Icma.az
close
up
RU
“Milli kimlik dövlət sabitliyinin təməlidir” POLİTOLOQ

“Milli kimlik dövlət sabitliyinin təməlidir” POLİTOLOQ

Icma.az, Gununsesi portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

“Son zamanlar dünyada siyasi diskusslarda daha çox müzakirə olunan mövzulardan biri “milli kimlik və identiklik”dir. Bu təsadüfidirmi, deyərdim ki, yox təsadüfi deyil.

20-ci əsrin soni 21-ci əsrin əvvəllərindən başlayaraq tənəzzül etməkdə olan, siyasi, iqtisadi və sosial kataklizmlər fonunda milli kimlik fenomeni daha çox özünə diqqəti cəlb edir.

Amerikan siyasi tədqiqiatçısı Samuel Phillips Huntington müasir siyasi elmdə milli kimlik və mədəniyyət amilini beynəlxalq və daxili siyasətin mərkəzinə gətirən əsas nəzəriyyəçilərddən biri hesab olunur”.

Gununsesi.info bildirib ki, bu fikirləri politoloq Amid Əliyev deyib.

Amid Əliyev fikirlərinə belə davam edib:

“Onun yanaşmasının əsas fərqləndirici cəhəti ondan ibarətdir ki, Hantinqton siyasəti yalnız institutlar, iqtisadi maraqlar və ya ideologiyalar prizmasından deyil, daha dərin mədəni və sivilizasiyaya məxsus strukturlar kontekstində izah edir. Ona görə də milli kimlik onun nəzəri sistemində köməkçi anlayış deyil, siyasi davranışın fundamental determinantına çevrilir.

Hantinqtona görə, milli kimlik cəmiyyətin tarixi inkişafı boyunca formalaşmış ortaq dəyərlər, dil, din, kollektiv yaddaş və siyasi mədəniyyətin sintezidir. Bu elementlər siyasi institutların necə işləyəcəyini, dövlətin legitimliyinin necə formalaşacağını və cəmiyyətin hakimiyyətə münasibətini müəyyən edir. Bu baxımdan, milli kimlik yalnız mədəni kateqoriya deyil, eyni zamanda siyasi sabitliyin və dövlət davamlılığının əsas mənbəyidir.

Hantinqtonun müəllifi olduğu “Sivilizasiyaların toqquşması” tezisi milli kimliyin daha geniş, sivilizasiya səviyyəsində təhlilinə əsaslanır. Hantinqton iddia edirdi ki, Soyuq müharibədən sonra beynəlxalq münasibətlərdə əsas qarşıdurma ideoloji bloklar arasında deyil, fərqli sivilizasiya və mədəni kimliklər arasında baş verəcək. Bu tezisin mərkəzində duran əsas arqument ondan ibarətdir ki, dövlətlər və cəmiyyətlər xarici siyasətdə belə, öz hərəkətlərini maddi maraqlardan çox kimlik və mənsubiyyət hissi üzərində qururlar.

Hantinqton Qərb siyasi dəyərlərinin universallaşdırılması cəhdlərinə tənqidi yanaşırdı. O hesab edirdi ki, liberal demokratiya, fərdiyyətçilik və sekulyarizm kimi dəyərlər müəyyən tarixi-mədəni kontekstdə formalaşmışdır və onların bütün cəmiyyətlər üçün avtomatik uyğun olacağı iddiası nəzəri və empirik baxımdan zəifdir. Bu səbəbdən, o, modernləşmə ilə vesternizasiyanı eyniləşdirən yanaşmaları yanlış sayırdı. Hantinqtona görə, cəmiyyətlər müasirləşə bilər, lakin bu proses mütləq şəkildə öz milli və mədəni kökləri üzərində baş verməlidir.

Bu yanaşma onun dövlət quruculuğu ilə bağlı fikirlərində də açıq şəkildə görünür. Hantinqton hesab edirdi ki, siyasi institutların uğurlu fəaliyyəti üçün onların cəmiyyətin mədəni kodları ilə uyğunluğu zəruridir. Əks halda, formal olaraq demokratik və ya müasir görünən institutlar praktikada legitimlik böhranı, siyasi qeyri-sabitlik və sosial parçalanma yarada bilər. Bu fikir onun erkən əsərlərindən biri olan “Political Order in Changing Societies” əsərində də açıq şəkildə ifadə olunmuşdur.

Hantinqtonun milli kimlik məsələsinə yanaşması ABŞ nümunəsində daha konkret xarakter alır. “Who Are We?” əsərində o, Amerika milli kimliyinin əsasını təşkil edən anglo-protestant dəyərlər sisteminin zəifləməsinin ölkənin siyasi birliyi üçün təhlükə yarada biləcəyini vurğulayır. Onun fikrincə, milli kimliyin aşınması yalnız mədəni problem deyil, eyni zamanda strateji və institusional riskdir”.

O əlavə edib ki, nəticə etibarilə, Hantinqtonun nəzəriyyəsi milli köklərə bağlılıq ideyasını romantik və ya nostalgik deyil, realist və struktur amil kimi təqdim edir.

“Onun yanaşmasında milli dəyərlərə əsaslanan düşüncə tərzi qloballaşmaya alternativ deyil, əksinə, qloballaşma şəraitində dövlətlərin və cəmiyyətlərin özünüqoruma və adaptasiya mexanizmi kimi çıxış edir. Bu baxımdan, milli düşüncə tərzində xidmət etmək Hantinqton üçün ideoloji seçim deyil, siyasi zərurətdir.

Beləliklə, ölkə başçısı Cənab İlham Əliyevin 14 fevral 2024-cü il tarixdə Milli Məclisdə andiçməsi zamanı səsləndirdiyi milli kimlik, milli ideologiya və milli köklərə əsaslanan fikirləri bir daha aktuallıq kəsb edir.

Əsas məsələ bu ideyanı zərrəsinə qədər cəmiyyət və idarəetmədə implementasiya edilməsidir”.

Firuzə Mahmudova

Gununsesi.info

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:117
embedMənbə:https://www.gununsesi.info
archiveBu xəbər 15 Dekabr 2025 15:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see324

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see324

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see320

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see316

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see299

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see297

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see283

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see279

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see274

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see273

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see270

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see268

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see261

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see258

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see258

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see246

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see242

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see241

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see225

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see218
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri