Mənəvi varlığımızın əsas dayağı ŞƏRH

Hər bir xalqın milli varlığını, tarixi yaddaşını, mədəniyyətini və mənəvi dəyərlərini yaşadan ən mühüm amillərdən biri onun ana dili və əlifbasıdır. Dil xalqın keçmişini bu günü ilə, bu gününü isə gələcəyi ilə birləşdirən ən möhkəm mənəvi körpüdür. Azərbaycan dili də əsrlər boyu xalqımızın zəngin mədəni irsini, ədəbiyyatını, milli-mənəvi dəyərlərini qoruyub yaşadan müqəddəs sərvətlərdən biridir.

Məhz bu dəyərləri yüksək qiymətləndirərək Azərbaycan Respublikasında hər il 1 avqust tarixi Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü kimi qeyd olunur. Bu əlamətdar gün Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 9 avqust 2001-ci il tarixli Fərmanı ilə təsis edilmişdir. Fərmanda latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına keçidin tam başa çatdırılması və yeni əlifbanın ölkənin ictimai-siyasi, elmi və mədəni həyatında mühüm rol oynadığı vurğulanmışdır.

Azərbaycan xalqı tarix boyu müxtəlif yazı sistemlərindən istifadə etmişdir. Qədim dövrlərdə Qobustan və Gəmiqaya qayaüstü təsvirləri xalqımızın qədim yazı və işarə mədəniyyətinin mövcudluğunu göstərir. Tarixi mənbələrə görə ölkəmizdə müxtəlif dövrlərdə alban, ərəb, latın və kiril qrafikalı əlifbalardan istifadə olunmuşdur.

XX əsrdə Azərbaycan əlifbası bir neçə dəfə dəyişdirilmişdir. 1929-cu ildə ərəb qrafikasından latın qrafikasına keçid baş verdi. 1939-cu ildə kiril əlifbası tətbiq edildi. Müstəqillik əldə edildikdən sonra 1991-ci ildən latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına keçid prosesi başladı. 2001-ci ildə isə bütün dövlət qurumlarında və nəşrlərdə latın qrafikasına keçid tam təmin edildi. Bu dəyişikliklər təkcə yazı sistemi ilə bağlı deyil, həm də xalqımızın milli kimliyinin və müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan dili dünyanın qədim və zəngin dillərindən biri olmaqla türk dilləri ailəsinə mənsubdur. Bu dil zəngin lüğət tərkibinə, inkişaf etmiş qrammatik quruluşa və böyük bədii ifadə imkanlarına malikdir. Azərbaycan dili əsrlər boyu Nizami Gəncəvi, İmadəddin Nəsimi, Məhəmməd Füzuli, Molla Pənah Vaqif, Mirzə Fətəli Axundzadə, Cəlil Məmmədquluzadə, Hüseyn Cavid, Bəxtiyar Vahabzadə və digər görkəmli söz ustalarının yaradıcılığı ilə daha da zənginləşmişdir. Onların əsərləri Azərbaycan dilinin bədii imkanlarını bütün dünyaya nümayiş etdirmişdir. Bu gün Azərbaycan dili Azərbaycan Respublikasının dövlət dilidir və ölkəmizin müstəqilliyinin, milli suverenliyinin və dövlətçiliyinin əsas atributlarından biri hesab olunur.

Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi möhkəmləndirilməsi və qorunması Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə sıx bağlıdır. 1978-ci ildə qəbul olunmuş Azərbaycan SSR Konstitusiyasında Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi təsbit olunması məhz onun prinsipial mövqeyi nəticəsində mümkün olmuşdur. Sonrakı illərdə də Azərbaycan dilinin inkişafı istiqamətində mühüm qərarlar qəbul edilmiş, müstəqillik dövründə isə latın qrafikalı əlifbaya tam keçid təmin edilmişdir.

Müasir dövrdə Azərbaycan dilinin qorunması və inkişafı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biridir. Dövlət dilinin düzgün tətbiqi, ədəbi dil normalarının qorunması, yeni terminlərin yaradılması, elektron resursların zənginləşdirilməsi və ana dilində nəşrlərin genişləndirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirilir.

Qloballaşma və rəqəmsal texnologiyaların sürətli inkişafı şəraitində Azərbaycan dilinin saflığının qorunması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Xarici sözlərdən həddindən artıq istifadə, sosial şəbəkələrdə yazı qaydalarının pozulması və ədəbi dil normalarına laqeyd münasibət ana dilimizin inkişafına mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də hər bir vətəndaş dövlət dilinə hörmətlə yanaşmalı, onu düzgün danışmalı və düzgün yazmalıdır. Azərbaycan dilinin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsində məktəblərin və müəllimlərin rolu əvəzsizdir. Şagirdlərdə ana dilinə sevgi formalaşdırılmalı, düzgün nitq mədəniyyəti inkişaf etdirilməli, bədii ədəbiyyatın mütaliəsinə maraq artırılmalı, yazılı və şifahi nitq bacarıqları daim təkmilləşdirilməlidir. Azərbaycan dili müəllimləri yalnız fənni tədris etmir, həm də milli-mənəvi dəyərlərimizin gələcək nəsillərə çatdırılmasında mühüm missiya daşıyırlar.

Azərbaycan dili xalqımızın milli kimliyinin, dövlətçiliyinin və mənəvi sərvətinin ən qiymətli ifadəsidir. Ana dilimizi qorumaq, onu zənginləşdirmək və gələcək nəsillərə saf şəkildə ötürmək hər bir azərbaycanlının müqəddəs vətəndaşlıq borcudur. 1 Avqust – Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü yalnız təqvimdə qeyd olunan əlamətdar tarix deyil, həm də xalqımızın öz dilinə, milli-mənəvi dəyərlərinə və dövlətçilik ənənələrinə ehtiramının ifadəsidir.

Gəlin ana dilimizi sevək, onu düzgün danışaq, düzgün yazaq və gələcək nəsillərə ən qiymətli milli sərvət kimi ötürək. Çünki dilini qoruyan xalq öz tarixini, mədəniyyətini və gələcəyini qoruyur.

Murad Hümbətov

YAP Culfa Rayon Təhsil Şöbəsi ərazi partiya təşkilatının sədri