Icma.az
close
up
RU
Məkkə sazişi üç ölkəyə təhdid yaradan dövlətlərə ciddi xəbərdarlıqdır Aydın Sezer

Məkkə sazişi üç ölkəyə təhdid yaradan dövlətlərə ciddi xəbərdarlıqdır Aydın Sezer

Sherg.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

“Bu sənəd İranın regiondakı təsirini neytrallaşdırmağa yönəlmiş addım ola bilər”

Avqustun 7-də Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanan Məkkə sazişi beynəlxalq mətbuatda geniş əks-səda doğurub. NATO-nun ikinci ən böyük ordusuna malik Türkiyə, nəhəng neft istehsalçısı Səudiyyə Ərəbistanı və nüvə silahına sahib yeganə müsəlman ölkəsi Pakistan arasındakı bu ittifaq qlobal miqyasda ciddi maraqla qarşılanır.

Sazişə əsasən üç ölkədən birinə edilən silahlı hücum, müqavilənin bütün iştirakçılarına edilmiş hücum kimi qiymətləndiriləcək. Bir sıra ekspertlər və rəsmi şəxslər bu sazişi NATO-nun strateji hədəfləri ilə müqayisə edərək, ona fərqli geosiyasi məna yükləyirlər. Məkkə sazişinin üç ölkənin regiondakı rəqiblərinə qarşı atılan addım olduğu barədə də fikirlər səslənir. Hətta sazişin İsrail, Hindistan və Yunanıstan üçbucağına qarşı yönəldiyini iddia edənlər də var. Hindistan mətbutatı da Pakistanın yer aldığı ittifaqı birmənalı qarşılamayıb. İsrailin “The Jerusalem Post” qəzeti Məkkə paktının İsrail-Hindistan əlaqələrinin daha da dərinləşməsinə səbəb olacağını yazıb.

Bəs hansı səbəblər üç ölkəni müdafiə məqsədilə eyni sazişdə bir araya gətirdi?

Mövzu ilə bağlı xarici siyasət üzrə türk ekspert Aydın Sezer Sherg.az-a bildirib ki, Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında imzalanan Məkkə müqaviləsinin iki əsas əhəmiyyəti var:

“Birincisi, sazişin Məkkədə imzalanması İslam dünyası üçün rəmzi məna daşıyır və bütün İslam aləmini yaxından maraqlandıran ali məqsədə xidmət edir. Şübhəsiz ki, Türkiyə ictimaiyyəti də məsələyə xüsusi həssaslıqla yanaşır. İkincisi, bu saziş Səudiyyə Ərəbistanı sərmayəsini Türkiyənin müdafiə sənayesinə cəlb etməyi və başda bu ölkə olmaqla, hərbi mahsullar üçün daha geniş satış bazarları qazanmağı hədəfləyir. Türkiyə NATO-nun mühüm üzvüdür. Alyansın 5-ci maddəsi çərçivəsində NATO-nun təhlükəsizlik çətiri altındadır. Bundan başqa, Azərbaycanla 2021-ci ilin iyununda imzalanan Şuşa Bəyannaməsi də tərəflərə NATO-nun 5-ci maddəsinə bənzər qarşılıqlı hərbi yardım öhdəliyi qazandırıb”. 

Ekspertin sözlərinə görə, Türkiyənin Pakitan və Səudiyyə ilə imzaladığı son saziş ölkələr arasındakı əməkdaşlığa üçüncü geostrateji ölçü qazandırmış oldu:

“Müqavilənin ABŞ və İsrailin xəbəri olmadan imzalandığını düşünmürəm. Məlum olduğu kimi, Səudiyyə Ərəbistanı bir müddət öncə ABŞ ilə dinc nüvə proqramına dair saziş imzaladı. ABŞ prezidenti bu anlaşmanın reallaşması üçün Səudiyyə Ərəbistanının “İbrahim razılaşmaları”na tərəf olmasını ön şərt kimi gündəmə gətirib. Buna görə də ekspertlər sözügedən müqaviləni İranın regiondakı təsirini neytrallaşdırmağa yönələn addım kimi şərh edirlər. Bu da ola bilər. Çünki Körfəz müharibəsindən sonra İran-Səudiyyə Ərəbistanı münasibətlərində gərginlik pik həddə çatmışdı. Buna görə də, sözügedən alyansın hücum deyil, müdafiə məqsədli olduğunu, əslində bu üç ölkəyə potensial təhlükə yaradan dövlətlərə xəbərdarlıq etmək üçün formalaşdırıldığını söyləmək yerinə düşər. Sazişin tam mətni hələ ki, ictimaiyyətə açıqlanmayıb”. 

A.Sezer onu da qeyd edib ki, sənəd təsdiqlənmək üçün Türkiyə Böyük Millət Məclisinin gündəliyinə daxil olduqda müxalifətin mövqeyi də bəlli olacaq:

“Məhz onların reaksiyası anlaşmanın nə dərəcədə dayanıqlı və uzunömürlü olacağına dair aydın təsəvvür formalaşdıracaq. Ancaq Ərdoğan sazişin heç bir ölkəyə qarşı yönəlmədiyini xüsusi olaraq vurğulayır. Bu halda məntiqli bir sual çıxır ortaya: Əgər sənəd hər hansı üçüncü tərəfi hədəf almırsa, bəs onun imzalanmasına nə ehtiyac var idi? Üstəlik, Türkiyənin NATO təhlükəsizlik zəmanəti altında olduğu bir vaxtda... Tam bu məqamda Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizlik qayğılarının birinci dərəcəli əhəmiyyət daşıdığı bəlli olur. Pakistan amilinə toxunduqda isə xatırlatmaq yerinə düşər ki, Türkiyə, Azərbaycan və Pakistan üçbucağında özünəməxsus mənəvi-siyasi bağlar mövcuddur. Coğrafi uzaqlığa baxmayaraq, Pakistanın qardaş ölkə mövqeyi Türkiyənin istər iqtidar, istərsə də müxalifət cəbhəsində heç vaxt mübahisə mövzusu olmayıb”.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:158
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 13 Avqust 2026 12:55 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see392

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see370

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see357

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see323

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see297

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see278

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see270

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see266

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see263

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see258

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see241

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see240

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see240

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see234

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see230

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see228

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see210

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see208

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see206

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see204
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri