Minlərlə kilometrlik çayda niyə bir dənə də körpü yoxdur?

Dünyanın su həcminə görə ən böyük çayı olan Amazon müasir mühəndisliyin bütün imkanlarına baxmayaraq hələ də bir sahildən digərinə körpü ilə birləşdirilməyib. Bu vəziyyətin səbəbi texnologiya çatışmazlığından çox, mürəkkəb təbii və logistik amillərlə bağlıdır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, təxminən 6400 kilometr uzunluğa malik olan Amazon çayı üzərində əsas axını birləşdirən heç bir böyük körpü mövcud deyil. Bu, ilk baxışda qeyri-adi görünsə də, reallıqda bölgənin ekstremal təbii şəraiti ilə izah olunur.

Amazon hövzəsində yağıntılar son dərəcə intensivdir və çayın səviyyəsi qısa müddətdə kəskin dəyişə bilir. Quraq mövsümdə sakit görünən çay, yağışlı dövrdə su səviyyəsinin 9 metrədək qalxması ilə geniş bir su hövzəsinə çevrilir. Bəzi ərazilərdə çayın eni 50 kilometrə, hətta ekstremal nöqtələrdə 190 kilometrə çatır.

Belə dəyişkən şəraitdə körpü dayaqlarını sabitləşdirmək olduqca çətindir. Bundan əlavə, çayda yalnız su axını deyil, həm də "matupa” adlanan və futbol meydançası böyüklüyündə üzən bitki kütlələri mövcuddur. Bu təbii "adalar” istənilən mühəndis quruluşuna ciddi zərər verə bilər.

Digər mühüm amil isə iqtisadi və sosial tələbatın aşağı olmasıdır. Amazon hövzəsində yaşayış məntəqələri seyrəkdir və nəqliyyat əsasən su yolu ilə həyata keçirilir. Məsələn, Makapa kimi iri yaşayış mərkəzləri belə əsasən çay vasitəsilə əlaqə saxlayır və yerli əhali ənənəvi olaraq qayıqlardan istifadə edir.

Tarixən bölgədə qurulan avtomobil yollarının böyük hissəsi zamanla meşə tərəfindən "udulub”. 1970-ci illərdə çəkilən bəzi yolların bu gün yalnız qalıqları mövcuddur. Bu təcrübə təbiətə qarşı böyük infrastruktur layihələrinin risklərini açıq şəkildə göstərib.

Ətraf mühit amilləri də əsas maneələrdəndir. Araşdırmalar göstərir ki, meşələrin qırılması halları əsasən yolların yaxınlığında daha çox baş verir. Amazon üzərində körpü tikintisi isə yalnız nəqliyyat layihəsi deyil, həm də qanunsuz mədənçilik və meşə qırıntıları üçün yeni giriş nöqtəsi yarada bilər.

Bu səbəbdən, Amazon çayının əsas hissəsi hələ də insan müdaxiləsinə qarşı dayanan nadir təbii sistemlərdən biri kimi qalır.

Aydın