Icma.az
close
up
RU
Milyonlarla insana təsir edən, amma heç kimin danışmadığı virus: HTLV 1 nədir?

Milyonlarla insana təsir edən, amma heç kimin danışmadığı virus: HTLV 1 nədir?

Qaynarinfo portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

HİV ilə eyni ailəyə mənsub olan "Human T-lymphotropic virus type 1” (HTLV-1) adlı retrovirus, dünyada milyonlarla insana yoluxub, lakin nadir hallarda gündəmə gətirilir. Elm dünyası indi bu virusu daha yaxından tanımağa və nəzarət altına almağa çalışır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, HTLV-1 ilk dəfə 1980-ci ildə müəyyən edilib. Qan yolu, cinsi əlaqə və ana südü vasitəsilə ötürülür. HİV kimi, bədənə daxil olduqda ömürlük qalır. Ən təhlükəli xüsusiyyətlərindən biri, insan hüceyrələrinə yerləşərək immun sistemindən gizlənməsidir. Bu səbəbdən, virus bədəndə olsa belə, orqanizm onu illərlə hiss etməyə bilər.

Dünyada milyonlarla daşıyıcı var

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) 2012-ci il məlumatına görə, dünyada 5–10 milyon arası insan HTLV-1 daşıyıcısıdır. Lakin bir çox ölkədə virus üçün müntəzəm müayinə aparılmadığından real sayın daha yüksək olması ehtimal edilir. Virus qadınlarda kişilərə nisbətən daha çox yayılıb, amma bu fərqin səbəbi hələ dəqiq bilinmir.

Virus əsasən Yaponiyanın cənub-qərbində, Saharaaltı Afrikada, Karib hövzəsində, Cənubi Amerikada, Yaxın Şərqin bəzi bölgələrində və Avstraliyadakı yerli icmalar arasında geniş yayılıb. Maraqlı məqam odur ki, bu virus yalnız təxminən 50 il əvvəl kəşf edilsə də, alimlər onun insanlarla ən azı 20 min illik tarixə malik olduğunu düşünür.

Əlamətləri nələrdir?

HTLV-1 daşıyan insanların çoxunda illərlə heç bir simptom görünmür. Lakin bəzi hallarda ciddi xəstəliklər inkişaf edə bilər. Ən tanınmış fəsadlardan biri sinir sistemini zədələyən və irəliləyən HAM/TSP (HTLV-1 ilə əlaqəli mielopatiya/tropik spastik paraparezi) xəstəliyidir. Bu problem əzələ zəifliyinə, spazmlara və yerimə çətinliklərinə səbəb olur. Nadir hallarda göz, ağciyər və dəri ilə bağlı problemlər də yarana bilir. HAM/TSP adətən ölümcül deyil, amma zamanla ağırlaşır. Erkən diaqnozla müəyyən müddət həyat keyfiyyəti qoruna bilər.

HTLV-1-in ən ciddi nəticələrindən biri isə yetkin T-hüceyrəli leykoz/limfoma (ATL) adlı nadir qan xərçəngidir. İnsanlarda xərçəngə səbəb olduğu təsdiqlənmiş yeganə retrovirus olan HTLV-1, bu xüsusiyyəti ilə elm aləmində fərqlənir. ATL hər daşıyıcıda inkişaf etmir; risk 2–5% arasında dəyişir. Amma xüsusilə aqressiv formalarında diaqnozdan sonra sağ qalma müddəti bir ildən az ola bilər.

Müalicəsi varmı?

Uzun illər təsirli müalicəsi olmayan HTLV-1 üçün nəhayət ümid doğuran bir irəliləyiş əldə olunub. Avstraliyadakı "Walter and Eliza Hall” Tibb Araşdırma İnstitutu və "Peter Doherty” Yoluxucu Xəstəliklər və İmmunitet İnstitutu, 10 illik araşdırma nəticəsində ilk dəfə olaraq virusu canlı orqanizmdə zəiflətməyi bacarıb.

Tədqiqat zamanı xüsusi hazırlanmış siçan modeli üzərində, həm dünyada geniş yayılmış, həm də yalnız Avstraliya yerli icmalarında görülən virus tipləri öyrənilib. Sınaqlarda HİV müalicəsində istifadə edilən tenofovir və doluteqravir dərmanları tətbiq olunub. Nəticələr ümidverici olub: bu preparatlar HTLV-1 virusunu basqılaya bilib.

Araşdırmanın müəlliflərindən doktor Dörflinger deyib: "Bu dərmanların təhlükəsiz olduğunu onsuz da bilirik. Artıq HTLV-1 üçün də istifadəsinin mümkün olduğunu göstərdik".

Professor Damian Pursell isə bildirib: "Bu virusun yayılmasını dayandırmaq və səbəb olduğu xəstəlikləri aradan qaldırmaq üçün real bir imkanımız ola bilər".

Növbəti mərhələ insan üzərində sınaqlardır. Əgər proses plan üzrə getsə, yaxın illərdə HTLV-1 üçün ilk xüsusi dərman müalicələrinin istifadəyə verilməsi mümkün ola bilər.

Bu araşdırma elmi dünyanın nüfuzlu jurnallarından "Cell”də dərc olunub.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:240
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 08 Avqust 2025 15:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see348

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see346

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see337

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see336

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see320

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see315

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see303

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see301

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see300

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see297

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see287

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see286

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see279

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see269

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see267

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see259

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see254

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see239

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see234

Nəhəng gəmidə NAMƏLUM XƏSTƏLİK yayıldı 150 yə yaxın insanda QORXULU ƏLAMƏTLƏR

20 Noyabr 2026 15:17see210
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri