“Müharibədən sülhə aparan yol niyə dalandır? “The The Wall Street Journal“

"Ukrayna üçün beş əsas maneə və Kiyevin qırmızı xətləri..."

Qərbdə Rusiya ilə Ukrayna arasında mümkün sülh razılaşması ilə bağlı nikbin ssenarilər səslənsə də, Kiyev üçün bu yol hələ də ciddi siyasi, hüquqi və təhlükəsizlik maneələri ilə doludur.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "The Wall Street Journal" nəşri yazıb.

Nəşrin yazdığına görə, ABŞ-ın müharibəni tez bitirmək cəhdləri fonunda Ukrayna bəzi güzəştlərdən yayınsa da, Moskva ilə razılaşdırılmayan beş əsas məsələ qalmaqdadır. Paralel olaraq Prezident Vladimir Zelenski seçkilər və müharibənin maliyyə yükü ilə bağlı Kiyevin mövqeyini açıq şəkildə ortaya qoyur.

Sülh planının ən ağrılı düyünləri

Nəşrin qeyd etdiyinə görə, danışıqlarda ən kəskin mübahisə ərazi məsələsidir. Rusiya Ukraynanın Donetsk vilayətinin bir hissəsindən qoşunların çıxarılmasını tələb edir. Kiyev isə bunu nə hüquqi, nə də mənəvi baxımdan qəbul edilən sayır. Politoloq Aleksey Xaranın fikrincə, Konstitusiyaya zidd istənilən güzəşt ölkə daxilində etirazlara və siyasi sarsıntılara yol aça bilər.

Digər ciddi maneə NATO məsələsidir. ABŞ Ukraynanın alyansa üzvlüyünü gündəmdən çıxarsa da, Zelenski ölkənin bu strateji hədəfdən imtinasını rədd edir. Bunun üçün Konstitusiya dəyişikliyi və parlamentdə üçdə iki səs çoxluğu tələb olunur ki, bu da real görünmür. Mübahisəli mövzulardan biri də Ukrayna ordusunun sayıdır. ABŞ-ın təklif etdiyi rəqəm əvvəlcə 600 min olsa da, sonradan 800 minə qaldırılıb. Kiyev isə ordunun sayı və modelinin yalnız Ukraynanın suveren qərarı olduğunu bildirir.

Dil, media və Zaporojye AES

Danışıqlarda daha bir həssas mövzu rusdilli media və təhsil məsələsidir. Moskva bu sahədə məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmasını istəyir. Kiyev isə bunu dezinformasiya və Rusiya təsirinin bərpası cəhdi kimi qiymətləndirir. Eyni zamanda Zaporojye Atom Elektrik Stansiyası ilə bağlı fikir ayrılığı qalır. ABŞ-ın nəzarətin bölüşdürülməsi təklifi Kiyev tərəfindən ədalətsiz sayılır. Zelenski bildirir ki, plan demilitarizasiya, bərpa və təhlükəsizlik kimi əsas detalları açıq buraxır.

Seçkilər, maliyyə və müharibənin bədəli

Zelenski vurğulayır ki, Ukraynada seçkilərin vaxtı və formatını Rusiya deyil, yalnız Ukrayna xalqı müəyyən edə bilər. Təhlükəsizlik təmin olunmadan, xüsusilə işğal altındakı ərazilərdə seçkilərin keçirilməsi mümkünsüzdür. Prezidentin sözlərinə görə, həm mülki vətəndaşların, həm də hərbçilərin səsvermə hüququ qorunmalıdır.

Maliyyə məsələsində isə Kiyev qəti mövqedədir. Zelenskinin açıqlamasına görə, Aİ-nin 2026-2027-ci illər üçün ayırdığı 90 milyard avroluq kredit yalnız bir şərtlə qaytarılacaq: əgər Rusiya müharibəyə görə reparasiya ödəyərsə. Ukrayna həmçinin dondurulmuş 210 milyard dollarlıq Rusiya aktivlərindən istifadə etməyi planlaşdırır.

Nəticə olaraq, Kiyev üçün sülh sadəcə atəşkəs deyil. Bu, ərazi bütövlüyü, suveren qərarvermə, təhlükəsizlik və ədalətli maliyyə məsuliyyəti məsələsidir. Məhz buna görə Ukrayna rəhbərliyi ölkəni zəiflədən güzəştlərdən çox, uzunmüddətli və dayanıqlı sülhü prioritet sayır.