Minsk qrupunun ləğvi: Sülh yolunda yeni səhifə

Sentyabrın 1-də ATƏT-in Minsk Qrupunun ləğv edilməsi ilə bağlı yekun qərarın qəbul olunacağı gözlənilir.

Xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovun açıqlamasına görə, Azərbaycan və Ermənistanın birgə müraciəti artıq üzv dövlətlərə təqdim edilib və müsbət cavab demək olar ki, qaçılmazdır. Bu qərar, uzun illərdir fəaliyyətsiz və əslində siyasi missiyasını itirmiş qurumun tarixə qovuşması demək olacaq.

Minsk Qrupu, faktiki olaraq, Qarabağ münaqişəsinin həllini ləngidən, onu “dondurulmuş vəziyyət"də saxlamağa çalışan bir mexanizmə çevrilmişdi. Onun varlığını süni şəkildə uzatmaq istəyənlər yalnız özlərini beynəlxalq arenada rüsvay etmiş olardılar. Ləğv qərarı isə bölgədə davamlı sülhün qurulmasına doğru mühüm bir addım olacaq. Bu həm də separatçıların son ümidlərinin dəfn olunması, Azərbaycanın qəti qələbəsinin beynəlxalq səviyyədə təsdiqi anlamına gəlir.

Sentyabr ayı Azərbaycan xalqının yaddaşında artıq qələbə və dönüş nöqtələri ilə bağlıdır. 2020-ci ilin 27 sentyabrı İkinci Qarabağ müharibəsinin başlanması, 2023-cü ilin 20 sentyabrı isə antiterror əməliyyatının uğurlu sonu kimi tarixə düşüb. İndi 1 sentyabrın da bu silsiləyə qoşulması mümkündür. Əksinə, separatçıların uydurduqları 2 sentyabr tarixi artıq yalnız uğursuzluq və məğlubiyyətin simvolu kimi qalır.

Maraqlıdır ki, 2023-cü ilin 2 sentyabrında baş nazir Nikol Paşinyan separatçılara təbrik ünvanlamış, lakin 17 gün sonra baş verən antiterror əməliyyatı Ermənistan rəhbərliyinin illüziyalarını darmadağın etmişdi. Bu gün Paşinyan özü də açıq şəkildə etiraf edir ki, Qarabağ iddiasına son qoyulmadan Ermənistanın müstəqil və təhlükəsiz gələcəyi mümkün deyil. Onun çağırışlarına baxmayaraq, erməni cəmiyyətində ciddi separatçı hərəkətlilik müşahidə olunmur. Bu da göstərir ki, cəmiyyətin böyük qismi reallığı qəbul edir və yeni müharibə istəmir.

Digər tərəfdən, beynəlxalq mühit də revanshizm üçün əlverişli deyil. Xüsusilə ABŞ Prezidenti Donald Trampın təşəbbüsü ilə imzalanan 8 avqust Bəyannaməsi bölgədə yeni müharibə sifarişlərinə qarşı ciddi əngəl yaradır. Bu sənədin şərtlərinə zidd hərəkət həm Vaşinqtonun, həm də Avropa paytaxtlarının mənfi reaksiyasına səbəb olacaq.

İndiki mərhələdə əsas məsələ Ermənistanın daxili siyasi iradəsidir. Paşinyan hökuməti həqiqətən də sülh istəyirsə, konstitusiyadakı Azərbaycana qarşı ərazi iddialarına son qoymalı, bu məqsədlə erkən seçkilər və referendum təşkil etməlidir. Tarixi fürsət indi yetişib: həm Moskvanın təsiri zəifləyib, həm də Qərb ölkələri sülh prosesini dəstəkləyir. Əgər bu addım atılarsa, regionda diplomatik münasibətlərin tam bərpası mümkündür.

Beləliklə, Minsk Qrupunun ləğvi illərlə sürən ikili oyunun bağlanması və yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır. Əgər Ermənistan siyasi cəsarət göstərib konstitusion dəyişikliklərə də nail olsa, bu addım təkcə bölgədə deyil, bütün dünyada sülh gündəliyinin nümunəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Amma əsas mükafat Ermənistan xalqı üçün olacaq: real təhlükəsizlik, sabitlik və qonşularla normal münasibətlər.

Züriyə Qarayeva