Məktəbəqədər təhsil uşağın gələcək inkişafının əsasını qoyur EKSPERT DANIŞDI

"Məktəbəqədər təhsil uşağın həyatında ən həssas və eyni zamanda ən formalaşdırıcı mərhələlərdən biri hesab olunur. Bu dövrdə əldə edilən sosial, emosional və idrak bacarıqları uşağın gələcək təhsil həyatının və şəxsiyyətinin əsasını təşkil edir. Beynin ən sürətli inkişaf etdiyi illər məhz erkən uşaqlıq dövrünə təsadüf etdiyi üçün məktəbəqədər təhsilin keyfiyyəti uzunmüddətli perspektivdə həm akademik nailiyyətlərə, həm də sosial davranışlara birbaşa təsir göstərir".

Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Doktorant və Magistrlar Cəmiyyətinin sədri, fəlsəfə doktoru İlqar Orucov bildirib.

Onun sözlərinə görə, məktəbəqədər təhsil sisteminin əsas töhfələrindən biri uşağın sosiallaşma bacarıqlarının formalaşdırılmasıdır: "Uşaq bu mühitdə paylaşmağı, növbə gözləməyi, qaydalara əməl etməyi və həmyaşıdları ilə əməkdaşlıq etməyi öyrənir. Bu bacarıqlar sonradan məktəb mühitinə uyğunlaşmanı asanlaşdırır və kollektivdə davranış mədəniyyətinin formalaşmasına kömək edir. Eyni zamanda, erkən yaşlarda qurulan müsbət ünsiyyət təcrübəsi uşağın özünə inamını və emosional sabitliyini gücləndirir. Emosional inkişaf baxımından məktəbəqədər təhsil uşağa öz hisslərini tanımağı və idarə etməyi öyrədir. Təhlükəsiz və dəstəkləyici mühitdə böyüyən uşaq stressə daha davamlı olur, ayrılıq narahatlığını daha asan keçirir və yeni situasiyalara daha tez uyğunlaşır. Bu xüsusilə məktəbə keçid dövründə mühüm rol oynayır. İntellektual inkişaf sahəsində isə məktəbəqədər təhsil uşağın dil bacarıqlarının, məntiqi düşüncəsinin, diqqətinin və yaddaşının formalaşmasına şərait yaradır. Oyun əsaslı öyrənmə modeli uşağın öyrənməyə marağını artırır, sual vermə və araşdırma vərdişlərini inkişaf etdirir. Bu isə gələcəkdə akademik uğurun əsas göstəricilərindən biri sayılır.

Bu mərhələdə uşaq bağçasına adaptasiya prosesi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Adaptasiya yalnız fiziki olaraq yeni mühitə alışmaq deyil, həm də emosional təhlükəsizlik hissinin formalaşması deməkdir. Əgər adaptasiya mərhələsi düzgün və mərhələli şəkildə təşkil olunarsa, uşaq bağçanı təhlükəsiz və maraqlı bir öyrənmə mühiti kimi qəbul edir. Əks halda, uzunmüddətli stress və məktəb mühitinə qarşı mənfi münasibət formalaşa bilər. Gələcək perspektivdə məktəbəqədər təhsilə uğurla cəlb olunan və adaptasiya prosesini rahat keçən uşaqların məktəbdə akademik göstəriciləri, diqqət davamlılığı, müəllim və sinif yoldaşları ilə münasibətləri daha müsbət olur. Onlar öyrənməyə daha motivasiyalı yanaşır və dəyişikliklərə daha asan uyğunlaşırlar.

Ümumilikdə, məktəbəqədər təhsil yalnız ilkin hazırlıq mərhələsi deyil, uşağın ömürboyu öyrənmə bacarığının, sosial davranışlarının və psixoloji dayanıqlığının formalaşdığı strateji bir inkişaf mərhələsidir. Bu səbəbdən bu sahədə keyfiyyətli proqramların tətbiqi, peşəkar pedaqoji yanaşma və valideyn–təhsil müəssisəsi əməkdaşlığı xüsusi əhəmiyyət kəsb edir".