Icma.az
close
up
RU
Milyonlarla insana təsir edən, amma heç kimin danışmadığı virus: HTLV 1 nədir?

Milyonlarla insana təsir edən, amma heç kimin danışmadığı virus: HTLV 1 nədir?

Qaynarinfo portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

HİV ilə eyni ailəyə mənsub olan "Human T-lymphotropic virus type 1” (HTLV-1) adlı retrovirus, dünyada milyonlarla insana yoluxub, lakin nadir hallarda gündəmə gətirilir. Elm dünyası indi bu virusu daha yaxından tanımağa və nəzarət altına almağa çalışır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, HTLV-1 ilk dəfə 1980-ci ildə müəyyən edilib. Qan yolu, cinsi əlaqə və ana südü vasitəsilə ötürülür. HİV kimi, bədənə daxil olduqda ömürlük qalır. Ən təhlükəli xüsusiyyətlərindən biri, insan hüceyrələrinə yerləşərək immun sistemindən gizlənməsidir. Bu səbəbdən, virus bədəndə olsa belə, orqanizm onu illərlə hiss etməyə bilər.

Dünyada milyonlarla daşıyıcı var

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) 2012-ci il məlumatına görə, dünyada 5–10 milyon arası insan HTLV-1 daşıyıcısıdır. Lakin bir çox ölkədə virus üçün müntəzəm müayinə aparılmadığından real sayın daha yüksək olması ehtimal edilir. Virus qadınlarda kişilərə nisbətən daha çox yayılıb, amma bu fərqin səbəbi hələ dəqiq bilinmir.

Virus əsasən Yaponiyanın cənub-qərbində, Saharaaltı Afrikada, Karib hövzəsində, Cənubi Amerikada, Yaxın Şərqin bəzi bölgələrində və Avstraliyadakı yerli icmalar arasında geniş yayılıb. Maraqlı məqam odur ki, bu virus yalnız təxminən 50 il əvvəl kəşf edilsə də, alimlər onun insanlarla ən azı 20 min illik tarixə malik olduğunu düşünür.

Əlamətləri nələrdir?

HTLV-1 daşıyan insanların çoxunda illərlə heç bir simptom görünmür. Lakin bəzi hallarda ciddi xəstəliklər inkişaf edə bilər. Ən tanınmış fəsadlardan biri sinir sistemini zədələyən və irəliləyən HAM/TSP (HTLV-1 ilə əlaqəli mielopatiya/tropik spastik paraparezi) xəstəliyidir. Bu problem əzələ zəifliyinə, spazmlara və yerimə çətinliklərinə səbəb olur. Nadir hallarda göz, ağciyər və dəri ilə bağlı problemlər də yarana bilir. HAM/TSP adətən ölümcül deyil, amma zamanla ağırlaşır. Erkən diaqnozla müəyyən müddət həyat keyfiyyəti qoruna bilər.

HTLV-1-in ən ciddi nəticələrindən biri isə yetkin T-hüceyrəli leykoz/limfoma (ATL) adlı nadir qan xərçəngidir. İnsanlarda xərçəngə səbəb olduğu təsdiqlənmiş yeganə retrovirus olan HTLV-1, bu xüsusiyyəti ilə elm aləmində fərqlənir. ATL hər daşıyıcıda inkişaf etmir; risk 2–5% arasında dəyişir. Amma xüsusilə aqressiv formalarında diaqnozdan sonra sağ qalma müddəti bir ildən az ola bilər.

Müalicəsi varmı?

Uzun illər təsirli müalicəsi olmayan HTLV-1 üçün nəhayət ümid doğuran bir irəliləyiş əldə olunub. Avstraliyadakı "Walter and Eliza Hall” Tibb Araşdırma İnstitutu və "Peter Doherty” Yoluxucu Xəstəliklər və İmmunitet İnstitutu, 10 illik araşdırma nəticəsində ilk dəfə olaraq virusu canlı orqanizmdə zəiflətməyi bacarıb.

Tədqiqat zamanı xüsusi hazırlanmış siçan modeli üzərində, həm dünyada geniş yayılmış, həm də yalnız Avstraliya yerli icmalarında görülən virus tipləri öyrənilib. Sınaqlarda HİV müalicəsində istifadə edilən tenofovir və doluteqravir dərmanları tətbiq olunub. Nəticələr ümidverici olub: bu preparatlar HTLV-1 virusunu basqılaya bilib.

Araşdırmanın müəlliflərindən doktor Dörflinger deyib: "Bu dərmanların təhlükəsiz olduğunu onsuz da bilirik. Artıq HTLV-1 üçün də istifadəsinin mümkün olduğunu göstərdik".

Professor Damian Pursell isə bildirib: "Bu virusun yayılmasını dayandırmaq və səbəb olduğu xəstəlikləri aradan qaldırmaq üçün real bir imkanımız ola bilər".

Növbəti mərhələ insan üzərində sınaqlardır. Əgər proses plan üzrə getsə, yaxın illərdə HTLV-1 üçün ilk xüsusi dərman müalicələrinin istifadəyə verilməsi mümkün ola bilər.

Bu araşdırma elmi dünyanın nüfuzlu jurnallarından "Cell”də dərc olunub.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:234
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 08 Avqust 2025 15:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see319

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see310

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see307

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see298

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see289

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see277

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see265

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see258

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see256

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see250

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see247

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see242

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see240

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see233

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see220

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see213

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see211

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see206

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see197

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri