Icma.az
close
up
RU
Nəhəng gəmilərin ürəyi : Təyyarədaşıyanın nüvə reaktoru necə işləyir?

Nəhəng gəmilərin ürəyi : Təyyarədaşıyanın nüvə reaktoru necə işləyir?

Qaynarinfo saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Nüvə təyyarədaşıyan gəmiləri illərlə yanacaq doldurmadan dənizlərdə üzməyə qadirdir. 

Qaynarinfo "Wionews"a istinadən xəbər verir ki, onların muxtariyyətinin sirri hərəkət, elektrik enerjisi və bütün gəmi sistemlərinin işləməsini təmin edən kompakt reaktordadır.

Nüvə təyyarədaşıyan gəminin əsasını uran-235 atomlarının nüvə bölünməsi təşkil edir. Reaktorun nüvəsinin içərisində idarə olunan zəncirvari reaksiya baş verir və bu zaman çoxlu miqdarda istilik enerjisi ayrılır. Bu istilik partlayış üçün deyil, yüksək təzyiq altında suyun qızdırılması üçün istifadə olunur.

Reaktor ikiqat dövrəli sistem prinsipi ilə işləyir. Birinci möhürlənmiş dövrədə su son dərəcə yüksək təzyiq altında dövran edir ki, bu da onun 300 dərəcədən yuxarı temperaturda belə qaynamasının qarşısını alır. O, nüvədən istiliyi çıxarır və radioaktiv elementlərin xaricə buraxılmadan daha da irəli ötürür.

Buxar generatorlarında birincil dövrədən gələn istilik ikinci dövrəyə ötürülür, burada su artıq qaynayır və yüksək təzyiqli buxara çevrilir. Təyyarə gəmisinin pərvanə vallarını hərəkətə gətirən əsas turbinləri fırladan da məhz bu buxardır. Bunun sayəsində 100.000 tonluq gəmilər 30 uzeldən (təxminən 56 km/saat) çox sürətə çata bilir.

Buxarın bir hissəsi hərəkətə deyil, elektrik enerjisi istehsalına yönəldilir. Turbogeneratorlar işıqlandırma və radardan tutmuş ən son "Gerald R. Ford" sinifli təyyarə gəmilərində istifadə olunan mürəkkəb elektromaqnit təyyarə buraxılış katapultlarına (EMALS) qədər bütün gəmi sistemlərini enerji ilə təmin edir.

Nüvə təyyarə gəmilərinin əsas üstünlüklərindən biri onların davamlılığıdır. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin məlumatına görə, müasir reaktorlar, xüsusən də A1B tipli reaktorlar, yanacaq doldurmadan 25 ilə qədər işləyə bilər və bu da belə gəmiləri yanacaq logistikasından faktiki olaraq müstəqil edir.

Reaktorun təhlükəsizliyi hafnium da daxil olmaqla neytron udma materiallarından hazırlanmış idarəetmə çubuqları ilə təmin edilir. Lazım gələrsə, onlar dərhal nüvəyə yerləşdirilir, zəncirvari reaksiyanı dayandırır və reaktorun gücünün tez bir zamanda azaldılmasına və ya tamamilə bağlanmasına imkan verir.

Nüvə reaktorunu təyyarə gəmisinin ürəyinə - dünyanın istənilən yerində aylarla döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirə bilən əsl "üzən şəhərə" çevirən məhz bu idarəetmə, güc və muxtariyyət kombinasiyasıdır.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:120
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 10 Yanvar 2026 20:45 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see319

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see307

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see303

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see299

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see299

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see295

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see287

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see283

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see278

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see277

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see253

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see252

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see246

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see245

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see244

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see239

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see233

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see232

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see230

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see228
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri