Netanyahu bitdimi? Müxalifət lideri yeni hökumət qura biləcəkmi? TƏHLİL

9 noyabr 2026. Moderator.az

İsraildə 27 oktyabr parlament seçkilərindən sonra siyasi hakimiyyət uğrunda mübarizədə yeni mərhələ başlayıb. Prezident İsxak Hersoq müxalifətdəki Yəşar Partiyasının lideri, keçmiş Baş Qərargah rəisi Qadi Ayzenkota yeni hökuməti formalaşdırmaq mandatı verib. Bu qərar Baş nazir Benyamin Netanyahunun hakimiyyətdən getməsi ehtimalını gündəmə gətirsə də, onun siyasi karyerasının başa çatdığını söyləmək hələ tezdir.

Ayzenkotun əlində nə qədər dəstək var?

Parlamentdəki 67 deputat Ayzenkotun namizədliyini dəstəkləyib, Netanyahuya isə 46 deputatın dəstəyi ifadə olunub. Lakin burada mühüm bir məqam var: 67 səs hökumət koalisiyasının formalaşması demək deyil.

120 yerlik Knessetdə hökumət qurmaq üçün ən azı 61 səs lazımdır. Ayzenkotun rəhbərlik etdiyi dördpartiyalı blokun cəmi 48 mandatı var. Ərəb partiyaları isə ümumilikdə 19 mandat əldə edib. 

Əsas maneə ərəb partiyalarıdır

Al Jazeera və Reuters yazır ki, Ayzenkotun qarşısında bir neçə mürəkkəb ssenari var:

Ərəb partiyalarının parlament dəstəyi ilə azlıq hökuməti qurmaq;

Ultraortodoks partiyalarla razılaşmaq;

Netanyahu və onun Likud partiyası ilə milli birlik hökuməti yaratmaq.

Lakin hər variantın ciddi siyasi maneələri mövcuddur. Xüsusilə Ayzenkotun müttəfiqlərindən olan Aviqdor Liberman ərəb partiyalarının dəstəyinə əsaslanan hökumətə qarşı çıxır. Digər tərəfdən, ultraortodoks partiyaların hərbi xidmətdən azadolma tələbləri Ayzenkotun ümumi hərbi xidmət vədi ilə ziddiyyət təşkil edir. 

Netanyahu müqavimət göstərəcəkmi?

Netanyahu isə siyasi mübarizədən çəkilmək niyyətində deyil. O, milli birlik hökuməti təklif edib. Eyni zamanda ərəb partiyalarının dəstəyinə söykənən hökumətə qarşı çıxır. The Guardian və Associated Press qeyd edir ki, seçkilərin nəticəsindən sonra Netanyahu tərəfinin parlament üstünlüyü də aradan qalxıb. Bununla belə, o, hələlik müvəqqəti baş nazir kimi vəzifəsini davam etdirir. 

Növbəti mərhələdə nə baş verəcək?

Ayzenkotun hökumət qurmaq üçün 28 günü, prezidentin qərarı ilə isə əlavə 14 gün vaxtı var. O, bu müddətdə ən azı 61 deputatın dəstəyini qazanmalıdır. Uğursuzluq halında Netanyahuya və ya başqa deputata mandat verilə, nəticədə isə növbədənkənar seçkilərə gedilə bilər.

Ayzenkot mandatı qəbul edərkən İsrailin demokratiyasının ən həssas dövrlərindən birini yaşadığını bildirib və ölkənin “geri dönüşü olmayan nöqtəyə” yaxınlaşdığı barədə xəbərdarlıq edib.

Nəticə: Netanyahu üçün ciddi siyasi sınaq başlayıb, lakin onun hakimiyyətdən getməsi hələ rəsmiləşməyib. Ayzenkotun əsas problemi seçkilərdən sonra qazandığı siyasi dəstəyi real parlament çoxluğuna çevirməkdir. İsrail siyasətində həlledici məsələ qarşıdakı koalisiya danışıqları olacaq.