv olardı. Onların Azərbaycanla bağlarını daha da möhkəmləndirmək üçün planlar hazırlanmalıdır. Fikrimcə, diaspor və lobbiçilik fəaliyyətinin gücləndirilməsi kompleks yanaşma tələb edir. Burada Xarici İşlər Nazirliyinin də üzərinə məsuliyyət düşür. Bəzən dövlətin görə bilməyəcəyi işləri diaspor və lobbi təşkilatlara həvalə etmək lazım gəlir. Diasporun xaricdə gücünü artırmaq üçün həmin dövlətlərdə yaşayan soydaşlarımızın mənsub olduqları cəmiyyətlərin ictimai-siyasi proseslərində və həyatın müxtəlif sahələrində aktiv iştirakına nail olmaq lazımdır".

Əli Orucov əlavə edib ki, bütün bunları xalq olaraq birlikdə etməliyik ki, Azərbaycanın beynəlxalq arenada yerini və nüfuzunu daha da gücləndirməyə və onun maraqlarının müdafə edilməsinə müvəffəq ola bilək.

Bahar Rüstəmli

Material Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanmışdır.