Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Neftdə yeni qiymət şoku? İqtisadçı təhlükəli ssenarini açıqladı

Neftdə yeni qiymət şoku? İqtisadçı təhlükəli ssenarini açıqladı

Bizimyol saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

ABŞ neft sənayesi nümayəndələrinin ehtiyatların azalması və Yaxın Şərqdən tədarük riskləri fonunda qiymət artımı barədə xəbərdarlıqları bazarda narahatlığı artırıb.

Politico-nun məlumatına görə, bəzi sənaye rəhbərləri yaxın həftələrdə neft qiymətlərində kəskin yüksəliş ehtimalını gündəmə gətirir, baxmayaraq ki, Ağ Ev bu iddiaları “səhv məlumat” adlandırır.

Donald Tramp administrasiyasına ünvanlanan bu xəbərdarlıqlar enerji təhlükəsizliyi və ehtiyat idarəçiliyi ilə bağlı siyasi təzyiqi də artırır.

Neft bazarında real qiymət sıçrayışı daha çox geosiyasi risklərdənmi, yoxsa ehtiyat idarəçiliyindəki struktur problemlərdənmi qaynaqlana bilər?

İqtisadçı Əli Səlimov Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, neft bazarında son dövrlərdə müşahidə olunan gərginliklər və ABŞ neft sənayesi nümayəndələrinin ehtiyatların azalması ilə bağlı xəbərdarlıqları qlobal enerji sistemində daha fundamental bir sualı yenidən gündəmə gətirib.

Neft qiymətlərində mümkün kəskin sıçrayışın əsas səbəbi nədir — artan geosiyasi risklər, yoxsa ehtiyat idarəçiliyində və enerji sisteminin strukturunda dərinləşən problemlər?

İqtisadçı bildirib ki, bu sualın cavabı təkcə cari qiymət dəyişikliklərini izah etmir, həm də beynəlxalq enerji təhlükəsizliyinin gələcək sərhədlərini müəyyənləşdirir.

Mövcud vəziyyəti anlamaq üçün ilk növbədə geosiyasi faktorların neft bazarına təsir mexanizmini nəzərdən keçirmək lazımdır. Neft bazarı klassik əmtəə bazarlarından fərqli olaraq yalnız fiziki təchizat və tələbat balansı ilə deyil, həm də risk gözləntiləri ilə idarə olunur. Xüsusilə Yaxın Şərq kimi strateji regionlarda baş verən hər hansı siyasi və ya hərbi gərginlik beynəlxalq bazarda dərhal qiymət reaksiyası yaradır. Bu reaksiyanın əsas mexanizmi “risk premium” adlanır. Yəni real tədarükdə dəyişiklik olmasa belə, gələcəkdə baş verə biləcək pozulmaların ehtimalı qiymətlərə əlavə olunur.

Əli Səlimovun fikrincə, bu baxımdan ABŞ neft sənayesindən gələn xəbərdarlıqlar təkcə texniki qiymətləndirmə deyil, həm də bazar psixologiyasına təsir edən siqnal funksiyasını yerinə yetirir. Enerji bazarlarında tarixən müşahidə olunub ki, rəsmi siyasi mövqe çox vaxt qısa müddətdə bazar psixologiyasını sakitləşdirə bilsə də, uzunmüddətli trendi dəyişməkdə məhdud təsirə malik olur:

“Digər tərəfdən, yalnız geosiyasi riskləri əsas faktor kimi götürmək enerji bazarlarını qiymətləndirmək baxımından kifayət etmir. Son illərdə beynəlxalq enerji sistemində baş verən struktur dəyişikliklər neft bazarının şoklara qarşı dayanıqlığını azaldıb. Xüsusilə ABŞ-də strateji neft ehtiyatlarının əvvəlki dövrlərlə müqayisədə azalması və kommersiya ehtiyatlarının daha aşağı səviyyədə qalması bazarın “təhlükəsizlik yastığı”nı zəiflədib. Əvvəllər belə ehtiyatlar beynəlxalq böhranlar zamanı qiymətləri sabitləşdirən əsas alət rolunu oynayırdı. İndi isə həmin mexanizmin təsir gücü azaldığı üçün bazar hər hansı xarici şoka daha tez və daha kəskin reaksiya verir”.

İqtisadçının fikrincə, bununla yanaşı, ABŞ neft hasilatı modelində də struktur dəyişikliklər müşahidə olunur. Şist neftinin dominant rol oynaması ölkəni qlobal bazarda daha çevik oyunçuya çevirsə də, bu model sonsuz genişlənmə qabiliyyətinə malik deyil. Şirkətlərin investisiya davranışında daha konservativ yanaşma, kapital xərclərinin optimallaşdırılması və hasilat artımının sabitləşməsi qısamüddətli tədarük elastikliyini məhdudlaşdırır.

Bu isə o deməkdir ki, tələb və ya təklifdə yaranan ani dəyişikliklər əvvəlki illərlə müqayisədə daha güclü qiymət reaksiyası yaradır.

Əli Səlimov hesab edir ki, burada diqqət yetirilməli vacib məqamlardan biri də beynəlxalq enerji keçidinin bazar strukturuna təsiridir. Bərpa olunan enerji mənbələrinə keçid uzunmüddətli perspektivdə neftə tələbi azaltsa da, keçid dövründə investisiya qeyri-müəyyənliyi yaradır. Neft şirkətləri həm ənənəvi hasilatı artırmağa ehtiyatla yanaşır, həm də alternativ enerji sahələrinə tam keçmədikləri üçün aralıq bir investisiya strategiyası izləyirlər. Bu vəziyyət neftin təklifində müəyyən struktur gərginliklər yaradır.

“Bütün bu faktorlara nəzər yetirdikdə sualın əsas hissəsini daha aydın cavablaya bilərik. Qiymət sıçrayışı tək bir səbəbdən deyil, bir neçə mexanizmin eyni vaxtda işləməsindən qaynaqlanır. Geosiyasi risklər bazarda ani şoklar yaradır, lakin bu şokların böyüyərək davamlı qiymət artımına çevrilməsi ehtiyat idarəçiliyindəki zəifliklər və struktur məhdudiyyətlərlə mümkün olur. Yəni geosiyasət “tetikləyici”, struktur problemlər isə “gücləndirici” rolunu oynayır”, - deyən Əli Səlimov hesab edir ki, ümumiyyətlə, neft bazarında müşahidə olunan potensial qiymət sıçrayışını yalnız bir amillə izah etmək yetərli deyil. Əslində, bu proses çoxqatlı bir dinamikadır. Bir tərəfdə Yaxın Şərqdə və beynəlxalq siyasi sistemdə artan qeyri-müəyyənliklər dayanır, digər tərəfdə isə ehtiyatların azalması, hasilat modelinin transformasiyası və enerji keçidinin yaratdığı struktur təzyiqlər. Bu iki xəttin kəsişməsi isə neft bazarını daha həssas, daha reaktiv və proqnozlaşdırılması daha çətin olan bir mərhələyə daxil edir.

İradə Cəlil, Bizimyol.info

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:119
embedMənbə:https://bizimyol.info
archiveBu xəbər 08 İyun 2026 13:25 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see307

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see304

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see282

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see279

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see262

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see255

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see247

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see244

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see239

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see236

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see235

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see223

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see214

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see212

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see209

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see195

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see193

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see188

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see187

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri