“Nədən Tramp Putinlə görüşü üçün Budapeşti seçib?“ “Новая газета Европа“

"Budapeştdə görüş təhlükəsiz şəraitdə baş tutacaq və Orban mükəmməl ev sahibi rolunu oynayacaq..."

ABŞ prezidenti Donald Tramp Vladimir Putinlə görüşü Budapeştdə keçirməyi qərara alıb və səbəb kimi Macarıstan baş naziri Viktor Orbanın ona xoş gəlməsini göstərib.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "novayagazeta.eu" nəşri yazıb.

Trampın seçimi və Budapeştdə görüş planı

Trampın sözlərinə görə, Orban "yaxşı liderdir və bizə xoş gəlir, o, ölkəsini yaxşı idarə edir, başqa ölkələrdə olan bir çox problemləri həll edib". ABŞ prezidentinin fikrincə, Budapeştdə görüş təhlükəsiz şəraitdə baş tutacaq və Orban mükəmməl ev sahibi rolunu oynayacaq.

Oktyabrın 16-da Tramp Putinə zəng edərək görüş planlarını müzakirə edib və Budapeştdə ikinci şəxsi sammitin mümkünlüyünü təsdiqləyib. Bu, Rusiya prezidentinin tammiqyaslı müharibə dövründə Avropa Birliyi ölkəsinin paytaxtında ilk görünüşü olacaq. Eyni zamanda, Avropa liderləri Tramp və Putin arasındakı bu təmasın onların Rusiyaya qarşı təzyiq səylərini necə dəyişəcəyini diqqətlə izləyir.

Hüquqi çətinliklər və Macarıstanın mövqeyi

Bundan əvvəl 2023-cü ilin yazında Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi Putinə qarşı həbs orderi verib. Macarıstan Rona Statutuna görə, texniki olaraq Putini saxlamalıdır, lakin Orban hökuməti birbaşa bildirib ki, onu saxlamayacaq. Xarici işlər naziri Peter Siyarto vurğulayıb ki, Putinin Budapeştdə sammitə qatılması təhlükəsiz olacaq və Macarıstan onun uğurlu danışıqlar aparıb rahat geri dönməsini təmin edəcək.

Bu qərar ölkənin suverenliyinə əsaslanır və Macarıstan başqa tərəfdaşlarla məsləhətləşmədən Putinin səfərini təşkil edir. Həm Orban, həm də hökumət üzvləri bunu "sülh istəyənlər üçün yaxşı xəbər" adlandırıb. Macarıstanın MCM ilə bağlı mövqeyi də əvvəlki illərdə belə olub - İsrailin baş naziri Netanyahunun səfəri zamanı da ölkə Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin orderini yerinə yetirməyib.

Praktik məsələlər və sammitin gündəliyi

Putinin Budapeştdə iştirakı birbaşa hava yolu koordinasiyasını tələb edir, çünki Macarıstan və Rusiya birbaşa sərhədə malik deyil. Rusiyadan Budapeştə uçuş üçün digər AB ölkələrinin hava məkanından keçmək lazım gələcək və bunun üçün həmin ölkələrin razılığı tələb olunur. Hələlik Kremlin nümayəndələri uçuş marşrutunu açıqlamayıb.

Sammit zamanı ən çox müzakirə ediləcək məsələlərdən biri Ukraynaya "Tomahawk" uzaqmənzilli raketlərinin verilməsi olacaq. Bu raketlər Ukraynaya Rusiyanın dərinliyinə, o cümlədən Moskva ərazisinə zərbələr endirməyə imkan verə bilər. Eyni zamanda, bu görüş Putinin AB tərəfindən qoyulmuş sanksiyalara və həbs orderlərinə baxmayaraq keçiriləcək və praktik olaraq sülh danışıqlarına yönəlib.

Beynəlxalq ekspertlərin fikrincə, sammit həm Avropa, həm də dünya siyasətində əhəmiyyətli siqnaldır: Macarıstanın mövqeyi, Trampın təşəbbüsü və Putinin cavabı bir-birinə təsir edən geosiyasi elementlərdir və Ukrayna münaqişəsinin gedişatına ciddi təsir göstərə bilər.