Icma.az
close
up
RU
“Milli kimlik dövlət sabitliyinin təməlidir” POLİTOLOQ

“Milli kimlik dövlət sabitliyinin təməlidir” POLİTOLOQ

Icma.az, Gununsesi portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

“Son zamanlar dünyada siyasi diskusslarda daha çox müzakirə olunan mövzulardan biri “milli kimlik və identiklik”dir. Bu təsadüfidirmi, deyərdim ki, yox təsadüfi deyil.

20-ci əsrin soni 21-ci əsrin əvvəllərindən başlayaraq tənəzzül etməkdə olan, siyasi, iqtisadi və sosial kataklizmlər fonunda milli kimlik fenomeni daha çox özünə diqqəti cəlb edir.

Amerikan siyasi tədqiqiatçısı Samuel Phillips Huntington müasir siyasi elmdə milli kimlik və mədəniyyət amilini beynəlxalq və daxili siyasətin mərkəzinə gətirən əsas nəzəriyyəçilərddən biri hesab olunur”.

Gununsesi.info bildirib ki, bu fikirləri politoloq Amid Əliyev deyib.

Amid Əliyev fikirlərinə belə davam edib:

“Onun yanaşmasının əsas fərqləndirici cəhəti ondan ibarətdir ki, Hantinqton siyasəti yalnız institutlar, iqtisadi maraqlar və ya ideologiyalar prizmasından deyil, daha dərin mədəni və sivilizasiyaya məxsus strukturlar kontekstində izah edir. Ona görə də milli kimlik onun nəzəri sistemində köməkçi anlayış deyil, siyasi davranışın fundamental determinantına çevrilir.

Hantinqtona görə, milli kimlik cəmiyyətin tarixi inkişafı boyunca formalaşmış ortaq dəyərlər, dil, din, kollektiv yaddaş və siyasi mədəniyyətin sintezidir. Bu elementlər siyasi institutların necə işləyəcəyini, dövlətin legitimliyinin necə formalaşacağını və cəmiyyətin hakimiyyətə münasibətini müəyyən edir. Bu baxımdan, milli kimlik yalnız mədəni kateqoriya deyil, eyni zamanda siyasi sabitliyin və dövlət davamlılığının əsas mənbəyidir.

Hantinqtonun müəllifi olduğu “Sivilizasiyaların toqquşması” tezisi milli kimliyin daha geniş, sivilizasiya səviyyəsində təhlilinə əsaslanır. Hantinqton iddia edirdi ki, Soyuq müharibədən sonra beynəlxalq münasibətlərdə əsas qarşıdurma ideoloji bloklar arasında deyil, fərqli sivilizasiya və mədəni kimliklər arasında baş verəcək. Bu tezisin mərkəzində duran əsas arqument ondan ibarətdir ki, dövlətlər və cəmiyyətlər xarici siyasətdə belə, öz hərəkətlərini maddi maraqlardan çox kimlik və mənsubiyyət hissi üzərində qururlar.

Hantinqton Qərb siyasi dəyərlərinin universallaşdırılması cəhdlərinə tənqidi yanaşırdı. O hesab edirdi ki, liberal demokratiya, fərdiyyətçilik və sekulyarizm kimi dəyərlər müəyyən tarixi-mədəni kontekstdə formalaşmışdır və onların bütün cəmiyyətlər üçün avtomatik uyğun olacağı iddiası nəzəri və empirik baxımdan zəifdir. Bu səbəbdən, o, modernləşmə ilə vesternizasiyanı eyniləşdirən yanaşmaları yanlış sayırdı. Hantinqtona görə, cəmiyyətlər müasirləşə bilər, lakin bu proses mütləq şəkildə öz milli və mədəni kökləri üzərində baş verməlidir.

Bu yanaşma onun dövlət quruculuğu ilə bağlı fikirlərində də açıq şəkildə görünür. Hantinqton hesab edirdi ki, siyasi institutların uğurlu fəaliyyəti üçün onların cəmiyyətin mədəni kodları ilə uyğunluğu zəruridir. Əks halda, formal olaraq demokratik və ya müasir görünən institutlar praktikada legitimlik böhranı, siyasi qeyri-sabitlik və sosial parçalanma yarada bilər. Bu fikir onun erkən əsərlərindən biri olan “Political Order in Changing Societies” əsərində də açıq şəkildə ifadə olunmuşdur.

Hantinqtonun milli kimlik məsələsinə yanaşması ABŞ nümunəsində daha konkret xarakter alır. “Who Are We?” əsərində o, Amerika milli kimliyinin əsasını təşkil edən anglo-protestant dəyərlər sisteminin zəifləməsinin ölkənin siyasi birliyi üçün təhlükə yarada biləcəyini vurğulayır. Onun fikrincə, milli kimliyin aşınması yalnız mədəni problem deyil, eyni zamanda strateji və institusional riskdir”.

O əlavə edib ki, nəticə etibarilə, Hantinqtonun nəzəriyyəsi milli köklərə bağlılıq ideyasını romantik və ya nostalgik deyil, realist və struktur amil kimi təqdim edir.

“Onun yanaşmasında milli dəyərlərə əsaslanan düşüncə tərzi qloballaşmaya alternativ deyil, əksinə, qloballaşma şəraitində dövlətlərin və cəmiyyətlərin özünüqoruma və adaptasiya mexanizmi kimi çıxış edir. Bu baxımdan, milli düşüncə tərzində xidmət etmək Hantinqton üçün ideoloji seçim deyil, siyasi zərurətdir.

Beləliklə, ölkə başçısı Cənab İlham Əliyevin 14 fevral 2024-cü il tarixdə Milli Məclisdə andiçməsi zamanı səsləndirdiyi milli kimlik, milli ideologiya və milli köklərə əsaslanan fikirləri bir daha aktuallıq kəsb edir.

Əsas məsələ bu ideyanı zərrəsinə qədər cəmiyyət və idarəetmədə implementasiya edilməsidir”.

Firuzə Mahmudova

Gununsesi.info

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:116
embedMənbə:https://www.gununsesi.info
archiveBu xəbər 15 Dekabr 2025 15:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see387

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see365

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see352

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see314

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see293

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see275

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see264

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see262

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see259

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see254

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see238

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see238

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see237

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see231

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see226

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see224

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see206

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see206

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see203

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri