Mənəviyyat zəifləyirsə, texnoloji inkişaf bizi hara aparacaq? Rövşən Tağıyevin ŞƏRHİ

Sitat.info xeyriyyəçi iş adamı Rövşən Tağıyevin məqaləsini təqdim edir:

Dünya süni intellekt dövrünə qədəm qoyur. Ölkələr texnologiyanın gələcəyinə hökm etmək üçün yarışır – səhiyyədə, müdafiədə, təhsildə inqilablar yaşanır. Biz isə cəmiyyət olaraq hələ də ən vacib sualın cavabını tapa bilmirik: əgər mənəviyyat zəifləyirsə, bu inkişaf bizi hara aparacaq?

Bugünkü reallıq budur: ailə dəyərləri gücünü itirir, münasibətlərdə səbir və anlayış yerini inamsızlığa verir, gənclər ailə qurmaqdan çəkinir, evlilər isə kiçik bir anlaşılmazlıqda ayrılıq yolunu seçirlər. Bu zəifləmənin səbəbləri çoxdur, amma səbəbkarı axtararkən bir qrupun deyil, bir sistemin – yəni medianın və virtual həyat tərzinin rolunu görməliyik.

Reytinq naminə verilən qurban!

Bu gün bir çox xəbər saytları, reytinq və klik naminə qıcıq doğuran başlıqlar yayımlayır. Tez-tez absurd, savadsız və təxribat xarakterli fikirlər mediada tirajlanır – ona görə ki, müzakirə doğursun, paylaşım sayı artsın. Bir nəfərin “Mən çobanam, alimləri qoyun kimi idarə edirəm” kimi çıxışı, minlərlə ziyalının səssiz zəhmətini kölgədə qoyur.

TV kanalları, reytinq uğrunda ailə dəyərlərini ayaq altına atan verilişlərə geniş yer ayırır. Ailə münaqişələri canlı efirə daşıyır, sevgi, hörmət, sadiqlik – hamısı dramatik səhnələrin içində deformasiyaya uğrayır. Əvvəllər ailədə gizli saxlanılan, məhrəm sayılan münasibətlər indi “show content” kimi təqdim olunur.

Aparıcılar, gənclərə örnək olmaq yerinə, qalmaqalla gündəmdə qalmağın yolunu göstərirlər. Ciddi mövzularda populist çıxışlar edilir, şəxsi münasibətlər mövzusunda səviyyəli müzakirələr yox, daha çox ajiotaj yaradacaq cümlələr efirə çıxarılır. Cəmiyyətə təsir etmək gücünə malik bu insanlar, təəssüf ki, çox zaman məsuliyyətlərini hiss etmir.

Sosial media blogerləri isə, xüsusilə gənc qızlara yönəlmiş təhlükəli “idealları” yayır. Ailə, evlilik, ana olmaq kimi anlayışlar bəzən “azadlığın qarşısını alan faktorlar” kimi təqdim edilir. Lüks həyat, tez məşhurlaşmaq, sərbəstlik tək qadınlara deyil, kişilərə də psixoloji təzyiq yaradır. “Sən də belə yaşamalısan” mesajı şüuraltına hopur və nəticədə insanlar real həyatdan narazı qalır.

Ay görünməyib deyə bir millət iki yerə bölünməməlidir... Bu parçalanma təkcə ailədə, əxlaqda deyil – inanc sistemimizdə belə özünü göstərir. Bayramlarımızı belə ortaq şəkildə keçirə bilmirik. Bir tərəf “ayın çıxdığını” elan edir, digər tərəf isə ertəsi günü oruc tutur. Beləliklə, bir millət, bir xalq müqəddəs bir gündə belə, iki yerə bölünür. Din birləşdirici güc olmaq əvəzinə fikir ayrılığına çevrilir. Bu, yalnız dini məsələ deyil – bu, ümumilikdə ictimai şüurun koordinatsızlığının nəticəsidir. Texnologiya əsrində belə sadə məsələdə ortaq mövqe ortaya qoymamaq, ümumi harmoniyamıza, milli birliyimizə xələl gətirir.

Ailə niyə zəifləyir?
Artıq evlənmək bir çox gənc üçün qorxulu görünür. Sosial şəbəkədə xoşbəxt görünmək, real həyatda xoşbəxt olmaqdan daha önəmli sayılır. Ailə qurmaq əvəzinə “görünmək”, sevgini yaşamaq əvəzinə “izlənmək” arzulanır. Sosial media reallığı təhrif edir. Bu təhrifin içində isə həm qadın, həm kişi, həm də övladlar itir.
Halbuki ailə – cəmiyyətin əsas dayağıdır. O dağıldıqda, təkcə iki insan deyil, bütöv gələcək zərbə alır.

Nə etməliyik?
Media orqanları, aparıcılar, blogerlər və xəbər saytları – bu güclü platformalar üzərində məsuliyyət böyükdür. Gələcək reytinq naminə bu günün dəyərlərini qurban vermək olmaz. Tirajı artıran tək yol sensasiya olmamalıdır. Sağlam fikir, nümunəvi həyat tərzi, vicdanlı və şüurlu davranışlar da maraq doğura bilər – yetər ki, doğru təqdim edilsin.
Bu yazı nə kimisə ittiham etmək, nə də pessimizm yaymaq üçündür. Bu bir çağırışdır – dəyərlərə qayıdış çağırışı. Cəmiyyətin dirəyi olan ailəni, əxlaqı, insan münasibətlərini qorumaq – hamımızın üzərinə düşən vəzifədir.
Texnologiya inkişaf edə bilər. Amma əgər biz öz milli kimliyimizi, mənəvi sütunlarımızı qoruya bilməsək, nə süni intellekt, nə robotlar, nə də rəqəmsal sistemlər bizi ayıq saxlayacaq. Gələcək yalnız o zaman güclü olacaq ki, biz öz dəyərlərimizə sahib çıxaq.