Məktəblər publik hüquqi şəxsə çevriləndə nə baş verəcək?

Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev açıqlamasında bildirib ki, orta məktəblərin publik hüquqi şəxsə çevrilməsi vacibdir.

Orta məktəblərin publik hüquqi şəxsə çevrilməsinin hansı müsbət və mənfi tərəfləri var?

Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a danışan təhsil eksperti Ramin Nurəliyev bildirdi ki, bu gün Amerikada nəinki ümumtəhsil məktəbləri, ali təhsil məktəbləri, uşaq bağçalarının belə böyük qismi publik hüquqi şəxs qismində çıxış edir:

"Bunun həm mənfi, həm müsbət tərəfləri var. Publik hüquqi şəxs digər hüquqi şəxslərdən fərqli olaraq vətəndaşlara müəyyən ödəniş qarşılığında xidmət göstərə bilir. Hal-hazırda nazirliyə bağlı olan ümumtəhsil məktəblərində hər hansı bir vətəndaşa, təşkilata müəyyən ödəniş qarşılığında müqavilə bağlayaraq xidmət göstərmək funksiyası yoxdur. Qanunvericilik buna icazə vermir. Publik hüquqi şəxsə keçid həyata keçirildikdə buna müəyyən imkan olacaq. Məsələn, məktəbin idman, kompüter zalı var, bu zalları şəxslərə, təşkilatlara müqavilə ilə icarəyə verə biləcək. Hansısa təşkilatın tədbiri keçiriləcək, məktəbin 100 nəfərlik akt zalında 200 manat qarşılığında tədbir keçirilir. Belə olduqda təhsil müəssisəsi öz qazancı ilə özünü idarə etməyə çalışacaq. Valideynlərin fond pulu, təbaşir pulu şikayətləri var. Publik şəxsin formalaşdırılması belə məsələlərə müsbət təsir göstərəcək".

Ekspertin sözlərinə görə, Avropa təhsilində söhbət böyük məbləğlərdən gedir.

"Bizim idarəçilər burada sui-istifadə edə bilərlər. Məbləğlər mənimsənilə bilər. Bununla bağlı cədvəllər tutulmalıdır. Təhsil müəssisəsi yoxlanılmalıdır. Publik hüquqi şəxsin təhsilə təsiri bir az fərqli məsələdir. Avropada, xüsusilə Amerikada müəssisələrin büdcələri böyükdür, bu təhsil müəssisələrində böyük işlər, layihələr həyata keçirilə bilir. Birdən-birə o səviyyəyə gələ bilməsək də, müəyyən qədər gələ bilərik. Bu məsələni mütləq düzgün tənzimləmək lazımdır. Dövlət tərəfindən maliyələşdirilən təhsil müəssisələri publik şəxsə çevrildikdə, dövlət maliyyəni kəsmir. Maliyyələşdirmə davam edəcək.

Dövlət İmtahan Mərkəzi hal-hazırda publik hüquqi şəxsdir. Dövlət tərəfindən müəyyən maliyyələşdirmə həyata keçirilməklə yanaşı, həmçinin özü özünü maliyyələşdirir. Sınaq imtahanları keçirir, müqavilələr bağlayır. Publik hüquqi şəxs dövlət qurumu olaraq qalır. Rahatlıqla müqavilə bağlamaq imkanları olur. Bunun üçün icazəyə ehtiyac yoxdur", - deyə müsahibimiz vurğuladı.

Təhsil eksperti Elçin Əfəndi isə bildirdi ki, hal-hazırda bu prosesi həyata keçirmək mümkün deyil:

"Ali təhsil müəssisələrimizdən bir neçəsi publik hüquqi şəxs statusu qazanıb. Təhsil müəssisələrinin publik olması, özlərini idarə etmə mənasına gəlir. Dövlət tərəfindən maliyyələşmə davam edir, ancaq onlara şərait yaradılır ki, özlərini müvafiq fəaliyyətlərlə maliyyələşdirsinlər. Bununla büdcə formalaşdırsınlar. Məsələn, hansısa şirkətin bufetə təklif etdikləri yeməklərlə maliyyə toplanması deyə bilərik".

Müsahibimiz qeyd etdi ki, məktəblərdə toxuculuq işləri görülərək məhsul satıb, maliyyələşmə həyata keçirə bilərlər.

"Publik şəxs olduqda bunları rahatlıqla etmək olur, hal-hazırda isə bu mümkün deyil. Təhsil sahəsində islahat aparılmalı daha vacib sahələr var. Bunu yarada biləriksə, rəqabət mühiti formalaşacaq. Çalışacaqlar ki, daha peşəkar təhsil verənləri özlərinə cəlb etsinlər. Bu da təhsil keyfiyyətinə müsbət təsir edəcək", - deyə E.Əfəndi bildirdi.

Aytəkin TOFİQQIZI

Yazı Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə "elmi-kütləvi, mədəni-maarif, təhsil proqramlarının hazırlanması" mövzusunda dərc olunub.