Icma.az
close
up
RU
Müddətsiz əlillik ləvğ edilə bilərmi: NƏ VAXT VƏ NECƏ?

Müddətsiz əlillik ləvğ edilə bilərmi: NƏ VAXT VƏ NECƏ?

Turkstan.az portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Müddətsiz əlillik statuslarının sonradan dayandırılması və ya ləğv edilməsi son dövrlərdə hüquqi baxımdan mübahisə doğuran məsələlərdən birinə çevrilib.

Xüsusilə statusun hansı əsaslarla yenidən nəzərdən keçirilə biləcəyi, bunun üçün hansı sübutların tələb olunduğu və vətəndaşın hüquqlarının necə qorunmalı olduğu suallar doğurur.

Ali Məhkəmənin bu sahədə formalaşdırdığı hüquqi mövqe isə məsələyə fərdi yanaşmanın və əsaslandırılmış qərarların vacibliyini önə çıxarır.

Bəs müddətsiz əlillik statusunun ləğvi hansı hüquqi əsaslarla və hansı hallarda mümkündür?

Hüquq müdafiəçisi Samir Zeynalov “Cebheinfo.az”a bildirib ki, müddətsiz müəyyən edilmiş əlillik statuslarının sonradan müxtəlif yoxlamalar, şübhələr, risk meyarları, məlumat bazalarında aşkarlandığı bildirilən uyğunsuzluqlar və digər inzibati araşdırmalar çərçivəsində dayandırılması, yaxud ləğvi yalnız sosial təminat məsələsi deyil:

"Burada söhbət eyni zamanda hüquqi müəyyənlik, dövlətə etimad, inzibati aktın qüvvəsi, sübutetmə yükü, şəxsin dinlənilmək hüququ, mütənasiblik və səmərəli məhkəmə müdafiəsi kimi fundamental hüquqi institutlardan gedir.

Qeyd edim ki, Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi müddətsiz əlilliyin hüquqi mahiyyətinə prinsipial yanaşma ortaya qoyub. Məhkəmənin mövqeyinə görə, müddətsiz əlilliyin müəyyən edilməsi dövlət tərəfindən şəxsin sağlamlığında sabit və geridönməz pozuntuların mövcudluğunun və həmin pozuntularda əhəmiyyətli yaxşılaşmanın obyektiv səbəblərdən mümkün olmadığının qəbul edilməsi deməkdir.

Başqa sözlə, dövlət belə qərar qəbul etməklə həmin şəxsin vəziyyətinə hüquqi qiymət verib və təkrar müayinəyə cəlb olunması zərurətinin aradan qalxdığını qəbul edib.

Ali Məhkəmə ilk növbədə müddətsiz əlilliyin hüquqi mahiyyətinə prinsipial yanaşma ortaya qoyub. Məhkəmənin mövqeyinə görə, müddətsiz əlilliyin müəyyən edilməsi dövlət tərəfindən şəxsin sağlamlığında sabit və geridönməz pozuntuların mövcudluğunun və həmin pozuntularda əhəmiyyətli yaxşılaşmanın obyektiv səbəblərdən mümkün olmadığının qəbul edilməsi deməkdir.

Başqa sözlə, dövlət belə qərar qəbul etməklə həmin şəxsin vəziyyətinə hüquqi qiymət verib və təkrar müayinəyə cəlb olunması zərurətinin aradan qalxdığını qəbul edib".

O bildirib ki, ən ciddi problem də məhz burada meydana çıxır: "Şəxsin hansısa “risk qrupu”na aid edilməsi, onun işi barədə ümumi şübhənin yaranması, müəyyən dövrdə verilmiş əlillik təyinatlarının ümumi yoxlamaya götürülməsi və yaxud hansısa tibb müəssisəsi ilə əlaqədar audit keçirilməsi öz-özlüyündə fərdi şəxsin müddətsiz əlilliyini ləğv edən hüquqi fakt deyil.

Məhkəmə müəyyən edib ki, əvvəlki qərarın düzgünlüyünü şübhə altına alan sübutların mövcudluğu qiymətləndirilərkən “əsaslı şübhədən kənar” sübut standartı tətbiq edilməlidir. Müddətsiz əlillik barədə əvvəlki qərarı şübhə altına almaq üçün konkret, uyğun və yetərli əsaslar ortaya çıxmalıdır.

Üstəlik, bu hallar konkret iddiaçı ilə birbaşa bağlı olmalı və onun əlilliyi barədə əvvəlki qərarın düzgünlüyünü şübhə altına alan mötəbər və rəsmi mənbələrdən əldə edilməlidir.

Bu mövqe hüquqi baxımdan olduqca mühümdür. Çünki burada ümumi şübhə ilə fərdiləşdirilmiş sübut arasında sərhəd müəyyən edilir.

Şəxsə “siz risk qrupundasınız” demək kifayət deyil.

Cavabdeh dövlət orqanı konkret izah etməlidir: bu şəxsin əvvəlki əlillik təyinatının düzgünlüyünü şübhə altına alan hansı fakt aşkar edilib? Hansı sənəd həqiqətə uyğun deyil? Hansı tibbi məlumat saxtadır?

Hansı diaqnozun mövcud olmadığı müəyyən edilib? İlkin qərarın qəbul edilməsi zamanı hansı qanunsuzluğa yol verilib? Həmin qanunsuzluğun məhz bu şəxsin statusuna hansı aidiyyəti var?"

Hüquq müdafiəçisi xüsusilə vurğulayıb ki, müddətsiz əlillik məsələsində hüquqi müəyyənlik və dövlətə etimad prinsipləri ayrıca əhəmiyyət daşıyır:

"Vətəndaşa dövlət özü müddətsiz əlillik statusu verib. Bu status bir ay və ya bir il üçün deyil, müddətsiz xarakter daşıyıb. İnsan illərlə dövlətin qəbul etdiyi qərara inanıb və öz həyatını həmin hüquqi vəziyyətə uyğun qurub. Bundan sonra dövlət əvvəlki qərarından geri çəkilmək istəyirsə, bunun üçün çox ciddi hüquqi əsaslar olmalıdır.

Əks yanaşma vətəndaşda belə bir hüquqi qeyri-müəyyənlik yaradar ki, dövlətin verdiyi heç bir əlverişli qərara uzunmüddətli etimad göstərmək mümkün deyil. Bu gün müddətsiz verilmiş status sabah hər hansı daxili siyahı, risk meyarı və ya sistem araşdırması əsasında ləğv edilə bilərsə, “müddətsiz” anlayışının öz hüquqi mənası ciddi şəkildə zəifləyər.

Vahid məhkəmə təcrübəsinin əhəmiyyəti də burada meydana çıxır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 131-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş Ali Məhkəmənin hüquqi sistemdəki statusu, habelə məhkəmə təcrübəsinin vahidliyinin təmin edilməsinə dair qanunvericilik yanaşması baxımından Ali Məhkəmənin hüququn tətbiqi üzrə formalaşdırdığı mövqelər aşağı instansiya məhkəmələri üçün ciddi istiqamətləndirici hüquqi əhəmiyyət daşıyır”.

S. Zeynalov qeyd edib ki, əgər məhkəmə hakimiyyəti eyni hüquqi səhvi dəfələrlə müəyyən edir, Ali Məhkəmə həmin sahədə vahid hüquqi yanaşma formalaşdırır, lakin icra hakimiyyəti sistemində fəaliyyət göstərən inzibati orqan öz praktikasında həmin yanaşmanı faktiki olaraq görməzdən gəlirsə, bu, məhkəmə hakimiyyətinin institusional nüfuzuna hörmət məsələsini gündəmə gətirir.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:196
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 18 Avqust 2026 10:23 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see373

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see335

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see293

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see269

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see266

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see257

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see246

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see239

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see238

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see225

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see219

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see217

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see214

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see211

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see210

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see206

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see206

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see200

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see199

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see182
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri