Icma.az
close
up
RU
Məzuniyyət günlərini pula dəyişmək tarixə qovuşur? 32 ildə dəyişənlər

Məzuniyyət günlərini pula dəyişmək tarixə qovuşur? 32 ildə dəyişənlər

Azxeber.com portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

İşçilərin minimum 21 təqvim günü olan əmək məzuniyyətinin pul kompensasiyası ilə əvəzlənməsinin qadağan edilməsi təklif olunur.

Bu müddəa Əmək Məcəlləsinə dəyişiklik layihəsində əksini tapıb. Layihəyə əsasən, əmək müqaviləsinə xitam verilərkən istifadə edilməmiş məzuniyyətə görə kompensasiya ödənilməsi də istisna təşkil edəcək. Sənəddə əmək məzuniyyətinin tam və ya qismən başqa vaxta keçirilməsinə əsas verən hallar da dəqiqləşdirilir.

Məzuniyyətin müddəti əvvəllər neçə gün olub?

AZXEBER.COM xəbər verir ki, Azərbaycanda əmək məzuniyyətinin müddəti ilə bağlı qanunvericiliyin tarixçəsi 1994-cü ilə gedib çıxır. Həmin il qəbul edilən və 1997-ci ildə Əmək Məcəlləsinə əlavə olunan "Məzuniyyətlər haqqında” Qanuna əsasən, əsas əmək məzuniyyəti 21 və ya 30 təqvim günü müəyyən edilmişdi. Əlavə məzuniyyətin müddəti isə 3, 6 və 9 təqvim günü təşkil edirdi.

Həmin qanunun 32-ci maddəsinə əsasən, əmək müqaviləsinə xitam verilərkən sosial məzuniyyətlər və uşaqlı analara verilən məzuniyyətlər istisna olmaqla, istifadə edilməmiş məzuniyyətlərə görə pul əvəzi ödənilirdi.

1999-cu il fevralın 1-də yeni Əmək Məcəlləsi qəbul edildi və həmin il iyulun 1-dən qüvvəyə mindi. Yeni Məcəllənin 114-cü maddəsinə əsasən, işçilərə ödənişli əsas məzuniyyət 21 təqvim günündən az olmayaraq verilməli idi. Müəyyən kateqoriyadan olan işçilər üçün isə 30 günlük əsas məzuniyyət nəzərdə tutulurdu.

2006-cı ildə məzuniyyətin pulla əvəzlənməsi ilə bağlı qadağa çıxarıldı

Məzuniyyətin pul kompensasiyası ilə əvəzlənməsi məsələsində mühüm dəyişiklik 2006-cı ildə baş verdi.

Həmin il dekabrın 19-da qəbul edilən qanunla Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin birinci hissəsi çıxarıldı. Bu hissədə əmək münasibətləri davam etdiyi müddətdə məzuniyyətin faktiki verilmədən pulla əvəzlənməsinin qadağan edilməsi nəzərdə tutulurdu.

Dəyişikliklə yanaşı, qanun qüvvəyə minənədək istifadə edilməmiş məzuniyyət günlərinə görə işçilərə kompensasiya ödənilməsi də müəyyən edildi.

Əsas və əlavə məzuniyyətin fərqi nədir?

Əmək Məcəlləsində əmək məzuniyyəti əsas və əlavə məzuniyyətlərə bölünür.

Əsas məzuniyyətin minimum müddəti 21 təqvim günüdür. Qanunvericilikdə müəyyən peşə və vəzifələr üzrə bu müddət 30 təqvim günü təşkil edir.

Əlavə məzuniyyət isə işçinin əmək şəraiti, əmək funksiyasının xüsusiyyətləri, iş stajı və digər qanuni əsaslarla bağlıdır.

Məsələn, əmək şəraiti zərərli və ağır olan, yeraltı işlərdə çalışan, yüksək həssaslıq və fiziki-zehni gərginlik tələb edən işləri yerinə yetirən şəxslərə əlavə məzuniyyət verilir. Bu məzuniyyətin müddəti 6 təqvim günündən az olmamalıdır.

Əmək stajına görə də əlavə məzuniyyət nəzərdə tutulur. Belə ki, eyni işəgötürənlə əmək müqaviləsi əsasında faktiki iş stajı 5 ildən 10 ilədək olduqda 2 gün, 10 ildən 15 ilədək olduqda 4 gün, 15 ildən çox olduqda isə 6 gün əlavə məzuniyyət verilir.

2026-cı ildə əlavə məzuniyyətlərə görə kompensasiya məsələsi dəyişdi

2026-cı il fevralın 18-də Konstitusiya Məhkəməsi istifadə edilməmiş əlavə məzuniyyətlərə görə kompensasiya ödənilməsi ilə bağlı qərar qəbul etdi.

Həmin vaxta qədər Əmək Məcəlləsinin 144-cü maddəsinin 3-cü hissəsinə əsasən, əmək müqaviləsinə xitam verilərkən 115–117 və 118-1-ci maddələrdə nəzərdə tutulan əlavə məzuniyyətlərə görə kompensasiya ödənilmirdi.

Konstitusiya Məhkəməsi bu məhdudiyyəti bərabərlik və ədalət prinsiplərinə uyğun hesab etməyərək onun tətbiqini dayandırdı. Qərara əsasən, işdən çıxan zaman istifadə edilməmiş əlavə əmək məzuniyyətlərinə görə də kompensasiya ödənilməsi təmin edilməlidir.

Məzuniyyət pulu necə hesablanır və nə vaxt verilir?

Əmək Məcəlləsinin 140-cı maddəsinə əsasən, məzuniyyət vaxtı üçün orta əməkhaqqı əvvəlki 12 təqvim ayının əməkhaqqı əsasında hesablanır. İşçi 12 aydan az işləyibsə, faktiki işlədiyi tam təqvim ayları nəzərə alınır.

Orta aylıq əməkhaqqı 12-yə, daha sonra 30,4-ə bölünür. Alınan məbləğ məzuniyyət günlərinin sayına vurularaq ödəniləcək məbləğ müəyyən edilir.

Qanunvericiliyə əsasən, məzuniyyət vaxtı üçün orta əməkhaqqı məzuniyyətin başlanmasına ən geci üç gün qalmış ödənilməlidir.

İstifadə edilməyən məzuniyyət günləri yanırmı?

Əmək Məcəlləsinin 135-ci maddəsinə əsasən, işəgötürən işçiyə əmək məzuniyyəti verməkdən imtina edə bilməz. İşçi müvafiq iş ilində məzuniyyətdən hər hansı səbəbdən istifadə etmədikdə, həmin iş ili və ya illəri üçün istifadə edilməmiş əmək məzuniyyətinə görə müəyyən olunmuş qaydada kompensasiya ödənilməsi nəzərdə tutulur.

Məcəllənin 137-ci maddəsinə əsasən, əmək məzuniyyəti işçinin arzusu və işəgötürənin razılığı ilə hissələrə bölünə bilər. Bu zaman hissələrdən biri ən azı 14 təqvim günü olmalıdır.

Məzuniyyət dövrünə təsadüf edən iş günü hesab edilməyən bayram günləri isə məzuniyyətin təqvim günlərinə daxil edilmir.

Beləliklə, Azərbaycanda əmək məzuniyyətinin müddəti və istifadə edilməmiş günlərə görə kompensasiya qaydaları 1994-cü ildən indiyədək müxtəlif dəyişikliklərə məruz qalıb. Hazırda gündəmdə olan yeni təklif isə bu sahədə növbəti dəyişikliklərin edilməsini nəzərdə tutur.

Aynur Babazadə

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:74
embedMənbə:https://azxeber.com
archiveBu xəbər 05 Noyabr 2026 14:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see342

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see321

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see287

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see280

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see276

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see271

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see260

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see257

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see251

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see251

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see222

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see220

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see213

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see205

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see201

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see199

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see198

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see186

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri