Icma.az
close
up
RU
Müəllimlərin sayının azalması təhsildə keyfiyyətə necə təsir edəcək? EKSPERT DANIŞDI

Müəllimlərin sayının azalması təhsildə keyfiyyətə necə təsir edəcək? EKSPERT DANIŞDI

Sia Az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

“Müəllimlərin sayının azalması təhsilin keyfiyyətinə birbaşa təsir edən əsas amillərdən biridir və bu prosesin necə həyata keçiriləcəyi təhsilin gələcəyi üçün həlledici olacaq. Əgər bu islahat düzgün planlaşdırılmazsa, müəllimlərin sayının azaldılması təhsil sistemində ciddi problemlərə səbəb ola bilər. Bu prosesin əsas məqsədi müəllimlərin dərs yükünü artıraraq onların maaşlarını yüksəltməkdirsə, bu yanaşma uzunmüddətli perspektivdə daha böyük fəsadlara gətirib çıxara bilər”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov deyib.

Kamran Əsədov sözlərinə belə davam edib: “Müəllimlərin sayının azalması ilə dərs yükü artacaq və bu, pedaqoji fəaliyyətin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, müəllimin dərs saatlarının optimal olması onun tədris prosesində daha effektiv və yaradıcı fəaliyyət göstərməsinə imkan yaradır. Məsələn, Finlandiya və Estoniya kimi ölkələrdə müəllimlər həftədə orta hesabla 15-20 saat dərs deyir və qalan vaxtlarını dərs hazırlığına, metodiki işlərə və şagirdlərlə fərdi işləməyə sərf edirlər. Bu model müəllimin həm şagirdlərə fərdi yanaşmasını təmin edir, həm də onun pedaqoji bacarıqlarını daim inkişaf etdirməsinə şərait yaradır. Əgər Azərbaycanda müəllimlərin dərs yükü həftədə 30-35 saata qədər artırılarsa, onların metodiki işlərə, şagirdlərlə fərdi məşğul olmağa və öz üzərində işləməyə vaxtı qalmayacaq. Bu isə təhsilin keyfiyyətinə birbaşa mənfi təsir edəcək.

Şagirdlərin sayı ilə müəllimlərin sayı arasındakı balans pozulanda təhsilin keyfiyyəti aşağı düşür. Müəllimlərin sayının azaldılması siniflərdə şagird sayının artmasına səbəb olacaq və bu da müəllimlərin hər bir şagirdə fərdi yanaşmasını çətinləşdirəcək. Məsələn, hazırda bəzi məktəblərdə siniflərdə 30-35 şagird var ki, bu da dərsin effektivliyini azaldır. Əgər müəllimlərin sayı azaldılarsa və bu tendensiya davam edərsə, gələcəkdə siniflərdə 40-45 şagirdin olması reallığa çevriləcək. ABŞ və Avropa ölkələrinin təhsil sistemində aparılan araşdırmalar göstərir ki, siniflərdə şagird sayının azalması akademik göstəricilərə müsbət təsir edir. Harvard Universitetinin 2020-ci ildə apardığı araşdırmaya görə, sinifdə şagird sayı 25-dən az olduqda, onların akademik göstəriciləri daha yüksək olur. Yəni müəllimlər nə qədər az şagirdə dərs keçərsə, bir o qədər keyfiyyətli nəticələr əldə etmək mümkündür.

Müəllimlərin sayının azaldılması nəticəsində bəzi ixtisaslar üzrə ciddi kadr çatışmazlığı problemi yarana bilər. Hazırda Azərbaycanda riyaziyyat, fizika, informatika və texniki fənlər üzrə müəllim çatışmazlığı müşahidə edilir. 2022-ci ildə Dövlət İmtahan Mərkəzinin keçirdiyi müəllimlərin işə qəbulu imtahanlarında bəzi fənlər üzrə keçid balını toplayan namizədlərin sayı kifayət qədər az olub. Əgər müəllimlərin sayı azaldılarsa və yeni müəllimlərin işə cəlb edilməsi məhdudlaşdırılarsa, gələcəkdə bu fənlər üzrə ciddi müəllim çatışmazlığı yaranacaq. Bu isə təhsil sistemində ciddi boşluqların meydana çıxmasına və bəzi fənlərin keyfiyyətsiz tədrisinə səbəb olacaq.

Müəllimlərin sayının azaldılması onların peşəkar inkişafına da mənfi təsir göstərə bilər. Əgər müəllimlər daha çox dərs yükü ilə işləməyə məcbur olsalar, onların ixtisasartırma kurslarına, əlavə təlimlərə və yeni pedaqoji metodları öyrənməyə ayıracaq vaxtları olmayacaq. Finlandiya, Almaniya və Sinqapur kimi qabaqcıl təhsil sistemlərinə malik ölkələrdə müəllimlərin peşəkar inkişafı üçün onlara kifayət qədər vaxt ayrılır. Bu ölkələrdə müəllimlərə metodiki hazırlıq üçün əlavə saatlar verilir və onların tədris keyfiyyətinin daim yüksəldilməsi üçün resurslar təmin edilir. Azərbaycanda isə əgər müəllimlərin dərs yükü artırılarsa və onlara əlavə metodiki hazırlıq üçün vaxt ayrılmazsa, bu, onların pedaqoji bacarıqlarının zəifləməsinə və nəticədə təhsilin keyfiyyətinin aşağı düşməsinə səbəb olacaq.

Maaşların artırılması üçün müəllimlərin sayını azaltmaq qısamüddətli həll kimi görünə bilər, lakin uzunmüddətli perspektivdə təhsil sisteminin inkişafına mane olacaq. Müəllimlərin maaşlarının artırılması yalnız onların dərs saatlarını artırmaqla yox, həm də təhsil sisteminə daha çox investisiya qoymaqla mümkün ola bilər. Məsələn, Estoniyada müəllim maaşlarının artırılması üçün dövlət büdcəsindən əlavə vəsait ayrıldı və bu, ölkədə müəllim peşəsini daha cəlbedici etdi. Nəticədə, Estoniyanın təhsil sistemi beynəlxalq reytinqlərdə yüksək yer tutmağa başladı. Azərbaycanda isə maaş artımını yalnız müəllimlərin dərs yükünü artırmaqla həll etməyə çalışmaq onların iş şəraitini çətinləşdirəcək və pedaqoji sahəyə marağın azalmasına səbəb olacaq.

Nəticə olaraq, müəllimlərin sayının azaldılması və dərs yükünün artırılması təhsilin keyfiyyətinə birbaşa təsir edəcək və bu təsir əsasən mənfi olacaq. Əgər bu proses düzgün planlaşdırılmasa, müəllimlərin psixoloji və fiziki tükənməsi, şagirdlərin akademik göstəricilərinin azalması və kadr çatışmazlığı kimi ciddi problemlər meydana çıxacaq. Əgər məqsəd təhsilin keyfiyyətini artırmaqdırsa, bu, yalnız müəllimlərin sayını azaltmaqla yox, onların iş şəraitini yaxşılaşdırmaq, tədris prosesini innovativ üsullarla təkmilləşdirmək və məktəblərdə təhsil infrastrukturunu gücləndirməklə mümkündür. Müəllimlərin sayı azaldılmadan da onların maaşlarını artırmaq və təhsilin keyfiyyətini yüksəltmək mümkündür. Əsas məsələ, qısamüddətli iqtisadi həllər deyil, uzunmüddətli və dayanıqlı təhsil strategiyasının qurulmasıdır”.

Ayşən Vəli

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:294
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 11 Fevral 2025 11:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see349

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see289

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see287

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see286

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see278

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see271

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see264

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see262

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see259

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see248

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see244

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see244

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see242

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see242

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see240

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see230

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see229

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see224

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see218

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see215
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri